Lần đầu tiên trong lịch sử, 'quái vật' AI mất kiểm soát khiến giới tài chính toàn cầu chấn động

Các mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới đang đẩy hệ thống tài chính toàn cầu vào một tình thế chưa từng có tiền lệ. Tại các cuộc họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới ở Washington, các nhà hoạch định chính sách bất ngờ chuyển trọng tâm sang một mối đe dọa mới: AI có thể làm lộ những điểm yếu cốt lõi trong hệ thống ngân hàng toàn cầu.

Cảnh báo này xuất phát từ hàng loạt quan chức tài chính cấp cao, khi các mô hình AI tiên tiến, đặc biệt là từ các công ty công nghệ Mỹ, đang thể hiện khả năng phát hiện và khai thác lỗ hổng an ninh mạng ở quy mô vượt xa năng lực con người. Điều đó khiến các hệ thống phòng thủ truyền thống của các tổ chức tài chính đứng trước nguy cơ bị phá vỡ nhanh chóng.

Tâm điểm của lo ngại là mô hình Claude Mythos Preview do Anthropic phát triển. Chỉ trong thời gian ngắn, công nghệ này đã khiến giới quản lý tài chính toàn cầu phải xem xét lại toàn bộ cách tiếp cận đối với an ninh mạng trong kỷ nguyên AI.

AI vượt tầm kiểm soát: Khi hệ thống phòng thủ trở nên lỗi thời

Andrew Bailey, Thống đốc Ngân hàng Anh kiêm Chủ tịch Hội đồng Ổn định Tài chính toàn cầu, gọi đây là một thách thức rất nghiêm trọng. Theo ông, tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo đang nhanh đến mức các cơ quan quản lý khó có thể theo kịp, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh mạng.

Claude Mythos Preview được cho là có khả năng phát hiện hàng ngàn lỗ hổng nghiêm trọng, bao gồm cả những điểm yếu tồn tại trong hầu hết các hệ điều hành và trình duyệt web lớn. Điều đáng lo ngại hơn là AI này có thể tự động kết nối nhiều lỗ hổng thành các chuỗi tấn công phức tạp mà trước đây cần đến đội ngũ chuyên gia và thời gian dài mới thực hiện được.

Các quan chức tại Washington nhận định đây là một bước ngoặt trong cuộc chiến giữa tin tặc và hệ thống phòng thủ. Nếu trước đây các cuộc tấn công mang tính đơn lẻ, thì giờ đây AI có thể phối hợp nhiều điểm yếu cùng lúc, tạo ra những kịch bản tấn công quy mô lớn và khó dự đoán hơn nhiều.

Christine Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu, cảnh báo rằng ngay cả những công nghệ được phát triển với mục đích tích cực cũng có thể trở thành mối nguy nếu rơi vào tay kẻ xấu. Theo bà, vấn đề lớn nhất hiện nay là thế giới gần như chưa có một khuôn khổ quản trị đủ mạnh để kiểm soát những công nghệ như vậy.

Anthropic cũng thừa nhận rằng các khả năng này sẽ sớm lan rộng ra ngoài phạm vi những tổ chức cam kết sử dụng chúng một cách an toàn. Công ty cảnh báo hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế, an ninh công cộng và cả an ninh quốc gia.

Hiện tại, mô hình này mới chỉ được chia sẻ với khoảng 40 tổ chức, bao gồm Amazon, Apple và JPMorgan Chase, nhằm giúp họ thử nghiệm và khắc phục các lỗ hổng trong hệ thống.

Tuần trước, Scott Bessent đã triệu tập lãnh đạo các ngân hàng lớn Phố Wall cùng Jerome Powell để thảo luận về những điểm yếu mà công nghệ này phát hiện. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng của mối lo ngại đã vượt ra khỏi phạm vi kỹ thuật, trở thành vấn đề chính sách cấp cao.

Các quan chức vừa ấn tượng với khả năng tự học và tự quyết định cách tiếp cận của AI, vừa lo ngại trước việc thiếu các quy định rõ ràng đối với các công ty phát triển công nghệ này. Trong bối cảnh đó, khả năng hợp tác giữa cơ quan quản lý và các công ty công nghệ đang được xem xét như một giải pháp tạm thời.

Cuộc đua AI và khoảng trống quản trị toàn cầu

Sự xuất hiện của các mô hình như Mythos không chỉ tạo ra thách thức kỹ thuật, mà còn làm lộ rõ khoảng trống trong quản trị toàn cầu đối với trí tuệ nhân tạo. Nhiều quan chức kêu gọi một phản ứng quốc tế phối hợp, nhưng thực tế cho thấy điều này không dễ đạt được.

François-Louis Michaud, người đứng đầu Cơ quan Ngân hàng châu Âu, cho biết các cơ quan quản lý vẫn đang trong giai đoạn đầu tìm kiếm phản ứng phù hợp. Dù đã tăng cường nhân sự an ninh mạng trong những năm gần đây, ông thừa nhận thách thức từ AI là hoàn toàn mới.

Một vấn đề lớn là sự chênh lệch trong khả năng tiếp cận công nghệ. Nhiều nhà quản lý và lãnh đạo ngân hàng châu Âu cho biết họ chưa có cơ hội thử nghiệm Mythos, khiến việc đánh giá mức độ nguy hiểm trở nên khó khăn.

Mô hình Claude Mythos Preview mới của Anthropic

Trong khi đó, các ngân hàng lớn lại không thể đứng ngoài cuộc. Jamie Dimon cho biết mô hình AI này đã chỉ ra nhiều điểm yếu cần được khắc phục. Các tổ chức khác như Morgan Stanley hay BNY Mellon cũng đang thử nghiệm công nghệ này để đánh giá tác động.

Song song với rủi ro, AI vẫn được xem là động lực tăng trưởng. Ted Pick nhận định AI sẽ trở thành một phần tự nhiên của hệ sinh thái tài chính, mang lại lợi ích về năng suất và hiệu quả vận hành.

Điều này tạo ra một nghịch lý: các tổ chức tài chính vừa phải áp dụng AI để không bị tụt hậu, vừa phải đối phó với rủi ro do chính công nghệ này tạo ra. Việc cân bằng giữa đổi mới và an toàn đang trở thành bài toán lớn nhất.

Cuộc đua cũng đang nóng lên khi OpenAI công bố mô hình GPT-5.4-Cyber, được thiết kế riêng cho an ninh mạng và chia sẻ với một nhóm hạn chế các tổ chức để thử nghiệm. Điều này cho thấy xu hướng phát triển AI chuyên biệt cho lĩnh vực bảo mật đang ngày càng rõ nét.

Tuy nhiên, khả năng xây dựng một khuôn khổ quản lý chung vẫn còn bỏ ngỏ, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. Các nhà hoạch định chính sách cũng tỏ ra thận trọng, không muốn cản trở một công nghệ có tiềm năng mang lại lợi ích kinh tế lớn.

Andrew Bailey đặt ra câu hỏi then chốt: thời điểm nào là phù hợp để xây dựng “luật chơi” cho AI. Nếu hành động quá sớm, có thể kìm hãm đổi mới; nhưng nếu quá muộn, rủi ro có thể vượt khỏi tầm kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, một điều đang dần trở nên rõ ràng: trí tuệ nhân tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành yếu tố có thể tái định hình toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu. Và với tốc độ phát triển hiện tại, câu hỏi không còn là AI có thay đổi cuộc chơi hay không, mà là liệu hệ thống ngân hàng có kịp thích nghi trước khi những lỗ hổng bị khai thác trên quy mô lớn.

*Nguồn bài viết: FT