Đi ngược cả thế giới: Giữa bão sa thải vì AI, vì sao IBM lại tăng gấp 3 lần quy mô tuyển dụng Gen Z?

Theo số liệu từ Fortune, thị trường lao động Mỹ đang chứng kiến một nghịch lý đáng lo ngại: dù nền kinh tế vẫn duy trì sức tăng trưởng, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm sinh viên mới tốt nghiệp đại học đã chạm mốc 5,6%.

Đây là con số tiệm cận ngưỡng cao nhất trong hơn một thập kỷ qua, nếu loại trừ giai đoạn biến động bất thường do đại dịch COVID-19. Thị trường việc làm dành cho những "tân binh" trẻ tuổi đang bị siết chặt bởi một "gọng kìm" kép: sự bất ổn kinh tế và sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu thế giới đã đưa ra những dự báo đầy ám ảnh. Dario Amodei (CEO Anthropic) hay Jim Farley (CEO Ford) đều cảnh báo rằng AI có khả năng "xóa sổ" phần lớn các vị trí khởi điểm (entry-level) - vốn là cánh cửa đầu tiên để sinh viên mới ra trường bước chân vào thế giới chuyên nghiệp.

Giữa làn sóng bi quan và xu hướng cắt giảm nhân sự để ưu tiên máy móc, tập đoàn công nghệ IBM đã đưa ra một quyết định hoàn toàn ngược dòng, gây bất ngờ cho toàn bộ giới phân tích tài chính và nhân sự toàn cầu.

Tập đoàn này không những không thu hẹp mà còn tuyên bố sẽ tăng gấp ba lần quy mô tuyển dụng nhân sự đầu vào trong năm 2025, bao gồm cả những vị trí nhạy cảm nhất như lập trình viên phần mềm.

Bà Nickle LaMoreaux, Giám đốc Nhân sự toàn cầu (CHRO) của IBM, khẳng định: "Những công ty thành công nhất trong 3 đến 5 năm tới sẽ là những công ty đầu tư mạnh vào tuyển dụng đầu vào ngay trong môi trường hiện tại."

Tái định nghĩa công việc thay vì xóa bỏ vị trí

Chiến lược của IBM không dựa trên sự lạc quan mù quáng. LaMoreaux thừa nhận thực tế rằng nhiều nhiệm vụ lặp đi lặp lại của các vị trí khởi điểm trước đây giờ đây đã có thể được tự động hóa bởi AI.

Tuy nhiên, thay vì loại bỏ các vị trí này, IBM chọn cách tiếp cận bền vững hơn: viết lại toàn bộ mô tả công việc (Job Description) để biến AI thành một cộng sự thay vì một đối thủ cạnh tranh.

Cụ thể, tại bộ phận kỹ thuật, một kỹ sư phần mềm mới ra trường sẽ dành ít thời gian hơn cho những dòng code thường quy. Nhờ sự hỗ trợ của AI, họ có thể tập trung vào việc tương tác trực tiếp với khách hàng.

Tương tự, trong bộ phận quản trị nhân sự (HR), nhân viên trẻ không còn phải trả lời từng câu hỏi thủ công về chính sách. Họ được nâng cấp lên vai trò giám sát và hiệu chỉnh hoạt động của các chatbot thông minh, đảm bảo sự tương tác giữa máy và người đạt được sự chính xác cần thiết.

Cách tiếp cận này giúp xây dựng những kỹ năng bền vững hơn cho người lao động, đồng thời tạo ra giá trị dài hạn lớn hơn cho công ty. Về lâu dài, điều này tạo ra lực lượng lao động tinh nhuệ, mang lại giá trị thặng dư lớn hơn nhiều so với việc chỉ duy trì các vị trí cũ.

Rủi ro của "lỗ hổng" nhân tài trong dài hạn

Báo cáo từ Korn Ferry chỉ ra rằng có tới 37% tổ chức đang lập kế hoạch sử dụng AI để thay thế các vị trí đầu vào nhằm tối ưu hóa tài chính ngắn hạn. LaMoreaux cảnh báo rằng đây là một cái bẫy chiến lược vô cùng nguy hiểm.

Việc cắt giảm nhân sự trẻ ở "đáy" kim tự tháp sẽ tạo ra một khoảng trống nhân tài trong tương lai. Nếu hôm nay doanh nghiệp không tuyển nhân viên sơ cấp, thì vài năm sau, họ sẽ không có đội ngũ quản lý cấp trung am hiểu văn hóa và quy trình nội bộ.

Khi đó, các công ty sẽ buộc phải lao vào cuộc chiến chiêu mộ nhân tài từ đối thủ với chi phí đắt đỏ hơn. Những nhân sự tuyển ngoài thường mất nhiều thời gian hơn để thích nghi, gây gián đoạn hiệu suất.

Bà LaMoreaux gửi thông điệp mạnh mẽ: "Tuyển dụng đầu vào là một luận cứ kinh doanh sống còn. Hãy thực hiện ngay bây giờ, vì AI sẽ giúp công việc của bạn dễ dàng hơn trong ba năm nữa."

Mặc dù cuối năm 2024 IBM từng có đợt cắt giảm hàng nghìn nhân sự khi chuyển trọng tâm sang mảng phần mềm và AI tăng trưởng cao, người phát ngôn IBM cho biết đợt sa thải chỉ ảnh hưởng tỷ lệ thấp ở mức một con số phần trăm lực lượng lao động toàn cầu, và khi tính cả tuyển dụng mới, tổng số nhân sự tại Mỹ gần như không thay đổi.

Dropbox và Cognizant: Những người cùng đặt cược vào Gen Z

Không chỉ IBM, các "ông lớn" như Dropbox và Cognizant cũng đặt niềm tin vào thế hệ Gen Z trong cuộc đua AI. Melanie Rosenwasser, Giám đốc Nhân sự Dropbox, nhận định Gen Z bước vào văn phòng với năng lực AI tốt hơn hẳn các đồng nghiệp lớn tuổi.

Bà ví von Gen Z như những tay đua chuyên nghiệp tại Tour de France, trong khi các thế hệ đi trước vẫn đang loay hoay với những chiếc xe có gắn bánh phụ. Để tận dụng ưu thế này, Dropbox đã mở rộng 25% quy mô các chương trình thực tập và tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp.

Tại Cognizant, CEO Ravi Kumar S tin rằng AI là một "bộ khuếch đại" tiềm năng, cho phép sinh viên mới ra trường thực hiện những công việc vốn trước đây cần nhiều năm kinh nghiệm.

Dưới góc nhìn của ông, cấu trúc nhân sự hình kim tự tháp sẽ trở nên thấp hơn nhưng rộng hơn ở phần đáy. Lộ trình trở thành "chuyên gia" sẽ được rút ngắn đáng kể nhờ sự hỗ trợ của công cụ thông minh.

Kỷ nguyên của Năng lực AI (AI Literacy)

Dữ liệu từ LinkedIn cho thấy "Năng lực AI" (AI Literacy) đã trở thành kỹ năng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại Mỹ. Điều này phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc: bằng cấp không còn là tất cả, khả năng cộng tác với thuật toán mới là chìa khóa.

Dự báo đến năm 2026, thị trường lao động vẫn đầy thách thức đối với những ứng viên trẻ. Tuy nhiên, với những bạn trẻ chủ động làm chủ công cụ AI, cánh cửa tại các tập đoàn như IBM, Dropbox hay Cognizant luôn rộng mở.

Trận chiến thực sự không phải là cuộc chiến giữa người và máy để giành giật việc làm. Đó là cuộc đua giữa những công ty có tầm nhìn xa và những công ty chỉ nhìn vào lợi ích ngắn hạn.

Câu hỏi cho các nhà lãnh đạo hiện nay không phải là "AI sẽ thay thế bao nhiêu nhân viên?", mà là "Làm thế nào để biến thế hệ lao động kế tiếp thành lực lượng tối ưu hóa sức mạnh của AI hiệu quả nhất?". Những doanh nghiệp đầu tư vào con người trẻ tuổi chính là những người đang đặt nền móng cho kỷ nguyên thịnh vượng tiếp theo.

*Nguồn: Fortune