Giá dầu tăng vọt lên đỉnh 4 năm, giới chuyên gia cảnh báo mức 100 USD/thùng là hoàn toàn có thể, nguồn cung từ 3,3 triệu thùng sẽ đứt gãy

Những căng thẳng bùng phát đột ngột khiến giới phân tích nhận định giá dầu có thể phản ứng tức thời khi sàn New York mở cửa trở lại, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là liệu tình hình có leo thang thành một cuộc khủng hoảng cung ứng kéo dài hay không.

Vandana Hari, CEO hãng tư vấn năng lượng Vanda Insights, cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ chứng kiến một cuộc xung đột quân sự toàn diện chưa từng có giữa Mỹ và Iran.

Theo bà, nếu Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm trả đũa mạnh mẽ trong nhiều ngày liên tiếp, kịch bản tồi tệ nhất đối với thị trường dầu mỏ có thể xảy ra, bao gồm gián đoạn nghiêm trọng các dòng chảy dầu thô từ Trung Đông. Hari cho rằng chỉ khi Mỹ bảo vệ thành công hoạt động của tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, thị trường mới tránh được hỗn loạn.

Sự chú ý vì thế dồn hoàn toàn vào eo biển Hormuz, tuyến hàng hải được xem là “điểm nghẽn” quan trọng nhất của thương mại dầu mỏ thế giới. Nằm giữa Oman và Iran, Hormuz là nơi trung chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày trong năm 2025, tương đương 31% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Tuyến hàng hải này kết nối các nhà xuất khẩu lớn của vùng Vịnh như Saudi Arabia, Iraq, UAE và Iran với biển Ả Rập, khiến bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể ngay lập tức làm chao đảo thị trường năng lượng quốc tế.

Hôm 1/3, Iran tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz đồng thời cảnh báo không đảm bảo an toàn cho tất cả tàu thuyền đi vào khu vực này.

Với nhiều chuyên gia, điều khiến thị trường lo lắng không chỉ là khả năng mất nguồn cung dầu từ Iran, mà là viễn cảnh đứt gãy toàn bộ hoạt động vận tải qua Hormuz. Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, người đã cảnh báo từ nhiều tuần trước rằng xung đột Mỹ - Iran có tới 75% khả năng xảy ra, gọi tình hình hiện nay là “sự leo thang cực kỳ nghiêm trọng” đối với thị trường dầu khí toàn cầu.

Các kịch bản được đưa ra trải từ gián đoạn hạn chế đến phong tỏa hoàn toàn Hormuz. Saul Kavonic, Trưởng bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, cho rằng những dấu hiệu ban đầu cho thấy một cuộc tấn công quy mô lớn đang diễn ra, có thể kéo theo các cuộc trả đũa từ nhiều quốc gia vùng Vịnh.

Do đó, thị trường sẽ lập tức định giá rủi ro mất tới 2 triệu thùng/ngày nguồn cung từ Iran, hoặc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí khu vực, thậm chí là tạm dừng hoạt động vận tải qua Hormuz trong trường hợp cực đoan nhất.

Kavonic cảnh báo rằng nếu chính quyền Iran cảm thấy đang đối mặt với mối đe dọa sống còn, khả năng họ tìm cách phong tỏa eo biển Hormuz là hoàn toàn có thể. Điều này có thể khiến thị trường dầu mỏ rơi vào cú sốc gấp 3 lần so với thời kỳ cấm vận dầu mỏ Arab và Cách mạng Iran cuối thập niên 1970, đẩy giá dầu lên mức 3 chữ số và khiến giá LNG quay lại đỉnh năm 2022.

Sự hoảng loạn đã phần nào thể hiện khi giá dầu nhảy vọt hơn 8% phiên giao dịch sáng 2/3 (theo giờ Hà Nội). Dầu thô WTI tăng 5,55 USD lên 72,57 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng 6,54 USD lên 79,41 USD/thùng. Điều này diễn ra trong bối cảnh các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel được cho là đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng, tạo ra tình trạng hỗn loạn chính trị trong nước.

Trong lúc chưa rõ ai sẽ nắm quyền điều hành quốc gia sản xuất dầu lớn thứ tư OPEC, giới phân tích cho rằng phản ứng tiếp theo của thị trường phụ thuộc vào mức độ gián đoạn tại Hormuz và năng lực đáp trả của Iran.

UBS dự báo tốc độ khôi phục lưu thông qua Hormuz cùng mức độ trả đũa của Tehran sẽ là chỉ dấu then chốt quyết định xu hướng giá dầu trong vài ngày tới.

Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, cảnh báo xuất khẩu dầu của Iran, hiện khoảng 3,3 triệu thùng/ngày, có thể sụp đổ vì bất ổn chính trị, đình công lao động và rủi ro tại các cảng xuất khẩu.

Theo CNBC