Phát hiện láng giềng Việt Nam cho hàng chục robot đi học như con người: Hơn 2 tháng sau, điều đặc biệt xảy ra

Tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, một nhóm “học viên” đặc biệt đang trải qua những buổi huấn luyện lặp đi lặp lại mỗi ngày. Chúng không ngồi bàn, không cầm sách, cũng không làm bài kiểm tra như học sinh thông thường.

Thay vào đó, các robot được đưa vào những không gian mô phỏng đời thực, nơi chúng phải học cách nhận biết đồ vật, di chuyển, thao tác và hoàn thành từng công việc cụ thể. Tổng cộng 30 robot tạo thành “khóa học” đầu tiên tại một cơ sở huấn luyện robot ở Hàng Châu.

Sau hơn 2 tháng, điều đáng chú ý đã xảy ra. Bốn “học viên” đầu tiên được xác nhận đã hoàn thành giai đoạn huấn luyện và bắt đầu nhận những công việc thực tế bên ngoài “lớp học”.

Robot cũng phải học trước khi đi làm

Theo Xinhua, một trong bốn robot sau khi “tốt nghiệp” được đưa tới làm hướng dẫn viên tại một bảo tàng ở Hàng Châu. Một robot khác tiếp tục làm nhiệm vụ dẫn khách tham quan ngay tại trường robot. Robot thứ ba được đưa tới một xưởng sản xuất của Nestlé ở Thiên Tân để thực hiện công việc kiểm tra. Trong khi đó, robot thứ tư có nhiệm vụ hoàn toàn khác là sang Hàn Quốc để biểu diễn piano.

Việc các robot được “đi học”, sau đó “tốt nghiệp” rồi nhận việc nghe giống cách con người bước vào thị trường lao động. Tuy nhiên, phía sau cách gọi thú vị này là một quy trình huấn luyện rất thực tế.

Robot hình người và robot tích hợp trí tuệ nhân tạo không thể chỉ dựa vào phần mềm rồi lập tức làm tốt mọi công việc ngoài đời. Chúng phải được tiếp xúc với hàng loạt tình huống, lặp đi lặp lại nhiều thao tác và tạo ra lượng dữ liệu lớn để hệ thống AI học cách phản ứng.

Có động tác phải tập hơn 1.000 lần

Tại một cơ sở huấn luyện khác ở Hùng An, tỉnh Hà Bắc, robot được đặt trong những không gian mô phỏng theo tỷ lệ thực của nhà ở, cửa hàng, kho và khu vực công cộng. Các “bài học” ban đầu nghe rất đơn giản, chẳng hạn nhặt một món đồ lên, lấy rác, xếp hàng hóa hoặc di chuyển vật dụng. Nhưng để robot thực hiện trơn tru lại không hề dễ.

Theo một huấn luyện viên tại cơ sở này, chỉ riêng động tác cơ bản là nhặt một vật lên đã cần robot lặp lại hơn 1.000 lần. Sau khi thành thạo việc nhặt đồ, robot còn phải học cả chuỗi hành động như nhặt một mẩu rác, đứng thẳng rồi bỏ nó vào thùng. Chỉ ba bước tưởng chừng đơn giản này cũng mất thêm khoảng một tuần để robot học.

Trong quá trình huấn luyện, con người có thể sử dụng kính thực tế ảo và thiết bị hỗ trợ trên cơ thể để điều khiển robot thực hiện các thao tác mẫu. Mỗi lần robot thử làm một việc đều tạo ra dữ liệu mới. Những dữ liệu này tiếp tục được phân loại, gắn nhãn, chia nhỏ thành từng hành động và đưa trở lại hệ thống AI để cải thiện khả năng nhận biết và xử lý tình huống.

“Trường học robot” không chỉ để dạy robot

Điểm đặc biệt của mô hình này là mục tiêu không chỉ nằm ở việc khiến một robot biết nhặt rác hay hướng dẫn khách. Các cơ sở huấn luyện còn đóng vai trò giống một nhà máy sản xuất dữ liệu.

Khác với mô hình ngôn ngữ lớn có thể học từ lượng văn bản khổng lồ trên Internet, robot cần học cách tương tác với thế giới vật lý. Một nhà máy, nhà hàng hay kho hàng đều có cách bố trí, vật thể và yêu cầu về lực, tốc độ, độ chính xác khác nhau. Do đó, robot cần lượng dữ liệu thực tế rất lớn trước khi có thể thích nghi với từng môi trường.

Đến cuối tháng 6/2026, Trung Quốc đã hoàn thành hoặc đưa vào hoạt động hơn 70 cơ sở huấn luyện robot, trong khi hơn 40 cơ sở khác đang được xây dựng hoặc lên kế hoạch. Điều này cho thấy mô hình “robot đi học” không còn là một thử nghiệm đơn lẻ.

Từ phòng học ra môi trường làm việc thật

Bài toán khó nhất đối với robot hiện nay không chỉ là biết thực hiện một động tác. Quan trọng hơn là khả năng thích nghi khi môi trường thay đổi. Một robot có thể hoạt động tốt trong phòng thí nghiệm nhưng gặp khó khăn khi bước vào nhà máy thật, nơi con người, máy móc và hàng hóa liên tục di chuyển. Đó là lý do các cơ sở huấn luyện được thiết kế để mô phỏng càng sát thực tế càng tốt.

Sau giai đoạn này, robot mới được đưa tới địa điểm làm việc để kiểm tra khả năng vận hành trong môi trường thật. Việc 4 trong số 30 robot đầu tiên tại Hàng Châu đã “tốt nghiệp” và bắt đầu đi làm vì thế được xem như một bước chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng.

Những công việc của chúng cũng rất khác nhau, từ hướng dẫn khách, kiểm tra nhà máy cho tới biểu diễn nghệ thuật.

Khi robot cũng có “nghề nghiệp”

Sự xuất hiện của các trường đào tạo robot còn kéo theo một nhóm nghề mới dành cho con người. Trung Quốc gần đây bổ sung một số nghề liên quan đến robot AI hiện thân và các tác nhân AI vào danh sách nghề nghiệp được công nhận chính thức.

Trong tương lai, các chuyên gia cho rằng robot sẽ ngày càng tiếp quản những nhiệm vụ lặp đi lặp lại, nặng hoặc có mức độ rủi ro cao, trong khi con người tập trung nhiều hơn vào quản lý, kỹ thuật và sáng tạo.

Các “trường học robot” còn đóng vai trò thu thập dữ liệu để giúp AI thích nghi tốt hơn với môi trường ngoài đời. (Ảnh: Xinhua)

Câu chuyện 30 robot “đi học” hơn 2 tháng rồi có 4 “học viên” đầu tiên tốt nghiệp không chỉ là một cách ví von thú vị. Phía sau đó là quá trình đưa robot từ phòng thí nghiệm ra đời thực, nơi chúng phải học, thử sai và được huấn luyện nhiều lần trước khi có thể thực sự đảm nhận một công việc như con người.

Nguồn: Xinhua