El Nino rất mạnh đang hình thành, có thể lập mức cực đoan trong 76 năm

Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, quá trình hình thành El Nino lần này diễn ra tương đối nhanh. Theo số liệu quan trắc, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 đã đạt ngưỡng +0,5°C vào tháng 5 và tăng lên khoảng +0,7°C vào đầu tháng 6. Điều này cho thấy, El Nino chính thức hình thành.

"So với diễn biến thông thường, thời gian chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino được đánh giá là khá ngắn, phản ánh sự ấm lên nhanh của vùng trung tâm Thái Bình Dương và sự tương tác thuận lợi giữa đại dương và khí quyển.

Các dự báo hiện nay cho thấy, El Nino gần như chắc chắn sẽ hình thành và duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh thêm từ nay đến cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Hiện nay, xác suất xuất hiện El Nino với cường độ rất mạnh là khoảng 60-65%, có diễn biến tương tự El Nino năm 2023 và có cường độ tương đương sự kiện El Nino 2015-2016, có thể nằm trong nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950", cơ quan khí tượng thông tin.

Cũng theo trung tâm khí tượng, nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng (đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ), làm gia tăng nguy cơ hạn hán , thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027.

Trong các năm El Nino, mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến nước ta thường ít hơn, nhưng vẫn có thể xuất hiện các cơn bão rất mạnh và gây thiệt hại lớn. Vì vậy, không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai trong thời gian tới.

Nhìn lại lịch sử, các đợt El Nino mạnh thường để lại những tác động rất rõ nét đối với thời tiết, khí hậu và thiên tai ở Việt Nam. Gần đây nhất là đợt El Nino 2015-2016, được đánh giá là một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950, có cường độ tương đương các đợt El Nino mạnh từng xảy ra vào năm 1982-1983 và 1997-1998.

Tác động nổi bật nhất trong giai đoạn 2015-2016 là tình trạng nắng nóng kéo dài và khốc liệt. Năm 2015 ghi nhận một mùa nắng nóng diện rộng đặc biệt gay gắt. Đợt nắng nóng dài nhất năm tại khu vực ven biển Trung Bộ đã vượt qua kỷ lục năm 2014, kéo dài tới 32 ngày ở Nam Trung Bộ, 36 ngày ở Trung Trung Bộ và 39 ngày ở Bắc Trung Bộ. Trong đợt nắng nóng này, nhiệt độ cao nhất tại Bắc Trung Bộ phổ biến 39-41°C, trong đó nhiệt độ cao nhất năm 2015 được ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7°C vào ngày 30/5.

Cùng với đó, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng dẫn đến tình trạng hạn hán nghiêm trọng. Từ cuối năm 2015 sang đầu năm 2016, lượng mưa suy giảm kéo dài khiến dòng chảy trên nhiều hệ thống sông ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ thiếu hụt đáng kể. Xâm nhập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng và gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp cũng như đời sống người dân.

Trong khi đó, hoạt động bão trên Biển Đông xu hướng giảm rõ rệt. Năm 2015 chỉ ghi nhận 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, tương đương khoảng 50% so với trung bình nhiều năm. Trong số đó chỉ có 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta và cường độ khi đổ bộ không mạnh, chủ yếu gây gió cấp 7-8.

Những diễn biến trong giai đoạn 2015-2016 cho thấy, tác động đáng lo ngại nhất của El Nino đối với Việt Nam thường là nắng nóng kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn, cùng với đó là số lượng bão có xu hướng giảm so với trung bình nhiều năm.

Cơ quan khí tượng dự báo, nền nhiệt độ tại các khu vực trên phạm vi toàn quốc trong các tháng cuối năm 2026 cao hơn trung bình nhiều năm 0,5-1,5°C, tháng 10-12/2026 nhiệt độ có thể cao hơn 1-2°C. Do vậy, trong tháng còn lại mùa hè năm 2026, tại Bắc Bộ và Trung Bộ, nắng nóng tiếp tục xuất hiện nhiều hơn trung bình nhiều năm, có thể ghi nhận các giá trị nhiệt độ vượt lịch sử.

Bên cạnh đó, El Nino thường gây thiếu hụt lượng mưa trong hầu hết các vùng của cả nước, phổ biến từ 25 đến 50%, rõ rệt nhất là duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ. Vì thế, nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt.

Tuy vậy, trong điều kiện El Nino, lượng mưa có xu thế giảm nhưng có thể xuất hiện những kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ. Nhiều sự kiện thời tiết lịch sử đã xảy ra trong các năm El Nino, như trận mưa lịch sử ở Quảng Ninh cuối tháng 7/2015 hay đợt lũ lịch sử tại Quảng Nam - Quảng Ngãi sau bão Ketsana vào cuối tháng 9/2009.