Lệnh phong tỏa của Tổng thống Mỹ Trump đẩy Iran vào thế khó

Trong khi Washington gia tăng sức ép lên Iran và bác bỏ những nỗ lực khôi phục thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 6, Tehran đang đứng trước bài toán khó: Nhượng bộ để giảm áp lực kinh tế, hoặc tăng cường đáp trả, kéo theo nguy cơ xung đột lan rộng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ mọi nỗ lực ngoại giao với Cộng hòa Hồi giáo Iran, gọi thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 6 là "không đáng giá bằng tờ giấy viết trên đó".

Thay vào đó, chính quyền Washington tiếp tục gia tăng sức ép thông qua các biện pháp trừng phạt, hoạt động quân sự và lệnh phong tỏa hàng hải nhằm hạn chế hàng hóa xuất nhập khẩu của Iran.

Chiến dịch gây sức ép nhiều mặt trận đang khiến nền kinh tế Iran chịu thêm sức ép, trong khi người dân phải đối mặt với những khó khăn ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei tiếp tục vắng mặt trước công chúng trong thời gian dài.

Các quan chức quân sự Iran gần đây liên tục đề cập những phương án mới để đáp trả sức ép của Mỹ, đồng thời cảnh báo có thể nhắm mục tiêu vào các quốc gia tham gia phong tỏa và mở rộng phạm vi xung đột.

Mohsen Rezaei, lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran nói trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Iran hôm Chủ nhật, rằng Tehran đã đi đến kết luận cần áp dụng "các chiến lược mới trong chiến tranh, trong đàm phán và trong việc đối phó với lệnh phong tỏa".

Ông cũng gợi ý Iran có thể mở rộng các biện pháp kiểm soát ra ngoài eo biển Hormuz, trong đó có khả năng thiết lập một "vùng cấm" mới tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Trong những tuần qua, Iran và Oman tiến hành các cuộc đàm phán nhằm tìm cách duy trì hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Hôm thứ Hai, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết một "tuyến đường an toàn tạm thời" qua eo biển có thể được đăng ký với Tổ chức Hàng hải Quốc tế trong những ngày tới.

Tuy nhiên, hiện chưa rõ Washington có công nhận cơ chế đang được Iran và Oman đàm phán hay không.

Bất chấp bế tắc, các quan chức cấp cao Iran, trong đó có Tổng thống Masoud Pezeshkian, nhiều lần bày tỏ mong muốn quay lại thỏa thuận tháng 6, vốn được một số nhà quan sát đánh giá là mang lại lợi thế cho Tehran.

Iran đứng trước thế khó

Trong bối cảnh sức ép từ Washington ngày càng tăng, Tehran đang đối mặt với một bài toán khó. Nếu không nhượng bộ về các yêu cầu liên quan đến eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân và việc dỡ bỏ trừng phạt, sức ép của Mỹ nhiều khả năng tiếp tục kéo dài.

Trong khi các quan chức Iran và Qatar tiếp tục kêu gọi khôi phục ngoại giao, Tổng thống Trump cho rằng chiến lược của Washington không nhằm ép Tehran quay lại bàn đàm phán.

"Tôi thích vị thế hiện tại của chúng ta hơn nhiều, với quyền kiểm soát gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, và nền kinh tế của họ đang sụp đổ hoàn toàn", ông Trump viết trên Truth Social tuần trước.

Theo các nội dung được đưa ra trong bản ghi nhớ hồi tháng 6, thỏa thuận trước đó mở đường cho các cuộc đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân Iran và việc nới lỏng trừng phạt. Văn bản cũng đề cập vai trò của Tehran trong quản lý eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Sau khi thỏa thuận được ký kết, Iran tìm cách kiểm soát hoạt động giao thông qua eo biển, trong khi Mỹ tiến hành nhiều cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Iran dọc bờ biển.

Hải quân Mỹ cũng bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, từng bước tăng lượng dầu vận chuyển nhằm giảm sức ép lên thị trường. Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Xê Út tìm cách chuyển hướng một phần hoạt động xuất khẩu dầu sang các tuyến đường khác.