Mất niềm tin vào Mỹ, Pháp trở thành ‘ngọn cờ hạt nhân’ châu Âu

Pháp quy tụ châu Âu vào “cái ô hạt nhân” mới

Ngày 14/9, Phần Lan tuyên bố chính thức tham gia “Sáng kiến ​​Răn đe Hạt nhân Tiền phương” của Pháp (Forward Nuclear Deterrence Initiative), qua đó trở thành quốc gia châu Âu thứ 10 tham gia chương trình mở rộng hợp tác xoay quanh năng lực răn đe hạt nhân của Pháp.

Reuters cho biết, sáng kiến được Pháp công bố hồi tháng 3 trong bối cảnh những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây ra những nghi ngại về mức độ cam kết an ninh của Mỹ đối với châu Âu.

Việc Phần Lan tham gia sáng kiến của Pháp có ý nghĩa đặc biệt vì nước này sở hữu đường biên giới dài với Nga và là thành viên NATO ở khu vực Bắc Âu có vị trí chiến lược quan trọng.

Phát biểu nhân sự kiện này, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nói rằng, nước này không có ý định bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ trong thời bình, sáng kiến này trước hết nhằm tăng cường an ninh châu Âu và trách nhiệm của châu Âu đối với chính khả năng phòng thủ của mình.

Phần Lan cũng cho biết sáng kiến đã được thảo luận với cả Mỹ và NATO, cho thấy đây không phải động thái nhằm rời khỏi liên minh, mà là cách châu Âu tăng mức độ tự chủ chiến lược.

Những tuyên bố của giới quan chức lãnh đạo các quốc gia châu Âu được cho là thông điệp đáng chú ý trong bối cảnh nhiều đồng minh NATO đang chuẩn bị cho kịch bản Mỹ giảm vai trò quân sự hoặc yêu cầu châu Âu tự gánh phần lớn chi phí và năng lực quốc phòng.

Tạo thêm một lớp răn đe, gửi tín hiệu đáng tới Mỹ

Trước Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch đã tham gia sáng kiến. Hiện tổng cộng 10 quốc gia hiện nằm trong cơ chế hợp tác này, trong đó có cả Đức và Anh.

Giới chức lãnh đạo Pháp nhấn mạnh, sáng kiến của Pháp nhằm tăng cường năng lực tự vệ cho châu Âu, chứ không phải là để thay thế cơ chế hạt nhân của NATO.

Khác với NATO, nơi các quyết định về vũ khí hạt nhân được thảo luận trong “Nhóm Kế hoạch Hạt nhân”, quyền quyết định cuối cùng đối với kho vũ khí hạt nhân Pháp vẫn thuộc về Tổng thống nước này.

Tuy nhiên, cơ chế mới cho phép các nước tham gia tăng cường tham vấn chiến lược, tiến hành diễn tập chung và có khả năng triển khai ngắn hạn các phương tiện có năng lực hạt nhân trên lãnh thổ đồng minh.

Điều này tạo ra một lớp “phối hợp bổ sung” cho cấu trúc phòng thủ hiện tại của châu Âu, vốn được cho là sẽ trở nên “mong manh” sau khi Mỹ giảm bớt trách nhiệm.

Reuters nhận định, động thái này cho thấy châu Âu đang tìm cách củng cố năng lực phòng thủ trong bối cảnh tương lai cam kết an ninh của Mỹ vẫn là câu hỏi lớn.

Về lâu dài, nếu sáng kiến Pháp tiếp tục mở rộng, châu Âu có thể hình thành một mạng lưới tham vấn và răn đe hạt nhân bổ sung bên cạnh NATO.

Điều đó không có nghĩa châu Âu tách khỏi Mỹ, nhưng cho thấy các đồng minh đang chuẩn bị nhiều phương án hơn cho một tương lai trong đó Mỹ không còn đóng vai trò lớn như trước.