Đi câu cá, người đàn ông bất ngờ đụng độ loài vật hiếm hơn gấu trúc: Cả thế giới chỉ còn 1.000 con

Đi câu cá, người đàn ông phát hiện loài vật quý hiếm

Trong thế giới hoang dã, có những loài vật hiếm đến mức ngay cả giới nghiên cứu cũng rất ít khi được nhìn thấy ngoài tự nhiên. Hải Nam điền, hay còn gọi là White-eared Night Heron (Gorsachius magnificus), là một trường hợp như vậy. Loài chim này từ lâu được truyền thông Trung Quốc gọi là "loài chim bí ẩn nhất thế giới", không phải vì vẻ ngoài kỳ dị, mà bởi nó sống quá lặng lẽ, hoạt động chủ yếu về đêm và gần như biến mất khỏi tầm mắt con người trong phần lớn thời gian sống. Theo dữ liệu được BirdLife và các nghiên cứu gần đây trích dẫn, quần thể của loài hiện được ước tính chỉ còn khoảng 250–999 cá thể trưởng thành, thường được truyền thông diễn giải thành khoảng 1.000 con trên toàn cầu.

Câu chuyện mới nhất khiến loài chim này lại được chú ý bắt đầu từ một tình huống rất đời thường. Tại huyện Uy Viễn, tỉnh Tứ Xuyên, một người đàn ông họ Trần trong lúc đi câu cá bên hồ đã phát hiện một con chim lạ nằm sát mép nước, liên tục vùng vẫy nhưng không thể bay lên. Nhận thấy con vật bị thương, ông lập tức báo cho cảnh sát địa phương. Sau đó, lực lượng chức năng cùng tình nguyện viên nhanh chóng có mặt, sơ cứu ban đầu, cố định phần cánh bị thương rồi bàn giao cho cơ quan chuyên môn để giám định. Kết quả xác nhận đây chính là Hải Nam điền, một loài chim nằm trong nhóm được bảo vệ nghiêm ngặt ở Trung Quốc.

Loài chim từng khiến nhiều người tưởng đã biến mất

Điều khiến Hải Nam điền trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở số lượng ít ỏi. Theo nhiều tài liệu bảo tồn, loài này lần đầu được khoa học ghi nhận tại Hải Nam vào cuối thế kỷ 19. Nhưng suốt thời gian dài sau đó, số lần ghi nhận ngoài tự nhiên ít đến mức nó từng bị xem là gần như "biến mất". Các nghiên cứu cũ về phân bố cho thấy đây là một trong những loài diệc đêm hiếm nhất thế giới, với phạm vi sống rải rác ở miền nam Trung Quốc; ngoài ra còn có ghi nhận tại miền bắc Việt Nam và gần đây là một số điểm ở Nam Á, cho thấy hiểu biết của con người về loài vẫn đang tiếp tục được cập nhật.

Tên gọi "bí ẩn nhất thế giới" gắn với Hải Nam điền phần lớn đến từ tập tính sống kín đáo. Các tài liệu của cơ quan lâm nghiệp Trung Quốc và nghiên cứu khoa học cho biết loài chim này thường ẩn mình trong rừng núi ẩm rậm rạp, gần khe suối, hồ chứa hoặc vùng nước sạch. Ban ngày chúng gần như không lộ diện, chỉ thực sự hoạt động mạnh vào ban đêm. Không giống nhiều loài chim nước dễ quan sát ở đầm lầy hay bãi trống, Hải Nam điền lại thích những khu vực khuất sâu, ít tiếng động và rất nhạy cảm với sự xáo trộn của con người. Chính điều đó khiến việc theo dõi, đếm số lượng và nghiên cứu hành vi của chúng trở nên vô cùng khó khăn.

Ngoại hình của Hải Nam điền cũng góp phần làm tăng cảm giác kỳ bí. Đây là loài chim cỡ trung bình, lông màu nâu sẫm pha đốm trắng, mắt lớn để thích nghi với hoạt động ban đêm. Khi gặp nguy hiểm, chúng có xu hướng đứng bất động, duỗi cổ và hòa lẫn vào nền cỏ cây, khiến người đi rừng đôi khi lướt qua mà không hề nhận ra. Nguồn tin từ phía Trung Quốc cho biết thức ăn của chúng chủ yếu là cá nhỏ, ếch nhái, côn trùng và các sinh vật sống ở vùng nước nông.

Vì sao một cuộc chạm mặt tình cờ lại gây chú ý lớn?

Với những loài chim phổ biến, việc một cá thể bị thương được phát hiện có thể chỉ là một tin địa phương. Nhưng với Hải Nam điền, mỗi lần xuất hiện gần như đều mang ý nghĩa đặc biệt. BirdLife xếp loài này ở tình trạng Nguy cấp (Endangered), trong khi các nghiên cứu gần đây nhấn mạnh quần thể của chúng vẫn nhỏ, phân bố manh mún và chịu áp lực từ mất sinh cảnh, chia cắt rừng cũng như tác động của con người lên các nguồn nước sạch trong tự nhiên.

Một số nguồn ở Trung Quốc còn coi Hải Nam điền là "loài chỉ thị sinh thái", bởi chúng đặc biệt kén nơi ở. Nói cách khác, nơi nào còn giữ được rừng tốt, nguồn nước sạch và mức độ xáo trộn thấp thì nơi đó mới có hy vọng đón loài chim này quay trở lại. Bởi vậy, việc một cá thể được phát hiện, cứu hộ và chuyển đi điều trị không chỉ là câu chuyện may mắn của riêng một con chim, mà còn là tín hiệu cho thấy khu vực đó vẫn còn giữ được những điều kiện sinh thái nhất định.

Trong vụ việc tại Tứ Xuyên, điều khiến nhiều người chú ý không kém chính là phản ứng rất nhanh của người dân và lực lượng chức năng. Thay vì tự ý bắt giữ hay nuôi nhốt, người phát hiện đã báo cơ quan công an, để con chim được chuyển tới đơn vị chuyên môn chăm sóc. Với những loài hoang dã cực hiếm, đây là chi tiết rất đáng giá: chỉ một quyết định đúng ở thời điểm đầu cũng có thể tạo ra khác biệt lớn cho khả năng sống sót của cá thể được cứu hộ.

Suy cho cùng, cuộc gặp gỡ bên hồ ở Tứ Xuyên không chỉ là một sự cố hy hữu trong lúc đi câu cá. Nó là lời nhắc rằng ở đâu đó giữa những cánh rừng ẩm tối và những dòng nước lặng, vẫn còn tồn tại những loài vật quý hiếm đến mức cả thế giới chỉ đếm được chừng một nghìn con. Và đôi khi, chỉ nhờ một cái nhìn đủ tinh ý cùng một cuộc gọi kịp thời, một phần rất nhỏ của thế giới hoang dã ấy mới có cơ hội được giữ lại.