Nợ công vượt 40.000 tỷ USD, nghịch lý khiến người Mỹ “lạnh sống lưng”

Trong phiên đấu giá trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm diễn ra vào thứ 3 ngày 18/8/2026, lợi suất trái phiếu kỳ hạn này đã chạm mức 5,34%, cao nhất trong vòng 19 năm gần đây.

Trước đó một ngày, đợt phát hành trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm cũng ghi nhận mức chi phí vay lên tới 4,726%. Diễn biến này đã được nhận định là một “nghịch lý” của thị trường, bởi lẽ, trong khi triển vọng tăng lợi suất trong năm 2026 của FED đã không còn cao, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ lại không hạ nhiệt.

“Nghịch lý” này đã khiến cho động thái tức thời nhằm kéo giảm lợi suất kho bạc Mỹ kỳ hạn dài của Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent nhận thêm nhiều chú ý.

Một ngày sau kỷ lục lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm được ghi nhận, vị quan chức tài chính phát tín hiệu về việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng gấp đôi hoặc hơn thế khối lượng trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm, 20 năm và 30 năm. Họ sẽ mua lại trong kỳ mua bắt đầu từ ngày 9/9/2026 và kéo dài đến ngày 4/11/2026.

Thông báo của Bộ Tài chính Mỹ ngay lập tức kéo lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài xuống thấp hơn. Cụ thể, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm giảm xuống còn còn 5,184% trong phiên ngày 19/8/2026, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống còn 4,65%.

Chỉ tiếc rằng, niềm vui “ngắn chẳng tày gang”. Trong phiên giao dịch thứ 6 ngày 21/8/2026, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng hơn 2 điểm cơ bản lên gần 5,28%, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng hơn 3 điểm cơ bản, lên trên 4,73%.

Diễn biến này có thể được lý giải bằng một thực tế rất giản dị. Về con số tuyệt đối, số lượng trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài được mua lại được công bố là khoảng 4 tỷ USD, bằng khoảng 133% số tiền lãi mà Mỹ phải trả một ngày cho khối nợ công trên 40.000 tỷ USD của nước này.

Dù vậy, theo các chuyên gia kinh tế tài chính, nguyên nhân sâu xa đến từ các vấn đề căn cốt hơn. Thứ nhất, bóng ma lạm phát vẫn đang đe doạ nền kinh tế Mỹ khi căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông tiếp tục vẽ ra tương lai ảm đạm cho giá dầu. Bên cạnh đó, chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tác động trực tiếp tới rổ hàng hoá tiêu dùng của người dân Mỹ.

Thứ hai, khi khối nợ công của Mỹ đã lên tới trên 40.000 tỷ USD mà nước này vẫn tiếp tục muốn vay nợ, họ sẽ phải chấp nhận mức lãi vay cao hơn. Thâm hụt ngân sách liên bang của Mỹ hiện đang ở mức khoảng 6% GDP, tỷ lệ được nhận định là cao kỷ lục, ngoại trừ trong hoàn cảnh chiến tranh hoặc suy thoái kinh tế.

Thứ ba, Mỹ phải cạnh tranh vay nợ với các doanh nghiệp công nghệ. Các công ty như Google và Meta đang phát hành hàng chục triệu USD trái phiếu để tài trợ cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu… Nhiều nhà đầu tư đang chuyển tiền của họ sang trái phiếu doanh nghiệp khiến lợi suất trái phiếu kho bạc cao lên.

Chuyên gia kinh tế Rebecca Patterson trong bài viết trên CFR nhận định, giải pháp khả thi nhất để hạ lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ trong ngắn hạn là chấm dứt xung đột với Iran, nới lỏng các hạn chế dòng chảy thương mại qua eo biển Hormuz, đặc biệt là năng lượng.

Nhìn chung, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài của Mỹ cũng ảnh hưởng tới lãi suất thế chấp, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản thương mại, start-up funding, ngân sách liên bang. Điều này tác động trực tiếp tới từng hộ gia đình và từng doanh nghiệp ở nước Mỹ.