Những đồng tiền có tuổi thọ ngắn nhất từng được ghi nhận
Theo "Cơ sở dữ liệu toàn cầu về các đồng tiền giai đoạn 1850 - 2026" do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) công bố tháng 11/2026, trong số 568 đồng tiền được công bố, có ba trường hợp thuộc nhóm có tuổi thọ ngắn nhất, đều tồn tại chưa đầy một năm.
Hai trường hợp xuất hiện tại Ukraine năm 1918, gồm Karbovanets đợt thứ nhất và Hryvnia đợt thứ nhất.
Tờ 50 Karbovanets Ukraine năm 1918, lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ - Viện Smithsonian (Nguồn: Smithsonian)
Karbovanets là đồng tiền giấy đầu tiên do Ukraine phát hành trong nỗ lực xây dựng hệ thống tiền tệ riêng sau khi Đế quốc Nga tan rã. Tháng 01/1918, tờ tiền mệnh giá 100 Karbovanets được đưa vào lưu thông. Đồng tiền được thiết kế bởi họa sĩ Heorhii Narbut, với những họa tiết trang trí mang đậm bản sắc nghệ thuật Ukraine và biểu tượng đinh ba - hình ảnh sau này trở thành quốc huy của đất nước.
Tuy nhiên, Karbovanets nhanh chóng được thay thế khi chính quyền Ukraine quyết định đưa Hryvnia vào làm đơn vị tiền tệ mới từ tháng 3/1918. Theo quy định, 1 Karbovanets tương đương 2 Hryvnia, mỗi Hryvnia được chia thành 100 shah.
Tờ 100 hryvnia Ukraine năm 1918 (Nguồn: Bảo tàng Chiến tranh Quốc gia Ukraine)
Hryvnia đợt thứ nhất ra đời trong bối cảnh Ukraine tìm cách khẳng định nền độc lập và xây dựng các thiết chế quốc gia sau khi Đế quốc Nga sụp đổ. Việc phát hành đồng tiền riêng không chỉ phục vụ nhu cầu thanh toán mà còn thể hiện nỗ lực xác lập chủ quyền về kinh tế. Dù vậy, những biến động chính trị và quân sự liên tiếp trong giai đoạn 1918-1920, cùng sự thay đổi quyền kiểm soát lãnh thổ giữa các lực lượng, đã khiến hệ thống tiền tệ Ukraine khó duy trì ổn định. Hryvnia và Karbovanets vì thế sớm mất vị trí trong lưu thông, khép lại một giai đoạn ngắn trong lịch sử tiền tệ nước này.
Trường hợp thứ ba là Mark Saar, được Pháp phát hành năm 1947 tại vùng Saar - lãnh thổ thuộc Đức nhưng nằm dưới sự quản lý của Pháp sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Đồng tiền được đưa vào lưu thông để thay thế Reichsmark của Đức, với sáu mệnh giá gồm 1, 2, 5, 10, 50 và 100 mark. Sự ra đời của Mark Saar gắn với những thay đổi về quản lý kinh tế tại vùng lãnh thổ này trong giai đoạn hậu chiến, khi Pháp từng bước thúc đẩy mối liên kết kinh tế với Saar.
Tờ 1 Mark Saar năm 1947 (Nguồn ảnh: Cơ sở dữ liệu Numista)
Tuy nhiên, vòng đời của Mark Saar cũng rất ngắn. Tháng 11/1947, Franc Pháp được đưa vào thay thế với tỷ giá 1 Mark Saar đổi 20 ranc Pháp. Việc chuyển đổi này đánh dấu bước tiến trong quá trình hội nhập kinh tế giữa vùng Saar và Pháp, đồng thời khép lại sự tồn tại của một đồng tiền chỉ lưu hành trong vài tháng.
Ba trường hợp trên cho thấy tuổi thọ của một đồng tiền không chỉ phụ thuộc vào chính sách phát hành hay thiết kế tiền tệ, mà còn chịu tác động sâu sắc từ những biến động về chính trị, chủ quyền và trật tự kinh tế. Khi bối cảnh quốc gia và quan hệ kinh tế thay đổi, một đồng tiền dù mới ra đời cũng có thể nhanh chóng bị thay thế.
Thời báo ngân hàng