Đắt gấp 5 lần sầu riêng, láng giềng Việt Nam sở hữu báu vật nông sản được mệnh danh ‘Hermès trái cây’: Giá hơn 750.000 đồng/kg, trồng ít nhất 2 năm mới được thu hoạch

Cuimi, tên gọi có nghĩa là "quất mật ong giòn", đang nổi lên trên thị trường trái cây mùa đông tại Trung Quốc nhờ giá trị thương mại cao. Quất thông thường được bán lẻ với giá 80-120 nhân dân tệ/kg, tương đương khoảng 300.000-450.000 đồng/kg. Trong khi đó, các hộp quà cao cấp có thể có giá trên 200 nhân dân tệ/kg, tương đương hơn 750.000 đồng/kg.

Theo tài liệu kỹ thuật tại Trung Quốc, quất Cuimi có thể bắt đầu cho thu hoạch sau khoảng 2-4 năm trồng, tùy thuộc vào kích thước cây giống ban đầu và điều kiện chăm sóc. Giống quất Cuimi, được mệnh danh là "Hermès của quất" tại Trung Quốc, đang trở thành tâm điểm của nhiều vụ tranh chấp quyền giống cây trồng khi giá bán cao thúc đẩy hoạt động nhân giống và kinh doanh trái phép. Một doanh nghiệp được cấp phép độc quyền đã liên tiếp khởi kiện các cơ sở trồng trọt, kinh doanh cây giống, trong đó có vụ việc tòa án yêu cầu các bị đơn bồi thường gần 1 triệu nhân dân tệ.

Mức giá hấp dẫn cùng nhận thức còn hạn chế về quyền bảo hộ giống cây trồng được cho là những yếu tố góp phần làm gia tăng tình trạng làm giả và nhân giống trái phép. Từ đầu năm 2026, nhiều vụ kiện liên quan đến quyền đối với giống quất Cuimi đã được đưa ra tại Trung Quốc.

Ngày 10/10, Tòa án Nhân dân Trung cấp Côn Minh, tỉnh Vân Nam, tổ chức phiên xét xử công khai vụ kiện vi phạm quyền giống cây trồng do Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp Quảng Tây Sanpeng khởi kiện. Đây được xác định là vụ án thực thi quyền liên tỉnh đầu tiên liên quan đến giống Cuimi sau khi hoạt động trồng trọt mở rộng ra ngoài địa bàn Quảng Tây.

Theo thông tin công khai, ngày 13/11, tòa án dự kiến tiếp tục xét xử một vụ việc khác liên quan đến giống quất này. Nguyên đơn vẫn là Sanpeng, trong khi các bị đơn gồm Cơ sở Trồng trọt Cam quýt Huaning Panxi Wang Yong và một cá nhân họ Wang.

Sanpeng được cấp quyền thực thi đối với giống Cuimi thông qua thỏa thuận cấp phép ký vào tháng 9/2025 với Trạm Hướng dẫn Công nghệ Cây ăn quả huyện Rong'an, tỉnh Quảng Tây. Theo thỏa thuận, doanh nghiệp được độc quyền thực hiện các hoạt động sản xuất, nhân giống, kinh doanh và thực thi quyền liên quan đến giống cây này trên toàn Trung Quốc đại lục.

Trước đó, đầu tháng 6/2026, một vụ kiện liên quan đến quyền giống Cuimi cũng thu hút sự chú ý tại Trung Quốc. Sanpeng khởi kiện hai doanh nghiệp tại huyện Rong, thành phố Yulin, tỉnh Quảng Tây, cùng người đại diện pháp lý của một trong hai doanh nghiệp, với cáo buộc bán cây giống Cuimi khi chưa được cho phép.

Cuimi là giống quất cải tiến thế hệ thứ ba, được phát triển từ giống quất Rong'an. Quá trình lai tạo có sự phối hợp của Trạm Hướng dẫn Công nghệ Trái cây Liễu Châu, Đại học Quảng Tây và Trạm Hướng dẫn Công nghệ Trái cây huyện Rong'an.

Tháng 9/2017, Bộ Nông nghiệp Trung Quốc cấp quyền đối với giống cây trồng này cho các đơn vị lai tạo, với thời hạn bảo hộ 20 năm. Việc bảo hộ tạo cơ sở pháp lý để chủ thể quyền kiểm soát hoạt động nhân giống, sản xuất và kinh doanh cây giống theo quy định.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc tiếp tục tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực giống cây trồng, đồng thời hoàn thiện cơ chế xử lý các vụ việc xâm phạm. Các hành vi nhân giống hoặc buôn bán trái phép giống cây trồng được bảo hộ có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý, bao gồm yêu cầu chấm dứt vi phạm và bồi thường thiệt hại.