Cà Mau: Không thể tăng trưởng bằng lao động giá rẻ

Nghịch lý 'vừa thừa, vừa thiếu' lao động

Chiều 11/8, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời chủ trì Hội nghị chuyên đề “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng lao động phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số”.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ tỉnh Cà Mau, dân số toàn tỉnh hiện hơn 2,6 triệu người, trong đó có hơn 1,1 triệu lao động đang làm việc trong nền kinh tế, chiếm 98,46% tổng số lao động trong độ tuổi.

Số lao động đang làm việc trong nền kinh tế đã qua đào tạo là 716.673 người, đạt 65%; trong đó, lao động có bằng cấp, chứng chỉ chiếm 27,5%, lao động có trình độ trung cấp, cao đẳng, đại học trở lên chiếm 12,19%.

Toàn tỉnh hiện có hơn 10.300 doanh nghiệp đang hoạt động với hơn 106.000 lao động. Tuy nhiên, lao động phổ thông chiếm tới 90,2%. Nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp trong 6 tháng đầu năm 2026 gia tăng nhưng chủ yếu vẫn tập trung ở nhóm lao động tay nghề thấp.

Thực trạng trên cho thấy sự “lệch pha” giữa cung và cầu lao động. Cà Mau đang thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn kỹ thuật, lao động có tay nghề và kỹ năng nghề, nhất là trong các lĩnh vực thế mạnh của tỉnh; trong khi khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại, công nghiệp, cùng kỹ năng mềm và kỹ năng số của một bộ phận người lao động còn hạn chế.

Giám đốc Sở Nội vụ Cà Mau Nguyễn Minh Nhứt cho rằng, thực trạng này đặt ra nguy cơ thiếu hụt công nhân lành nghề, kỹ sư công nghệ và chuyên gia vận hành trong các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Võ Kiên Giang, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, cho biết cộng đồng doanh nghiệp đang đối mặt với nghịch lý “vừa thừa, vừa thiếu” lao động. Tỉnh không thiếu lao động phổ thông nhưng thiếu nghiêm trọng lao động có tay nghề cao, được đào tạo chuyên sâu về công nghệ, kỹ thuật và quản trị hiện đại.

Chuyển từ 'đào tạo cái mình có' sang 'đào tạo cái doanh nghiệp cần'

Công nghiệp - thương mại và dịch vụ được xác định là một trong những động lực tăng trưởng nòng cốt, còn nhiều dư địa phát triển trong thời gian tới. Tuy nhiên, theo Giám đốc Sở Công Thương Cà Mau Nguyễn Chí Thiện, cơ cấu ngành nghề đào tạo hiện chưa bắt kịp tốc độ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp; kỹ năng mềm, kỹ năng số của người lao động còn hạn chế; năng lực quản trị doanh nghiệp và tính liên kết vùng trong đào tạo lao động sau sáp nhập chưa đồng bộ.

Để khắc phục những điểm nghẽn về chất lượng nguồn lao động, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, ông Nguyễn Chí Thiện đề xuất thay đổi tư duy từ “đào tạo những gì cơ sở đào tạo có” sang “đào tạo những gì doanh nghiệp cần”, đồng thời chú trọng đào tạo kỹ năng số, kỹ năng nghề cho người lao động.

Các ý kiến tại hội nghị cũng nhấn mạnh yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đào tạo theo địa chỉ, có sự tham gia ngay từ đầu của đơn vị đặt hàng và đơn vị sử dụng lao động. TS. Phan Văn Đàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Bạc Liêu, cho biết nhà trường cam kết nỗ lực cung ứng nguồn nhân lực có chuyên môn, kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

“Học nghề phải dẫn đến việc làm, sinh kế và thu nhập”

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời đánh giá, muốn phát triển nhanh và bền vững, Cà Mau không thể tiếp tục dựa vào lao động giá rẻ hay những lợi thế truyền thống. Đầu tư cho con người phải trở thành chiến lược phát triển hàng đầu.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, Cà Mau cần sớm xây dựng “bản đồ nhu cầu nhân lực”, không chỉ xác định tổng số lao động mà phải cụ thể hóa nhu cầu nhân lực theo từng ngành, từng lĩnh vực.

Đối với chính quyền cơ sở, ông Lữ Quang Ngời yêu cầu nắm chắc từng nhóm lao động, từ những người chưa có việc làm ổn định, cần đào tạo lại, có nhu cầu chuyển đổi nghề đến những người có khả năng đi làm việc ngoài tỉnh, ngoài nước, qua đó có giải pháp đào tạo, kết nối việc làm phù hợp.

Chủ tịch UBND tỉnh đặc biệt lưu ý không đào tạo theo phong trào, không đưa người dân đi học một nghề chỉ vì có chương trình, có kinh phí. “Học nghề phải dẫn đến việc làm, sinh kế và thu nhập”.

Nâng cao chất lượng lực lượng lao động vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của các cơ sở đào tạo mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, chính quyền các cấp và cộng đồng doanh nghiệp.

Mục tiêu là từng bước chuyển nguồn lao động đông về số lượng của Cà Mau thành nguồn nhân lực có kỹ năng, có kỷ luật, có năng suất và khả năng thích ứng với nền kinh tế mới; tạo nền tảng để tỉnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, nâng cao đời sống nhân dân và phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.