Lần đầu tiên trong lịch sử, bác sĩ Việt Nam điều khiển robot phẫu thuật cho bệnh nhân cách xa 1.700km: Là quốc gia thứ 2 tại Đông Nam Á làm chủ công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới

Một bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực y tế Việt Nam đã được ghi nhận khi các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân cách mình hơn 1.700km. Thay vì trực tiếp đứng tại bàn mổ, phẫu thuật viên điều khiển hệ thống robot từ một bệnh viện khác, trong khi các thao tác được thực hiện trên cơ thể người bệnh ở đầu cầu bên kia.

Bác sĩ Việt Nam điều khiển robot phẫu thuật xuyên Việt

Ngày 3/8/2026, Sở Y tế Hà Nội và Sở Y tế Cần Thơ phối hợp cùng Hệ thống Y tế Vinmec công bố thực hiện thành công mô hình phẫu thuật robot từ xa hai chiều đầu tiên tại Việt Nam. Hai địa điểm tham gia là Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Smart City tại Hà Nội và Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Cần Thơ.

Điểm khác biệt của mô hình này nằm ở khả năng điều khiển hai chiều. Không chỉ một bệnh viện đóng vai trò trung tâm phẫu thuật, cả hai cơ sở đều có thể luân phiên điều khiển robot hoặc tiếp nhận người bệnh, tạo nên mạng lưới kết nối y tế vượt qua khoảng cách địa lý.

Trong ca phẫu thuật đầu tiên, bệnh nhân là một bé gái 15 tuổi mắc u bì buồng trứng, được điều trị tại Vinmec Cần Thơ. Thay vì có mặt trực tiếp tại Cần Thơ, các bác sĩ ở Vinmec Smart City tại Hà Nội sử dụng hệ thống robot để thực hiện thao tác phẫu thuật từ khoảng cách hơn 1.700km.

Hệ thống được sử dụng là robot phẫu thuật Toumai MT-1000, cho phép chuyển các thao tác điều khiển của bác sĩ tới những cánh tay robot tại phòng mổ. Từng chuyển động được truyền qua hạ tầng kết nối chuyên dụng, trong khi ê-kíp y tế tại nơi tiếp nhận bệnh nhân trực tiếp phối hợp theo dõi, gây mê và bảo đảm an toàn.

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng một giờ, với mục tiêu loại bỏ khối u nhưng vẫn bảo tồn tối đa chức năng của buồng trứng. Theo thông tin được công bố, các bác sĩ đã bóc tách thành công khối u, đồng thời duy trì chức năng nội tiết và bảo vệ khả năng sinh sản trong tương lai cho bệnh nhân.

Ngay sau đó, mô hình được triển khai theo chiều ngược lại. Lần này, các bác sĩ tại Cần Thơ trở thành những người điều khiển robot, còn bệnh nhân được phẫu thuật nằm tại Bệnh viện Vinmec Smart City ở Hà Nội.

Bệnh nhân thứ hai là nam giới 42 tuổi, được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào gan trên nền viêm gan B mạn tính. Sau quá trình hội chẩn đa chuyên khoa, người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi cắt gan trái kết hợp cắt túi mật, nhằm loại bỏ tổn thương và bảo tồn tối đa phần gan lành.

Ca mổ kéo dài khoảng 4 giờ, với các thao tác được điều khiển từ đầu cầu Cần Thơ. Kết quả được công bố cho thấy cuộc phẫu thuật diễn ra thành công, hai bệnh nhân đều có dấu hiệu hồi phục tích cực sau can thiệp.

Việc hoàn thành liên tiếp hai ca mổ theo hai chiều điều khiển khác nhau chứng minh hệ thống không chỉ hoạt động theo mô hình một chiều cố định, mà còn có thể chuyển đổi vai trò giữa các cơ sở y tế.

Công nghệ đặc biệt mở ra cơ hội tiếp cận bác sĩ giỏi từ khoảng cách hàng nghìn km

Phẫu thuật robot từ xa là phương pháp cho phép bác sĩ thực hiện các thao tác ngoại khoa thông qua hệ thống điều khiển, trong khi những cánh tay robot hoạt động trực tiếp tại phòng mổ ở địa điểm khác.

Khác với việc bác sĩ tư vấn hoặc hội chẩn trực tuyến, mô hình này đòi hỏi hệ thống điều khiển phải truyền tín hiệu ổn định, chính xác và gần như tức thời. Những chuyển động của phẫu thuật viên cần được tái hiện phù hợp trên thiết bị, nhằm hạn chế sai lệch có thể ảnh hưởng đến an toàn của người bệnh.

Bên cạnh công nghệ robot, việc triển khai còn phụ thuộc vào chất lượng đường truyền, bảo mật thông tin, hệ thống dự phòng, quy trình gây mê hồi sức và sự phối hợp giữa các ê-kíp y tế tại hai bệnh viện.

Điều quan trọng là phẫu thuật từ xa không có nghĩa người bệnh được mổ mà không cần bác sĩ trực tiếp tại phòng mổ. Một ê-kíp chuyên môn vẫn phải có mặt bên cạnh bệnh nhân để hỗ trợ, giám sát tình trạng sức khỏe và xử lý những tình huống phát sinh.

Theo công bố của Vinmec, thành công này đưa Việt Nam trở thành một trong hai quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á làm chủ mô hình phẫu thuật robot từ xa hai chiều bằng hệ thống công nghệ cao hiện đại hàng đầu thế giới. Đây là đánh giá theo phạm vi mô hình kỹ thuật được triển khai, không có nghĩa Việt Nam là quốc gia thứ hai trong khu vực từng sử dụng robot phẫu thuật nói chung.

Thành tựu trên còn đáng chú ý bởi khoảng cách địa lý lâu nay là trở ngại đối với nhiều bệnh nhân cần điều trị chuyên sâu. Người sinh sống tại các tỉnh, thành xa trung tâm y tế lớn đôi khi phải di chuyển hàng trăm hoặc hàng nghìn km để tiếp cận bác sĩ có chuyên môn phù hợp.

Nếu được triển khai rộng rãi với các điều kiện kỹ thuật và an toàn đáp ứng yêu cầu, mô hình phẫu thuật robot từ xa được kỳ vọng có thể giúp các sĩ tại bệnh viện tuyến trên tham gia điều trị cho bệnh nhân ở cơ sở khác mà không nhất thiết phải di chuyển đến tận nơi.

Việc luân phiên vai trò giữa hai bệnh viện cũng tạo cơ hội chia sẻ chuyên môn theo cả hai chiều. Thay vì một trung tâm lớn chỉ hỗ trợ các cơ sở nhỏ hơn, mỗi bệnh viện đủ điều kiện đều có thể trở thành nơi cung cấp chuyên gia hoặc tiếp nhận hỗ trợ.

Tuy nhiên, công nghệ phẫu thuật từ xa vẫn đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, hạ tầng viễn thông đáng tin cậy và đội ngũ y tế được đào tạo chuyên sâu. Thành công của hai ca phẫu thuật chưa đồng nghĩa mô hình đã có thể triển khai đại trà tại mọi bệnh viện.

Dù vậy, việc hai cơ sở cách nhau hơn 1.700 km có thể lần lượt điều khiển robot phẫu thuật cho bệnh nhân ở đầu cầu bên kia đã đánh dấu một bước phát triển đáng chú ý của y học Việt Nam. Về lâu dài, công nghệ này được kỳ vọng góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ điều trị chuyên sâu giữa các địa phương.

Nguồn: Báo Chính phủ