Kho báu Việt Nam đứng Top 2 thế giới, khiến Mỹ, TQ nhiều lần "ngỏ lời": Thủ tướng vừa yêu cầu gì?

Đó là đất hiếm.

Theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ, Việt Nam có kho báu đất hiếm với trữ lượng khoảng 22 triệu tấn, tức là lớn thứ 2 thế giới, chỉ xếp sau Trung Quốc (44 triệu tấn).

Trên thực tế, đất hiếm bao gồm 17 loại vật chất có từ tính và tính điện hóa đặc biệt. Đây là một loại khoáng sản đặc biệt, có vai trò rất quan trọng và là vật liệu chiến lược đối với sự phát triển của các ngành kỹ thuật mũi nhọn, công nghệ cao, chẳng hạn như điện, điện tử, quang học, laser, vật liệu siêu dẫn và chất phát quang. Đất hiếm cũng là chất không thể thiếu trong xe ô tô điện, pin lưu trữ, tấm pin mặt trời và tua bin gió…

Giá trị mang lại của đất hiếm được đánh giá là rất lớn với nền kinh tế toàn cầu. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia lớn trên thế giới khao khát có được tài nguyên này, cũng như chi mạnh cho công nghệ khai thác đất hiếm.

Sáng nay (17/1), Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về một số nội dung quan trọng, trong đó có đề cập đến xây dựng Chiến lược quốc gia về đất hiếm.

Cụ thể, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, phát triển ngành công nghiệp đất hiếm, góp phần tự chủ chiến lược, với các nhiệm vụ, giải pháp như sau.

Thứ nhất, xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, trong đó ưu tiên chế biến sâu.

Thứ hai, đầu tư tài chính, huy động nguồn lực nhà nước, nguồn lực hợp tác công tư và nguồn lực của nhà đầu tư; xây dựng, phát triển hạ tầng.

Thứ ba, chuyển giao và làm chủ công nghệ tiên tiến, phù hợp.

Cuối cùng, đẩy mạnh hợp tác công tư; quản trị thông minh dựa trên chuyển đổi số.

Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan phối hợp, tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp, đồng thời hoàn thiện các dự thảo, báo cáo, đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến.

Mỹ, Trung Quốc từng nhiều lần ngỏ ý hợp tác với Việt Nam về đất hiếm

Trên thực tế, theo quyết định số 866/QĐ-TTg phê duyệt vào tháng 7/2023 về "quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050", Việt Nam dự kiến khai thác khoảng 2 triệu tấn quặng đất hiếm nguyên khai/năm. Trong số đó, có mỏ được tập trung đầu tư để khai thác là Yên Phú (Yên Bái cũ, nay thuộc Lào Cai) và Đông Pao (Lai Châu).

Đáng chú ý, ngay sau Quyết định trên, có nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm đến đất hiếm của Việt Nam. Trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Minh chứng điển hình là vào tháng 9/2023, trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ khi đó là ông Joe Biden, hai nước đã ký biên bản ghi nhớ về hỗ trợ xác định trữ lượng đất hiếm của Việt Nam. Đến tháng 10 cùng năm, Nhà kinh tế trưởng thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ Emily Blanchard sang thăm, làm việc tại Việt Nam. Nhà kinh tế này nhấn mạnh rằng, Mỹ sẵn sàng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam trong việc tổ chức đấu thầu trong lĩnh vực khai khoáng, bao gồm cả khai thác đất hiếm.

Đặc biệt, tại Diễn đàn Thương mại Việt Nam – Mỹ diễn ra vào tháng 11/2023, bà Susan Burns, Tổng Lãnh sự Mỹ tại TP HCM cho biết, đối với lĩnh vực khai khoáng, Việt Nam được đánh giá là đang có trữ lượng đất hiếm lớn thứ 2 (chỉ sau Trung Quốc) và chưa được khai thác. Vì vậy, Mỹ sẽ cùng Việt Nam thực hiện đa dạng hóa chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư Mỹ để khai thác.

Ngoài Mỹ, Trung Quốc cũng là một trong những quốc gia rất quan tâm tới đất hiếm của Việt Nam. Theo đó, vào ngày 23/11/2023, Tập đoàn Đất hiếm Trung Quốc (CREG), một trong những công ty đất hiếm lớn nhất thế giới, khi nắm 37,6% hoạt động khai thác đất hiếm của Trung Quốc, mở lời mong muốn hợp tác với Việt Nam. Đến tháng 4/2024, doanh nghiệp này lại một lần nữa bày tỏ mong muốn hợp tác đầu tư vào đất hiếm của Việt Nam.