Sau nhiều tranh cãi, phe đối lập công nhận kết quả bầu cử Tổng thống Brazil

Trước đó, ông Flavio Bolsonaro - con trai của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro - đã từ chối thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống hôm 25/10. Ông cho biết sẽ tìm cách hủy bỏ chiến thắng của ông Lula, với lý do Tòa án Tối cao đã kéo dài thời gian bỏ phiếu thêm hai giờ.

Tuy nhiên, vào cuối ngày 26/10, Đảng Tự do của ông Bolsonaro đã đưa ra một tuyên bố - có chữ ký của người đứng đầu đảng, Valdemar Costa Neto - thừa nhận kết quả của vòng bầu cử quyết định.

Ông Bolsonaro hiện chưa đưa ra bình luận công khai nào kể từ khi đảng của ông ra tuyên bố. Trước đó, ông cho biết sẽ tuân thủ lệnh của cảnh sát liên bang về việc nộp lại hộ chiếu. Ông cũng phủ nhận thông tin cho rằng mình đang lên kế hoạch rời khỏi Brazil, sau khi đến thăm cha mình - người hiện đang bị quản thúc tại gia.

Cuộc bầu cử vòng hai ngày 25/10 diễn ra vô cùng gay gắt, bị phủ bóng bởi những cáo buộc qua lại về các hành vi sai phạm. Chiến dịch tranh cử của ông Lula cho rằng chính quyền địa phương đã cố tình hạn chế phương tiện giao thông công cộng tại những khu vực mà ông nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ. Ông Lula cáo buộc một số thị trưởng tìm cách ngăn cản người dân đi bỏ phiếu và đe dọa sẽ thực hiện các hành động pháp lý.

Thẩm phán Tòa án Tối cao Cristiano Zanin - cựu luật sư cá nhân của ông Lula - sau đó đã quyết định gia hạn thời gian bỏ phiếu trên toàn quốc thêm hai giờ. Tuy nhiên, lệnh này được đưa ra sau thời hạn kết thúc bỏ phiếu ban đầu là 17h, khi nhiều điểm bỏ phiếu đã đóng cửa và niêm phong các máy bỏ phiếu điện tử.

Chiến dịch tranh cử của ông Bolsonaro đã chỉ trích quyết định gia hạn thời gian bỏ phiếu là có động cơ chính trị. Các đồng minh của ông đặt câu hỏi vì sao một số điểm bỏ phiếu vẫn mở cửa trong khi những nơi khác không thể mở lại.

Theo kết quả cuối cùng, ông Bolsonaro đã thua ông Lula với cách biệt hơn 4 triệu phiếu bầu - một kết quả rõ ràng mà ông khó có thể đảo ngược. Theo phân tích các dữ liệu bầu cử của giáo sư Pedro Burgos từ trường Insper, chỉ có chưa đầy 35.000 phiếu bầu (tương đương khoảng 0,03% tổng số phiếu) được bỏ trong hai giờ bỏ phiếu bổ sung theo yêu cầu của Tòa án Tối cao.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã không công khai ủng hộ ông Bolsonaro trước cuộc bỏ phiếu, mặc dù hãng tin Reuters đưa tin rằng các quan chức từ Bộ Ngoại giao Mỹ đã dẫn đầu một chiến dịch nhằm đưa gia đình Bolsonaro trở lại nắm quyền.

"Tôi không đứng về phía nào cả”, ông Trump phát biểu với các phóng viên hôm 26/10, bình luận về cuộc bầu cử Tổng thống Brazil. “Nhưng đối với tôi, mọi chuyện trông rất tệ. Việc gia hạn thời gian bỏ phiếu là rất kỳ lạ”.

Phó Tổng thống Brazil Geraldo Alckmin sau đó đã lên tiếng bảo vệ hệ thống bầu cử của nước này. Trong một cuộc phỏng vấn trên đài truyền hình Rede Vanguarda, ông khẳng định những phát biểu của ông Trump là "hoàn toàn sai lệch" và "không có căn cứ".

Cả ông Trump và đồng minh Jair Bolsonaro đều từng từ chối chấp nhận thất bại trong các cuộc bầu cử lần lượt vào năm 2020 và 2022. Cựu tổng thống Brazil Jair Bolsonaro đã phải nhận bản án 27 năm tù vì âm mưu đảo chính sau khi thất bại trước ông Lula ở thời điểm đó. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng ông Flavio Bolsonaro khó có thể xây dựng một phong trào phản dân chủ giống như cách cha ông đã làm vào năm 2022.

Thị trường chao đảo sau chiến thắng của ông Lula

Các lãnh đạo thế giới đã đồng loạt gửi lời chúc mừng ông Lula khi ông giành được nhiệm kỳ thứ tư - một kết quả chưa từng có tiền lệ. Dù để thua ông Bolsonaro trong vòng bỏ phiếu đầu tiên, ông Lula đã thành công trong việc thuyết phục cử tri ủng hộ mình ở vòng bỏ phiếu quyết định.

Nhưng kết quả này lại khiến các nhà đầu tư từng đặt cược vào chiến thắng cuối cùng của ông Bolsonaro cảm thấy thất vọng.

Đồng real của Brazil đã giảm 8,1% so với đồng đô la Mỹ, đánh dấu mức sụt giảm trong ngày mạnh nhất kể từ năm 2002. Trong khi đó, thị trường chứng khoán cũng ghi nhận phiên giảm điểm sâu nhất kể từ năm 2020.

Andres Abadia, chuyên gia kinh tế khu vực Mỹ Latinh tại Pantheon Macroeconomics, nhận định: "Làn sóng bán tháo ban đầu có thể dịu bớt khi các vị thế đầu tư liên quan đến kết quả bầu cử được điều chỉnh. Nhưng các nhà đầu tư sẽ đòi hỏi những cam kết tài khóa thuyết phục trước khi quyết định quay trở lại thị trường".

Các chuyên gia thăm dò ý kiến cho biết, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao hơn dự kiến cùng chiến dịch truyền thông xã hội hiệu quả đã góp phần đưa ông Lula đến chiến thắng.

Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Lula đã nêu bật thành tích giảm nghèo và bất bình đẳng, đồng thời nhấn mạnh các kết quả đạt được như tỷ lệ thất nghiệp, mù chữ và nạn phá rừng đều ở mức thấp kỷ lục. Tuy nhiên, nhiệm kỳ thứ tư của ông có thể sẽ đối mặt với nhiều thách thức.

Ông sẽ gặp không ít khó khăn trong việc thúc đẩy chương trình nghị sự của mình tại một Quốc hội vốn tập trung nhiều đồng minh của ông Bolsonaro, nhất là sau khi làn sóng cử tri bảo thủ gia tăng trong vòng đầu của cuộc tổng tuyển cử đã đẩy cơ quan lập pháp Brazil nghiêng mạnh hơn về phía cánh hữu.