Có gì đằng sau 1 chiếc điện thoại 2G chính thức “biến mất” từ 15/9?

Tắt 2G, mở khóa tài nguyên

Hiện nay, mạng 2G đã chính thức dừng hoạt động trên phạm vi toàn quốc, khép lại hơn 30 năm tồn tại tại Việt Nam. Thực tế, quá trình chuyển đổi này đã diễn ra từ năm 2024. Từ ngày 16/9/2024, các nhà mạng từng bước tiến hành quá trình dừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị chỉ hỗ trợ GSM/2G, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù.

Quy mô nhóm người còn sử dụng thiết bị 2G Only cũng đã giảm mạnh trước thời điểm này. Đầu năm 2024, Việt Nam có khoảng 18,2 triệu thuê bao 2G Only, nhưng đến tháng 11/2024 chỉ còn khoảng 143.000 thuê bao.

Hai năm sau, ngày 15/9/2026 trở thành mốc khép lại hoàn toàn mạng 2G.

Điều đáng nhìn hơn ở ngày 15/9 nằm ở phía sau cuộc chuyển đổi khi một nguồn tài nguyên viễn thông được giải phóng để sử dụng cho công nghệ mới, trong khi người dùng được chuyển sang một hạ tầng có khả năng cung cấp nhiều dịch vụ hơn.

Chỉ 6 ngày trước mốc này, ngày 9/9, ba doanh nghiệp đã trúng đấu giá ba cặp khối băng tần 900 MHz. VNPT trả gần 1.079 tỷ đồng, Viettel gần 1.077 tỷ đồng và Vietnamobile gần 1.077 tỷ đồng. Từ đó, ngân sách nhà nước thu tổng cộng khoảng 3.233 tỷ đồng.

Đây là những khối băng tần từng phục vụ cho 2G, nay được quy hoạch lại cho 4G/5G và các công nghệ di động mới. Vì vậy, phía sau việc mạng lưới 2G “biến mất” không chỉ là câu chuyện thay thiết bị, đó còn là một cuộc tái phân bổ tài nguyên để phục vụ giai đoạn phát triển tiếp theo của hạ tầng di động.

Từ “cục gạch” sang hệ sinh thái số: Hành vi tiêu dùng có thể thay đổi

Với một người dùng điện thoại cơ bản, nhu cầu trước đây có thể gói gọn trong 2 tính năng chủ yếu là nghe gọi và nhắn tin. Sau chuyển đổi, nếu sử dụng thiết bị 4G/5G, đặc biệt là smartphone, chuỗi giá trị có thể mở rộng thành: SIM → thiết bị 4G/5G → data → ứng dụng → thanh toán → dịch vụ số.

Đây là điểm khiến việc chuyển đổi 2G đáng chú ý ở góc độ đời sống. Chiếc điện thoại không còn chỉ là công cụ”alo” mà trở thành thiết bị để truy cập Internet, sử dụng ứng dụng, thanh toán và tiếp cận các dịch vụ trực tuyến.

Nền tảng cho sự chuyển dịch này đã khá lớn. Đến tháng 4/2026, Việt Nam có 110,5 triệu thuê bao Internet băng rộng di động, trong đó 22,42 triệu thuê bao 5G. Mạng 4G năm 2025 đã phủ 99,48% dân số, trong khi vùng phủ 5G đạt khoảng 90,2%.

Khi chiếc điện thoại có thể làm nhiều việc hơn, thay đổi đáng chú ý không chỉ nằm ở những gì người dùng có thể truy cập, mà còn ở cách họ thực hiện các giao dịch trong đời sống hàng ngày. Những thao tác vốn cần đến tiền mặt, thẻ vật lý hoặc một điểm giao dịch trực tiếp ngày càng có thêm lựa chọn trên màn hình điện thoại. Từ thanh toán một món hàng, chuyển tiền cho người khác đến mua sắm trực tuyến, điện thoại đang dần trở thành một điểm chạm của nhiều hoạt động tiêu dùng.

Sự thay đổi này không xuất hiện chỉ sau ngày 15/9, nhưng các số liệu gần đây cho thấy quy mô của xu hướng đã đủ lớn để nhìn thấy bằng dữ liệu. Ở phía dịch vụ tài chính, đến cuối năm 2025, 88,96% người từ 15 tuổi trở lên có tài khoản ngân hàng. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong cả năm tương đương khoảng 28 lần GDP.

Đà dịch chuyển tiếp tục thể hiện rõ trong những tháng đầu năm 2026. Giao dịch qua điện thoại di động tăng 33,22%, trong khi giao dịch QR tăng 16,43% về số lượng và 52,4% về giá trị; giao dịch qua ATM giảm 9,29%.

Đáng chú ý, các kênh thanh toán đang thay đổi không chỉ về mức độ phổ biến mà còn về cách người dùng tương tác với dịch vụ. Khi giao dịch có thể được thực hiện ngay trên thiết bị cá nhân, ranh giới giữa “điện thoại”, “công cụ thanh toán” và “cửa hàng” cũng trở nên mờ hơn.

Tuy nhiên, những con số này không đồng nghĩa việc tắt 2G trực tiếp khiến thanh toán QR hay mobile banking tăng. Điều này chỉ phản ánh một xu hướng về việc hạ tầng kết nối và thiết bị là điều kiện để nhiều hoạt động trước đây diễn ra bên ngoài điện thoại chuyển dần lên môi trường số.

Thương mại điện tử là một ví dụ khác cho sự dịch chuyển đó. Khi việc tìm kiếm, lựa chọn, thanh toán và theo dõi đơn hàng đều có thể thực hiện qua thiết bị kết nối Internet, chiếc điện thoại trở thành một phần của cả quá trình mua sắm, thay vì chỉ là công cụ liên lạc. Theo Bộ Công Thương, quy mô thị trường thương mại điện tử B2C Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5%.

Như vậy, từ nghe gọi, nhắn tin đến thanh toán, mua sắm và sử dụng dịch vụ số, điều đang dần thay đổi không chỉ là chiếc điện thoại mà còn là cách mỗi người đang tiêu dùng. 

Lời khuyên cho những người hay bật 4G/5G liên tục

Nhiều người cho rằng dùng 5G có làm giảm tuổi thọ pin điện thoại, nhưng điều này liệu có đúng hay không?