Châu Âu đón hung tin từ xung đột tại Iran

Giữa lúc xung đột tại Trung Đông leo thang, châu Âu đang đối mặt với một nhiệm vụ vốn đã nặng nề là lấp đầy các kho dự trữ khí đốt cho mùa đông sắp tới. Việc này bất ngờ trở thành thách thức lớn hơn nhiều do hoạt động sản xuất và vận chuyển LNG gián đoạn nghiêm trọng. Nguồn cung toàn cầu thắt chặt đẩy giá khí tăng vọt, đe dọa an ninh năng lượng và ngân sách của cả khu vực.

Dự trữ khí đóng vai trò thiết yếu, giúp châu Âu đáp ứng nhu cầu sưởi ấm và phát điện trong mùa đông. Nhưng năm nay, các kho dự trữ được dự báo sẽ kết thúc mùa sưởi ấm ở mức thấp bất thường, buộc khu vực phải mua lượng lớn khí đốt trong mùa hè để bơm trở lại các kho chứa trên toàn lục địa.

Từ sau khi chấm dứt hầu hết nhập khẩu khí đường ống từ Nga vì mâu thuẫn tại Ukraine, châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí tự nhiên hóa lỏng. Trước năm 2022, LNG chỉ chiếm khoảng 19% nguồn cung khí của khu vực. Con số này dự kiến tăng lên 45% trong năm nay, khoảng 174 tỷ mét khối, tương đương gần 1.800 chuyến tàu LNG, theo S&P Global Energy.

Chỉ riêng trong mùa hè năm nay, người mua tại châu Âu cần tìm khoảng 700 chuyến LNG, tương đương 67 tỷ mét khối, để lấp đầy kho dự trữ, cao hơn 180 chuyến so với năm ngoái. Một phần nhu cầu sẽ được bù đắp bằng khí đường ống từ Na Uy, Algeria và ở mức nhỏ hơn là Nga, còn lại chủ yếu phải phụ thuộc vào LNG.

Tuy nhiên, giá khí đốt đã tăng vọt ngay sau khi xung đột Iran nổ ra. Giá tham chiếu tại châu Âu có lúc chạm mức cao nhất kể từ đầu năm 2023 và tăng gần 50% trong tuần, sau khi Qatar buộc phải đóng cửa các mỏ khí - nơi chiếm tới 1/5 nguồn cung LNG toàn cầu. Chỉ số LNG tham chiếu JKM (Japan-Korea Marker) cũng tăng tới 68% khi các nước vội vàng tìm nguồn thay thế.

Theo tính toán của Reuters, chỉ trong vòng vài ngày, chi phí mà châu Âu phải trả cho 180 chuyến LNG bổ sung đã tăng từ 6,7 tỷ USD lên 10,1 tỷ USD. Tổng chi phí cho 67 tỷ mét khối khí dự trữ mùa hè đã tăng thêm 13,6 tỷ USD, lên 40 tỷ USD.

Reuters trích dẫn dự báo của 4 nhóm chuyên gia cho biết lượng khí còn lại trong kho của châu Âu vào cuối tháng 3 chỉ còn 22-27%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 5 năm là 41%. Nếu lượng LNG nhập khẩu suy giảm trong 4 tuần tới do gián đoạn vận chuyển qua Trung Đông, mức tồn kho có thể còn rơi xuống thấp hơn nữa.

Rủi ro đặc biệt lớn nằm ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 120 tỷ mét khối LNG mỗi năm, tương đương 20% nguồn cung toàn cầu. Nếu tình trạng tê liệt kéo dài 1 tháng, phân tích của Energy Aspects cho thấy châu Âu có thể chứng kiến mức tồn kho thấp kỷ lục vào cuối mùa đông và gặp khó khăn lớn khi bước vào chu kỳ tích trữ tháng 10.

SEB Research ước tính, 1 tháng gián đoạn có thể khiến thị trường mất khoảng 7 triệu tấn LNG (9,7 tỷ mét khối). Riêng châu Âu có thể mất thêm 5,5 triệu tấn (7,6 tỷ mét khối) vì sự cạnh tranh gay gắt từ châu Á.

Diễn biến này có thể đẩy giá khí tại châu Âu lên trên 60 euro/MWh, so với mức khoảng 50 hiện tại và 32 hồi cuối tuần trước. Nếu tổ hợp LNG Ras Laffan của Qatar tiếp tục đóng cửa, giá có thể quay lại mức trên 100 euro/MWh như khủng hoảng năng lượng 2022.

Na Uy, nhà cung cấp khí đốt lớn nhất châu Âu. hiện đã đẩy tối đa công suất. Do đó, hoạt động bổ sung dự trữ mùa hè sẽ phụ thuộc đáng kể vào LNG, đúng vào thời điểm chi phí tăng mạnh. Theo chuyên gia Erisa Pasko, giá cao sẽ khiến doanh nghiệp có ít động lực tích trữ, với hy vọng giá sẽ hạ khi tình hình lắng dịu và nguồn cung mới đi vào hoạt động.

Mỹ hiện là nhà cung cấp LNG lớn nhất cho châu Âu và cũng là nhà cung ứng khí lớn thứ 2 cho khu vực. Dù Washington thúc giục EU ký thêm hợp đồng dài hạn, song họ khó có thể tăng sản lượng đủ nhanh để bù đắp sự sụt giảm đột ngột từ Qatar. Năm 2025, khí đốt từ Qatar chỉ chiếm 3,5% nguồn cung của EU, còn Mỹ chiếm tới 25,4%.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo nguồn cung LNG toàn cầu sẽ tăng 7% vào năm 2026, tương đương 42 tỷ mét khối, chủ yếu đến từ Mỹ. Nhưng với châu Âu, điều quan trọng hơn cả là làm thế nào vượt qua mùa hè năm nay, khi mọi yếu tố bất định đều đang đẩy an ninh năng lượng của khu vực đến giới hạn.

Theo Reuters