Nhà thầu Trung Quốc bị tố đòi ‘lại quả' trong dự án metro 4 tỷ USD, chính quyền lập tức vào cuộc

Các công tố viên Colombia đang điều tra cáo buộc lãnh đạo một nhà thầu quốc doanh Trung Quốc thi công tuyến metro đầu tiên của thủ đô Bogota đòi một nhà thầu phụ địa phương đưa tiền mặt để đổi lấy việc giải ngân các khoản thanh toán cho dự án.

Thông tin được tạp chí Semana, một trong những tạp chí điều tra hàng đầu Colombia, công bố cuối tuần qua.

Liên danh thi công tuyến metro phủ nhận mọi hành vi sai phạm, khẳng định số tiền xuất hiện trong đoạn video là khoản tiền giữ lại đã được 2 bên thống nhất trong quá trình giải quyết tranh chấp hợp đồng liên quan đến chất lượng thi công.

Video ghi cảnh giao tiền mặt

Vụ việc xoay quanh đoạn video dài 26 phút ghi lại cảnh đại diện pháp lý của nhà thầu phụ Colombia Union Temporal Metrobuild trao 60 triệu peso (492 triệu VNĐ) tiền mặt cho một giám đốc thương mại của Công ty China Harbour Engineering Company (CHEC) tại văn phòng cũ của doanh nghiệp này ở quận Teusaquillo, Bogota hôm 18/4.

Trong video, đại diện Metrobuild lấy một túi màu tối từ vali và đưa cho quản lý người Trung Quốc, được đơn tố cáo xác định là Yang. Người này nói bằng tiếng Anh rằng mỗi gói tiền chứa 5 triệu peso (41 triệu VNĐ).

Yang sau đó dành khoảng 10 phút kiểm đếm tiền trước khi ghi một nội dung được cho là biên nhận vào sổ tay.

Theo đơn tố cáo được Semana trích dẫn, CHEC yêu cầu khoản tiền này như điều kiện để phê duyệt các khoản thanh toán trị giá từ 1-1,2 tỷ peso (38,2-9,8 tỷ VNĐ) cho Metrobuild khi nhà thầu này hoàn thành công việc trong tháng 3.

Nhà thầu phụ cho biết họ chấp nhận chi tiền vì đang phải duy trì hơn 350 lao động cùng nhiều nghĩa vụ tài chính với nhà cung cấp, ngân hàng và các chủ nợ khác.

Dự án hạ tầng lớn nhất Nam Mỹ

Tuyến metro số 1 trên cao dài 24 km được trao cho liên danh Metro Linea 1 do CHEC dẫn đầu vào năm 2019 theo hợp đồng nhượng quyền trị giá khoảng 4 tỷ USD. Tập đoàn quốc doanh Trung Quốc Xian Rail Transportation Group nắm 15% cổ phần trong liên danh.

Đây là dự án hạ tầng lớn nhất đang được xây dựng tại Nam Mỹ với hơn 15.000 lao động tham gia. Đến cuối tháng 6, tiến độ dự án đã vượt 80%.

30 toa tàu không người lái của tuyến metro đang được Tập đoàn CRRC chế tạo tại Trường Xuân (Trung Quốc), trong đó 15 toa tàu đã được chuyển tới Colombia. Dự án dự kiến chạy thử từ tháng 9/2027 và vận hành thương mại vào năm 2028.

Cáo buộc ép đưa tiền để ký duyệt thanh toán

Semana cho biết việc giao tiền ngày 18/4 diễn ra sau cuộc gặp hôm 8/4 mà Metrobuild cũng bí mật ghi âm.

Theo đơn tố cáo, Yang nói Tổng giám đốc dự án của CHEC, được xác định là Wang Chuang, sẽ chỉ ký duyệt hồ sơ thanh toán tháng 3 nếu Metrobuild giao 60 triệu peso tiền mặt tại văn phòng công ty.

Metrobuild cho biết từ năm 2024 đã ký ít nhất 4 hợp đồng với CHEC, tổng trị giá khoảng 32 tỷ peso (262,5 tỷ VNĐ), để thi công móng, cột và các kết cấu của cầu cạn metro.

Doanh nghiệp cho biết việc phê duyệt thanh toán bắt đầu bị trì hoãn từ tháng 3/2026 và chữ ký của Wang là khâu duy nhất còn thiếu.

Nhà thầu phụ khẳng định hợp đồng năm 2026 không quy định cơ chế khấu trừ mà CHEC viện dẫn. Ngoài ra, CHEC đã giữ hơn 1,2 tỷ peso tiền bảo lãnh chất lượng được khấu trừ từ các đợt thanh toán trước.

Metrobuild cho biết sau khi giao tiền, họ không còn bị yêu cầu thêm khoản nào khác, nhưng đến nay CHEC vẫn giữ lại hơn 2,5 tỷ peso (20,5 tỷ VNĐ) tiền hóa đơn chưa được ký duyệt.

Luật sư Julian Quintana, đại diện Metrobuild, nhận định hành vi trên có dấu hiệu của tội cưỡng đoạt và thông đồng theo luật Colombia. Ông đề nghị cơ quan điều tra thu giữ các thiết bị ghi hình, ghi âm để bảo đảm tính toàn vẹn của chứng cứ.

CHEC bác bỏ cáo buộc

CHEC là công ty con của China Communications Construction Company (CCCC), một trong những tập đoàn xây dựng lớn nhất thế giới và là nhà thầu chủ lực của Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Trước đây, CCCC từng bị Ngân hàng Thế giới cấm tham gia các dự án đường bộ và cầu do tổ chức này tài trợ đến năm 2017 vì các sai phạm trong một dự án tại Philippines.

Sau khi bài báo được đăng tải, liên danh Metro Linea 1 phát đi thông cáo bác bỏ việc có bất kỳ yêu cầu chi tiền bất hợp pháp nào.

Theo liên danh, Metrobuild đã xuất hóa đơn trị giá 960 triệu peso nhưng CHEC tranh chấp do chất lượng thi công. Tuy nhiên, công ty vẫn quyết định thanh toán để tránh ảnh hưởng đến tiền lương của người lao động.

Theo giải thích của liên danh, khoản 60 triệu peso trong video là khoản tiền giữ lại tạm thời được hai bên thống nhất trong khi Metrobuild khắc phục các lỗi kỹ thuật. Số tiền được giao cho bộ phận tài chính của CHEC 4 ngày sau khi hóa đơn được thanh toán và có biên nhận ký xác nhận.

Liên danh cho biết đoạn video được Metrobuild ghi hình bí mật và việc công bố đã gây hiểu nhầm trong dư luận. Đồng thời, doanh nghiệp khẳng định đã mở cuộc điều tra nội bộ theo chương trình tuân thủ, đồng thời nhấn mạnh chính sách "không khoan nhượng" đối với hành vi hối lộ và tham nhũng.

Chính quyền Bogota vào cuộc

Công ty Metro Bogota - đơn vị quản lý dự án - tuyên bố "kiên quyết phản đối mọi hành vi có dấu hiệu tham nhũng" và đã gửi đơn tố giác hình sự lên Văn phòng Tổng công tố Colombia.

Đơn vị này xác định Wang là người phụ trách quá trình lắp dầm của nhà thầu phụ và đề nghị cơ quan điều tra làm rõ liệu có hành vi vi phạm pháp luật hay không.

Metro Bogota nhấn mạnh vị giám đốc trên không có quan hệ lao động hay hợp đồng với công ty, đồng thời cho rằng vụ việc phát sinh trong quan hệ dân sự giữa CHEC và các nhà thầu phụ.

Công ty cũng cho biết đã thông báo vụ việc tới các tổ chức tài chính quốc tế tài trợ cho dự án, khẳng định số tiền liên quan là tiền của các doanh nghiệp tư nhân và không ảnh hưởng đến tiến độ thi công. Theo Metro Bogota, đơn vị này luôn thanh toán đúng hạn cho liên danh Metro Linea 1, đồng nghĩa liên danh có trách nhiệm thanh toán đầy đủ cho các nhà thầu phụ.

Vụ việc cũng làm dấy lên yêu cầu giám sát từ Hội đồng thành phố Bogota. Nghị viên Juan David Quintero thuộc đảng Nuevo Liberalismo đề nghị chính quyền yêu cầu CHEC ngay lập tức đình chỉ công tác đối với lãnh đạo bị nêu tên trong đơn tố cáo, cho rằng không thể chấp nhận bất kỳ nghi vấn tham nhũng nào trong dự án hạ tầng quan trọng nhất lịch sử thành phố.

Trong khi đó, nghị viên Andres Barrios thuộc đảng đối lập Centro Democratico đã đề xuất mở phiên điều trần giám sát chính thức nhằm xem xét liệu cơ chế kiểm soát của dự án có tồn tại lỗ hổng hay không.

Theo SCMP