Một tập đoàn bán lẻ lớn bắt đầu tái cấu trúc kỷ lục: Sa thải 30.000 nhân viên, 80% lập trình viên phải dùng AI mỗi tuần

Amazon đang bước vào một cuộc tái cấu trúc sâu rộng lớn nhất trong lịch sử. Chỉ trong vài tháng gần đây, hơn 30.000 nhân viên đã bị cắt giảm và nhiều dấu hiệu cho thấy đây mới chỉ là giai đoạn đầu của một quá trình thu hẹp lực lượng lao động kéo dài nhiều năm, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bắt đầu thay đổi cách một công ty khổng lồ vận hành.

CÔNG CUỘC TÁI CẤU TRÚC SÂU RỘNG

Tháng trước, Giám đốc nhân sự Amazon Beth Galetti đã tìm cách trấn an nhân viên rằng các đợt sa thải hàng loạt không phải là “khởi đầu của một nhịp điệu mới”. Tuy nhiên, những gì đang diễn ra bên trong tập đoàn lại cho thấy một thực tế khác: Amazon đang chuyển mình mạnh mẽ để vận hành “như startup lớn nhất thế giới”, với ít tầng quản lý hơn, trách nhiệm cá nhân cao hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào trí tuệ nhân tạo.

Kể từ khi CEO Andy Jassy tiếp quản vị trí lãnh đạo năm 2021, Amazon đã liên tục tái cấu trúc sau giai đoạn mở rộng quá nhanh trong đại dịch. Nhưng các đợt cắt giảm gần đây có quy mô lớn hơn nhiều so với trước. Chỉ trong vài tháng, công ty đã loại bỏ khoảng 30.000 vị trí, tương đương gần 10% lực lượng lao động văn phòng toàn cầu. Đây được xem là đợt sa thải lớn nhất trong lịch sử Amazon và là một trong những chương trình tinh giản nhân sự mạnh tay nhất ngành công nghệ hiện nay.

Theo Reuters, ban lãnh đạo Amazon đang tìm cách cắt giảm các tầng quản lý trung gian, thu gọn những bộ phận hoạt động kém hiệu quả và giảm chi phí vận hành. Nhưng phía sau những lý do quen thuộc này là một động lực lớn hơn: cuộc chạy đua trí tuệ nhân tạo.

Amazon đang chi hàng chục tỷ USD để xây dựng các trung tâm dữ liệu và phát triển công nghệ AI nhằm cạnh tranh với các đối thủ như OpenAI và Anthropic. CEO Andy Jassy đã nhiều lần cảnh báo rằng việc triển khai AI trên quy mô lớn sẽ khiến Amazon cần ít nhân viên hơn trong tương lai. Trong một bức thư gửi nhân viên, ông thừa nhận AI sẽ “thay đổi cách chúng ta làm việc” và trong vài năm tới sẽ “làm giảm tổng số nhân viên khối văn phòng”.

Các nhà phân tích cho rằng sa thải đã trở thành một phần trong chiến lược tài chính của các tập đoàn công nghệ lớn: cắt giảm chi phí nhân sự để giải phóng vốn đầu tư cho AI - lĩnh vực được kỳ vọng mang lại lợi nhuận vượt trội. Một chuyên gia của Gartner nhận định các lãnh đạo công nghệ hiện nay đều đang đặt câu hỏi: họ có thể tiết kiệm bao nhiêu tiền để chuyển sang đầu tư trí tuệ nhân tạo.

Trong nội bộ Amazon, AI đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Công ty triển khai hàng loạt công cụ như chatbot Q hay nền tảng lập trình Kiro và kỳ vọng hơn 80% lập trình viên sẽ sử dụng AI ít nhất mỗi tuần. Mức độ sử dụng thậm chí còn được theo dõi qua hệ thống nội bộ và ở một số bộ phận, việc ứng dụng AI đã trở thành tiêu chí đánh giá thăng tiến.

Ban lãnh đạo tin rằng các công cụ này sẽ giúp những nhóm nhỏ hơn đạt hiệu suất cao hơn. Nhưng đối với nhiều nhân viên, thực tế lại khác xa kỳ vọng.

MẶT TRÁI

Những người còn ở lại sau các đợt sa thải cho biết khối lượng công việc tăng mạnh trong khi số nhân sự giảm sâu. Một nhân viên AWS cho biết nhóm của anh vẫn phải đạt mục tiêu cũ nhưng chỉ còn khoảng 1/3 số người so với trước. Một số kỹ sư nói rằng họ phải xử lý ngày càng nhiều sự cố hệ thống, trong khi các nhóm kỹ thuật phải đảm nhận thêm những công việc trước đây thuộc về bộ phận khác, chẳng hạn như viết tài liệu.

Nhiều nhân viên mô tả bầu không khí nội bộ ngày càng nặng nề. Tình trạng “survivor’s guilt” - cảm giác tội lỗi của những người còn giữ được việc làm - trở nên phổ biến sau các đợt sa thải liên tiếp. Một nhân viên lâu năm cho biết công việc hàng ngày đang trở nên “khó duy trì”, khi các vấn đề tích tụ ngày càng nhiều nhưng ban lãnh đạo chỉ tiếp tục nói về tầm nhìn AI dài hạn.

Dù Amazon đã triển khai nhiều công cụ AI, không ít kỹ sư cho rằng công nghệ này vẫn chưa đủ trưởng thành để thay thế con người trong các nhiệm vụ phức tạp. AI giúp lên ý tưởng và tạo nguyên mẫu nhanh hơn, nhưng vẫn cần con người xử lý phần quan trọng. Một kỹ sư AWS nói anh chưa thấy bằng chứng nào cho thấy AI có thể thực sự làm thay công việc của nhân viên đến mức phải sa thải họ, mà chủ yếu chỉ khiến những người còn lại phải gánh thêm việc.

Một số nhân viên thậm chí cho biết việc phụ thuộc quá nhiều vào AI có thể gây rủi ro. Trong một sự cố kéo dài 13 giờ vào cuối năm ngoái, một công cụ AI được cho là đã đề xuất xóa và tạo lại toàn bộ môi trường hệ thống, dẫn đến gián đoạn dịch vụ nghiêm trọng. Amazon cho rằng vai trò của AI trong sự cố này chỉ là trùng hợp, nhưng câu chuyện vẫn làm dấy lên nghi ngờ trong nội bộ về mức độ tin cậy của công nghệ mới.

Bên cạnh các đợt sa thải, Amazon cũng siết chặt kỷ luật lao động. Công ty yêu cầu nhân viên văn phòng quay lại làm việc trực tiếp 5 ngày mỗi tuần và theo dõi sự hiện diện bằng hệ thống quét thẻ. Trong bối cảnh thị trường lao động chậm lại và nguy cơ mất việc vì AI tăng lên, cán cân quyền lực đang dần nghiêng về phía nhà tuyển dụng.

Ban lãnh đạo Amazon cho rằng việc tập trung làm việc tại văn phòng giúp các nhóm phối hợp hiệu quả hơn trong giai đoạn cạnh tranh gay gắt. Nhưng một số chuyên gia tỏ ra hoài nghi liệu một tập đoàn với hơn 1,5 triệu nhân viên có thể vận hành như một startup tinh gọn hay không. Theo họ, một startup cần sự gắn kết và cam kết cao của nhân viên - điều rất khó duy trì khi doanh nghiệp liên tục cắt giảm nhân sự.

Dù vậy, Amazon dường như không có ý định dừng lại. Trong bản ghi nhớ gửi nhân viên hồi đầu năm, Giám đốc nhân sự Beth Galetti nhấn mạnh rằng thế giới đang thay đổi nhanh chóng vì AI và điều đó buộc Amazon phải đổi mới mạnh mẽ hơn. Bà cũng không loại trừ khả năng tiếp tục cắt giảm nhân sự, khẳng định công ty cần được tổ chức theo hướng tinh gọn hơn.

Những gì đang diễn ra tại Amazon có thể phản ánh một xu hướng rộng lớn hơn trong ngành công nghệ. Khi trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng mới của nền kinh tế số, tăng trưởng có thể không còn đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều việc làm hơn. Amazon, công ty từng nổi tiếng vì tuyển dụng hàng loạt, đang dần trở thành biểu tượng cho kỷ nguyên mới, nơi doanh nghiệp lớn nhất thế giới cũng phải học cách vận hành với ít con người hơn.

Theo: Financial Times, WSJ