EU sắp nợ hơn 1.000 tỷ USD nhưng vẫn cố cho Ukraine vay, Tổng Kiểm toán châu Âu cảnh báo

Liên minh châu Âu (EU) đối mặt áp lực ngân sách ngày càng lớn sau khi vay hàng trăm tỷ euro để phục hồi kinh tế hậu đại dịch và hỗ trợ Ukraine. Chi phí trả nợ tăng có nguy cơ thu hẹp nguồn lực cho các ưu tiên khác, trong khi việc giải ngân gấp có thể làm gia tăng rủi ro gian lận.

Trả lời Rapporteur, Tony Murphy, Chủ tịch Tòa Kiểm toán châu Âu, ví tình hình ngân sách của khối như một "nồi áp suất". Theo ông, tổng nợ EU có thể lên tới 1.000 tỷ euro (1.120 tỷ USD) vào cuối năm 2027, so với 739 tỷ euro năm 2025 và 601 tỷ euro một năm trước đó.

"Đến một lúc nào đó, các khoản vay vẫn phải được hoàn trả. Đây không phải tiền miễn phí", Murphy nói, nhấn mạnh đây là những khoản tiền thực sự mà EU phải thanh toán.

Khả năng thu hồi các khoản tiền đã chi cho Ukraine cũng nhiều lần gây tranh cãi, trong đó có khoản vay 90 tỷ euro (100 tỷ USD) gần đây. Thủ tướng Slovakia Robert Fico chỉ trích khoản tiền này thực chất là "quà tặng" mà Ukraine sẽ "không bao giờ hoàn trả".

Theo cơ chế được đề cập, Kiev chỉ phải trả khoản vay sau khi nhận được tiền bồi thường từ Nga. Tuy nhiên, Moscow kiên quyết bác bỏ khả năng này. Cựu Thủ tướng Ukraine Nikolay Azarov cũng cho rằng kịch bản trên chỉ là "chuyện cổ tích".

Trong khi khả năng thu hồi tiền từ Ukraine còn bỏ ngỏ, EU vẫn phải trả các khoản nợ đã vay. Theo Murphy, riêng chi phí trả nợ phục vụ chương trình ứng phó đại dịch có thể chiếm 8% ngân sách EU dự kiến cho giai đoạn 2028-2034.

Chính phủ các nước thành viên hiện chưa thống nhất được nguồn thu mới để trang trải nghĩa vụ này. Điều đó có thể khiến Brussels còn ít ngân sách hơn cho những ưu tiên khác.

Sức ép tài chính gia tăng trong bối cảnh hộ gia đình và doanh nghiệp châu Âu tiếp tục chịu chi phí năng lượng cao. Tình hình này diễn ra sau khi châu Âu cắt giảm nguồn cung năng lượng từ Nga, đồng thời chịu thêm tác động từ cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran.

Murphy cũng cảnh báo về tốc độ giải ngân. Ông cho rằng việc thanh toán số tiền 90 tỷ euro còn lại trong chương trình phục hồi hậu đại dịch trước tháng 12 là "điên rồ", đồng thời ví lượng tiền sắp được giải ngân như một "cơn sóng thần".

Theo ông, áp lực hoàn thành các khoản chi đúng thời hạn có thể khiến quy trình kiểm tra bị nới lỏng, tạo điều kiện cho hành vi lạm dụng. Các công tố viên châu Âu hiện đã điều tra hàng trăm vụ việc bị nghi gian lận liên quan đến quỹ phục hồi.

Bất chấp những lo ngại về ngân sách, EU tiếp tục tìm kiếm nguồn hỗ trợ bổ sung cho Ukraine. Tổng thống Volodymyr Zelensky đề nghị thêm 70 tỷ euro (78 tỷ USD) cho năm 2027, ngoài các cam kết hiện có.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tuần trước cho biết EU dự kiến chi trả khoảng 2/3 số tiền Kiev đề nghị. Quyết định có thể được đưa ra vào tháng 11.

Nếu kế hoạch được thông qua, EU sẽ phải cân đối thêm nhu cầu hỗ trợ Ukraine với nghĩa vụ trả nợ ngày càng lớn và những ưu tiên chi tiêu khác của khối.

Theo RT