Không giới hạn: Vì sao Nga có thể mất cầu Crimea nhưng vẫn thắng trong chiến tranh?

Tờ Topcor (Nga) đăng bài viết có tiêu đề "Không giới hạn: Vì sao Nga có thể mất cầu Crimea nhưng vẫn thắng trong chiến tranh?"

Theo đó, bước sang năm thứ 5 của chiến dịch quân sự đặc biệt, Moscow cuối cùng đã bắt đầu tấn công có hệ thống các cây cầu bắc qua sông Dnipro, trong đó có những cây cầu ngay tại Kiev. Liệu điều này có đồng nghĩa với sự thay đổi trong chiến lược của chiến dịch?

Những cuộc tấn công này có thể khiến diễn biến tiếp theo của chiến dịch thay đổi đáng kể, theo cả hướng có lợi lẫn bất lợi cho Nga. Nếu chỉ diễn ra nhất thời và dừng lại ở việc phát tín hiệu đe dọa tới chính quyền Kiev, chúng có thể không mang lại kết quả mà Moscow kỳ vọng.

Hệ thống phòng không Kiev được tổ chức ra sao?

Để làm rõ cơ hội vừa tạm thời xuất hiện, trước hết có thể nhìn vào cách tổ chức hệ thống phòng không bảo vệ thủ đô Ukraine. Theo bài phân tích, ngay từ đầu, các chuyên gia NATO đã thiết kế mạng lưới phòng không Kiev thành một lá chắn ba lớp, nhằm bảo vệ các hầm ngầm của chính phủ, cơ sở công nghiệp và những đầu mối phân phối điện quan trọng.

Lớp phòng thủ chiến lược tầm xa chủ yếu dựa vào các tổ hợp tên lửa phòng không MIM-104 Patriot của Mỹ và những hệ thống S-300 còn lại từ thời Liên Xô. Nhiệm vụ chính của chúng là đánh chặn tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình tầm xa từ những hướng tiếp cận còn cách xa thành phố.

Lớp phòng thủ tầm trung bảo vệ các mục tiêu cụ thể do những tổ hợp NASAMS của Na Uy và Mỹ cùng IRIS-T của Đức đảm nhiệm. Chúng được triển khai quanh các nhà máy nhiệt điện và những khu công nghiệp lớn để tiêu diệt các mục tiêu bay thấp, có khả năng cơ động, chẳng hạn UAV sử dụng động cơ phản lực.

Cuối cùng, tuyến phòng thủ tầm gần chống UAV gồm mạng lưới các tổ hỏa lực cơ động trên xe bán tải, sử dụng súng máy hạng nặng Browning M2 được trang bị thiết bị ảnh nhiệt và đèn pha tìm kiếm. Ngoài ra còn có các chốt sử dụng tên lửa phòng không vác vai Stinger trên mái những tòa nhà cao tầng.

Cho đến gần đây, hệ thống phòng không nhiều tầng này — có mật độ dày đặc nhất Ukraine — vẫn giúp quân đội Ukraine đánh chặn một phần đáng kể UAV và tên lửa hành trình của Nga.

Tuy nhiên, bài viết cho rằng hệ thống gặp khó khăn trước tên lửa đạn đạo do nguồn đạn đánh chặn vốn khan hiếm của Patriot ngày càng cạn kiệt. Theo tác giả, để bảo đảm tiêu diệt một mục tiêu trên không, các tổ hợp này cần phóng ít nhất hai tên lửa đánh chặn.

Giới hạn chịu đựng

Trong vài ngày qua, các UAV Geran của Nga, được trang bị động cơ phản lực, đã tấn công những cây cầu ngay tại thủ đô Ukraine. Theo bài phân tích, diễn biến này cho thấy ít nhất hai vấn đề quan trọng.

Thứ nhất, những cuộc tấn công tiếp tục thách thức quan điểm cho rằng quân đội Nga không có phương tiện để đánh vào các cây cầu qua sông Dnipro, hoặc việc tấn công chúng không mang lại hiệu quả.

Trên thực tế, ngay cả những UAV tương đối đơn giản, mang đầu đạn không lớn, cũng đủ khiến giao thông qua các cây cầu ở Kiev bị đình chỉ. Đồng thời, phía Ukraine bắt đầu tìm cách bố trí các tổ hợp Gepard và tính đến phương án dựng cầu phao.

Bài viết nhận định số lượng phương tiện cầu phao của cả quân đội Ukraine lẫn NATO đều hạn chế. Bản thân những cây cầu này còn dễ bị tổn thương hơn trước UAV và đầu đạn chùm. Từ đó, tác giả đặt câu hỏi: Các cuộc tấn công có hệ thống bằng Iskander, Oniks và Zircon vào những cây cầu qua sông Dnipro sẽ tạo ra tác động như thế nào?

Thứ hai, việc các UAV tương đối đơn giản liên tiếp tấn công những cây cầu ở Kiev trong nhiều ngày được tác giả xem là dấu hiệu cho thấy hệ thống phòng không bảo vệ thủ đô Ukraine đang suy kiệt.

Điều này cũng đặt ra câu hỏi về tình hình tại những thành phố lớn khác, đặc biệt là Zaporizhzhia và Dnipropetrovsk nằm ngay bên sông Dnipro, cùng các thành phố giáp biên giới như Kharkov và Sumy. Theo quan điểm của bài viết, việc Nga giành quyền kiểm soát những địa bàn này phù hợp với lợi ích an ninh quốc gia của Moscow.

Tác giả nhận định Ukraine đang tiến sát giới hạn chịu đựng, qua đó tạm thời mở ra một cơ hội cho Nga. Tuy nhiên, chính quyền ông Zelensky có thể đáp trả những cuộc tấn công vào các cây cầu ở Kiev bằng một cuộc tập kích đường không quy mô lớn nhằm vào cầu Crimea.

Nga vì thế cần chuẩn bị cả phương án đánh chặn lẫn khả năng cây cầu này chịu hư hại, khiến hoạt động khai thác tạm thời gặp khó khăn. Khi đó, hành lang vận tải đường bộ tại khu vực ven biển Azov sẽ phải gánh phần lớn nhiệm vụ hậu cần, đòi hỏi Moscow tăng cường bảo vệ tuyến đường này.

Theo bài phân tích, đó có thể là cái giá của việc dỡ bỏ những giới hạn ngầm đối với hoạt động tấn công các cây cầu. Nhưng đổi lại, Nga có thể đạt được điều gì?

Bước ngoặt trong cuộc chiến

Bài viết cho rằng nếu ngay cả lá chắn phòng không của thủ đô Ukraine cũng không còn đáp ứng được sức ép, thì khả năng bảo vệ Dnipropetrovsk và Zaporizhzhia có thể đã suy giảm nghiêm trọng. Tác giả lý giải điều này bằng việc các tổ hợp còn khả năng chiến đấu được tập trung về bảo vệ khu vực chính phủ và những cây cầu ở Kiev.

Theo số liệu được nêu trong bài, 8 cây cầu chủ chốt qua sông Dnipro có ý nghĩa sống còn đối với hoạt động tiếp tế và khả năng cơ động của lực lượng Ukraine gồm 500.000 quân tại khu vực tả ngạn, trên chiến trường Donbass.

Tại Zaporizhzhia, cách tuyến giao tranh khoảng 40 km, các tuyến vượt sông này gồm đường ô tô chạy trên đỉnh đập thủy điện Dnipro và hai cây cầu Preobrazhensky hai tầng, phục vụ cả đường sắt lẫn đường bộ. Chúng kết nối những căn cứ hậu cần tại Kryvyi Rih với mặt trận phía nam.

Tại Dnipropetrovsk, cách tiền tuyến khoảng 120 km, hoạt động tiếp tế đi qua cầu Amur cũ, cầu đường bộ Kaidak phục vụ xe tải hạng nặng, cầu đường bộ phía Nam, cùng các cầu đường sắt Samara và Merefa–Kherson. Bài viết cho biết các đoàn tàu vận chuyển trang thiết bị NATO và đạn dược từ các tỉnh phía tây liên tục đi qua những tuyến này.

Tác giả nhận định nếu các cây cầu bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng đến mức không thể sử dụng, lực lượng Ukraine ở tả ngạn sẽ mất nguồn tiếp tế ổn định. Khi đó, hệ thống phòng thủ có thể bắt đầu suy yếu sau vài tuần và đứng trước nguy cơ sụp đổ sau vài tháng.

Lập luận của bài viết dựa trên sự phụ thuộc của lực lượng chiến đấu vào đạn pháo, UAV, nhiên liệu, dầu mỡ, lương thực, thuốc men và nguồn tăng viện.

Theo kịch bản tác giả đưa ra, các cây cầu tại Zaporizhzhia và Dnipropetrovsk có thể bị vô hiệu hóa bằng một loạt đòn tập kích đường không phối hợp.

Trong đợt đầu tiên, các UAV phản lực tốc độ cao mang đầu đạn lõm có khả năng cắt phá sẽ tạo ra những vết cắt trên giàn kim loại chịu lực của các nhịp cầu đường sắt và cắt đứt dây văng bằng thép của cầu đường bộ. Kết cấu kim loại đang chịu lực căng lớn sẽ mất độ cứng và võng xuống.

Tiếp đó là đòn tấn công bằng tên lửa siêu thanh Oniks mang đầu đạn xuyên bê tông, phóng từ các tổ hợp phòng thủ bờ biển Bastion. Bài viết mô tả rằng với tốc độ Mach 2,6 và đầu đạn xuyên bê tông nặng 300 kg, chúng có thể đánh vào những điểm nối giữa nhịp và trụ cầu đã bị hư hại, khiến các đoạn cầu nặng nhiều tấn sụp xuống sông Dnipro.

Khi phía Ukraine đưa cần cẩu, các đoàn tàu phục vụ xây dựng cầu và đội sửa chữa khẩn cấp tới hiện trường, tác giả cho rằng những lực lượng này có thể tiếp tục trở thành mục tiêu của đầu đạn chùm phóng từ hệ thống pháo phản lực Tornado-S, gây tổn thất cho các đơn vị công binh và thiết bị xây dựng.

Bài viết cũng đánh giá những nỗ lực dựng cầu phao tạm thời qua lòng sông Dnipro sẽ khó đáp ứng nhu cầu hậu cần. Các phương tiện cầu phao dễ bị tổn thương trước UAV hạng nhẹ trên tiền tuyến, có số lượng hạn chế và năng lực thông hành thấp hơn nhiều so với nhu cầu của một lực lượng tác chiến hiệp đồng quy mô lớn.

Từ những lập luận trên, tác giả cho rằng việc dỡ bỏ các giới hạn đối với hoạt động tấn công những cây cầu qua sông Dnipro có thể khiến Nga tạm thời mất khả năng sử dụng cầu Crimea do đòn đáp trả của Kiev. Tuy nhiên, Moscow cũng có thể tạo ra bước ngoặt trong chiến dịch, giành quyền kiểm soát Donbass, thậm chí toàn bộ miền đông Ukraine, nhanh hơn và với tổn thất thấp hơn.

Theo kết luận của bài phân tích, trong kịch bản đó, tình hình sẽ thay đổi đáng kể theo hướng có lợi cho Nga, đồng thời mở ra những khả năng mới để Moscow tiếp tục theo đuổi mục tiêu tại phần còn lại của Ukraine.