Elon Musk muốn kiềm chế quyền lực AI của Google, nhưng lại vô tình khiến cuộc đua tăng tốc

Trong cuộc phỏng vấn với Zanny Minton Beddoes - Tổng biên tập The Economist, nhà sáng lập xAI nhìn lại quyết định tham gia thành lập OpenAI vào năm 2015. Theo Elon Musk, mục tiêu ban đầu là tạo ra một đối trọng với Google, công ty mà ông cho rằng khi đó gần như thống trị lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, OpenAI sau đó trở thành một trong những công ty dẫn đầu ngành AI. Một nhóm nhân sự rời tổ chức này tiếp tục thành lập Anthropic, tạo thêm một đối thủ lớn trong cuộc đua phát triển các mô hình tiên tiến.

“N hững tác động nối tiếp đã khiến AI tăng tốc, điều đó thực sự không phải ý định của tôi” , ông nói. Elon Musk kết luận rằng dường như “mọi con đường đều dẫn đến việc AI tăng tốc”.

Một nỗ lực phân tán quyền lực tạo thêm nhiều đối thủ

OpenAI được thành lập với mô hình phòng nghiên cứu phi lợi nhuận và mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng mang lại lợi ích rộng rãi cho nhân loại. Ông Musk là một trong những đồng sáng lập và nhà tài trợ quan trọng trong giai đoạn đầu, nhưng rời hội đồng quản trị vào năm 2018.

Từ góc nhìn của ông, sự xuất hiện của OpenAI đã buộc các công ty công nghệ đầu tư mạnh hơn vào AI. Sự cạnh tranh tiếp tục mở rộng khi Dario Amodei, Daniela Amodei cùng một số cựu nhân viên OpenAI thành lập Anthropic vào năm 2021.

Anthropic hiện phát triển dòng mô hình Claude và cạnh tranh trực tiếp với OpenAI, Google DeepMind cùng xAI. Công ty xác nhận Dario Amodei giữ vị trí CEO và Daniela Amodei làm Chủ tịch ngay từ giai đoạn đầu.

Elon Musk đánh giá Anthropic đang dẫn đầu cuộc đua AI ở thời điểm hiện tại. “Việc thành lập OpenAI, rồi sau đó Anthropic tách ra từ tổ chức này và hiện vươn lên dẫn đầu lĩnh vực AI, đã tạo ra những hiệu ứng dây chuyền khiến cuộc đua AI tăng tốc. Đó thực sự không phải điều tôi chủ ý, ” vị tỉ phú nói.

Đây không phải lần đầu Musk công nhận vị thế của Anthropic. Ngày 9/7, ông từng thừa nhận mình "rõ ràng đã đánh giá sai" về công ty này và gọi Anthropic là bên dẫn đầu lĩnh vực AI, trái ngược với những nhận xét gay gắt mà ông đưa ra trước đó.

Trong cuộc phỏng vấn, Musk cũng đưa ra cách lý giải riêng về sự ra đời của Anthropic. Ông cho rằng nhóm sáng lập công ty đã rời OpenAI vì không còn tin tưởng CEO Sam Altman; nếu không có mâu thuẫn này, họ có thể vẫn tiếp tục làm việc tại OpenAI.

“ Lý do đội ngũ sáng lập Anthropic rời OpenAI là vì họ không tin tưởng Sam Altman. Nếu không, Anthropic đã chẳng tồn tại và họ vẫn còn làm việc tại OpenAI,” Elon Musk cho biết. Ông đồng thời nhận xét CEO Anthropic Dario Amodei là “ một người rất có nguyên tắc” và “quan tâm đến tương lai của thế giới”.

Dù vậy, việc đội ngũ Anthropic rời OpenAI do đâu có thể là vấn đề phức tạp hơn. Các báo cáo trước đây đề cập đến bất đồng về định hướng phát triển, an toàn AI, quản trị và quan hệ giữa OpenAI với các đối tác thương mại. Vì thế, nhận định rằng nguyên nhân chỉ nằm ở sự thiếu tin tưởng đối với Altman cần được hiểu là quan điểm của Musk, không phải kết luận đã được các bên thống nhất.

Mâu thuẫn OpenAI đã kéo dài nhiều năm

Musk nhiều lần chỉ trích việc OpenAI chuyển từ phòng nghiên cứu phi lợi nhuận sang cấu trúc có hoạt động kinh doanh quy mô lớn. Ông cáo buộc công ty từ bỏ sứ mệnh ban đầu và ngày càng chịu ảnh hưởng bởi lợi ích thương mại.

Mâu thuẫn giữa Musk và Sam Altman sau đó được đưa ra tòa. Musk cáo buộc OpenAI cùng các bên liên quan đã đi chệch cam kết lúc thành lập và yêu cầu khoản bồi thường rất lớn.

Tháng 5/2026, một bồi thẩm đoàn liên bang tại Oakland kết luận Musk nộp các yêu cầu kiện tụng quá thời hạn luật định. Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers chấp nhận kết luận này và bác những yêu cầu trọng tâm của Musk liên quan đến sứ mệnh ban đầu của OpenAI.

Phán quyết tập trung vào thời hiệu khởi kiện, không đưa ra kết luận cuối cùng về việc OpenAI có thực sự phản bội sứ mệnh hay không. Ông Musk cho biết có ý định kháng cáo.

Bất chấp khác biệt cá nhân với Sam Altman và những lãnh đạo khác, ông cho rằng các công ty AI hàng đầu nên hợp tác trong vấn đề an toàn.

Theo đề xuất của ông, trước khi một mô hình tiên tiến được phát hành, các đối thủ có thể được dành khoảng một đến hai tuần để xem xét và tìm ra nguy cơ. Do mỗi công ty đều có lợi ích trong việc phát hiện sai sót của đối thủ, nhà sáng lập xAI cho rằng cơ chế này có thể tạo ra một hình thức giám sát chéo.

Nếu quá trình kiểm tra phát hiện rủi ro nghiêm trọng nhưng công ty phát triển không có biện pháp xử lý, đó mới là thời điểm chính phủ nên can thiệp. Reuters cho biết Elon Musk đề xuất hình thức đánh giá đồng cấp giữa các phòng thí nghiệm AI trong bối cảnh lo ngại về khả năng tự chủ của những mô hình tiên tiến ngày càng tăng.

Mô hình giám sát do đối thủ thực hiện có thể giúp phát hiện vấn đề mà đội ngũ nội bộ bỏ sót. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ không đơn giản vì các công ty phải chia sẻ quyền truy cập vào sản phẩm chưa công bố, trong khi vẫn bảo vệ bí mật thương mại, dữ liệu huấn luyện và lợi thế cạnh tranh.

Elon Musk cũng đang góp phần đẩy nhanh cuộc đua

Nhận xét của Musk đáng chú ý vì ông hiện không còn là người đứng ngoài ngành AI. Tỷ phú này đang điều hành xAI, công ty phát triển mô hình Grok và xây dựng hạ tầng điện toán quy mô lớn để cạnh tranh với OpenAI, Anthropic và Google.

Câu chuyện cho thấy cuộc đua AI không còn dễ dàng được kiểm soát bởi ý định ban đầu của một cá nhân hay tổ chức. Mỗi nỗ lực tạo ra đối trọng mới lại kéo thêm vốn, nhân lực và năng lực tính toán vào thị trường, khiến các đối thủ còn lại phải tăng tốc để không bị bỏ lại.

OpenAI từng được lập ra nhằm phá thế tập trung quyền lực. Hơn một thập kỷ sau, kết quả không phải một cuộc đua chậm và thận trọng hơn, mà là nhiều công ty cùng lao về phía trước với tốc độ ngày càng lớn.

Mô tả SEO: Elon Musk thừa nhận việc đồng sáng lập OpenAI để tạo đối trọng với Google đã vô tình thúc đẩy sự ra đời của Anthropic và tăng tốc cuộc đua phát triển AI.