Thủ tướng Nhật Bản Takaichi giải tán Hạ viện, thông báo thời điểm tổng tuyển cử sớm

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc họp báo tại dinh thự riêng, ngày 19/1/2026 (Ảnh: AP)

Bà Takaichi đồng thời thông báo Nhật Bản sẽ tổ chức tổng tuyển cử sớm vào ngày 8/2 tới, trong bối cảnh chính phủ đề xuất tạm ngừng áp thuế tiêu dùng đối với thực phẩm nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân.

Theo kế hoạch, Hạ viện Nhật Bản sẽ chính thức bị giải tán khi Quốc hội bước vào kỳ họp thường kỳ ngày 23/1, chiến dịch tranh cử bắt đầu từ 27/1. Đây là một trong những chiến dịch tranh cử ngắn nhất trong lịch sử hậu chiến Nhật Bản, với khoảng cách chỉ 16 ngày từ thời điểm giải tán đến ngày bầu cử.

Phát biểu họp báo, Thủ tướng Takaichi cam kết nếu tiếp tục nhận được sự ủng hộ của cử tri, chính phủ sẽ tạm đình chỉ thuế tiêu dùng 8% đối với thực phẩm trong vòng 2 năm. Nhật Bản hiện áp mức thuế 8% cho thực phẩm và 10% đối với các hàng hóa, dịch vụ khác, nguồn thu quan trọng để bù đắp chi phí an sinh xã hội ngày càng gia tăng trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.

Bà Takaichi cho rằng việc miễn thuế tạm thời sẽ giúp các hộ gia đình đối phó với lạm phát, đặc biệt là giá lương thực tăng cao kéo dài. Tuy nhiên, bà khẳng định chính phủ sẽ không phát hành thêm trái phiếu để bù đắp khoản hụt thu, mà sẽ xem xét điều chỉnh các khoản trợ cấp hiện có và rà soát chi tiêu ngân sách.

"Chúng tôi sẽ cải tổ toàn diện chính sách kinh tế - tài khóa trong quá khứ, chấm dứt tình trạng thắt chặt quá mức và thiếu đầu tư cho tương lai", nữ Thủ tướng Nhật Bản nhấn mạnh.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh lạm phát tại Nhật Bản đã vượt mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong gần 4 năm liên tiếp, chủ yếu do giá thực phẩm cao. Nhiều đảng đối lập cũng đưa ra đề xuất cắt giảm hoặc bãi bỏ thuế tiêu dùng trước thềm bầu cử, phản ánh sự bất mãn ngày càng tăng của cử tri trước chi phí sinh hoạt.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc cắt giảm thuế có thể tạo áp lực lớn lên tài chính công vốn đã mong manh. Theo số liệu chính phủ, nếu bãi bỏ hoàn toàn thuế 8% đối với thực phẩm, ngân sách nhà nước có thể thất thu khoảng 5.000 tỷ Yen mỗi năm, tương đương chi tiêu giáo dục thường niên của Nhật Bản. Thị trường tài chính đã phản ứng nhanh trước triển vọng chính sách tài khóa nới lỏng, khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên mức cao nhất trong 27 năm.

Trong bối cảnh đó, đảng cầm quyền đảng Dân chủ Tự do kỳ vọng tận dụng tỷ lệ ủng hộ nội các đang ở mức cao để giành đa số tối thiểu 233 ghế tại Hạ viện, qua đó củng cố tính chính danh cho chương trình cải cách của Thủ tướng Takaichi.

Cuộc bầu cử sắp tới được đánh giá sẽ xoay quanh các vấn đề then chốt như kiểm soát lạm phát, định hướng tài khóa "chủ động nhưng có trách nhiệm", cũng như những thách thức đối ngoại ngày càng phức tạp của Nhật Bản, qua đó có thể định hình chính trường nước này trong những năm tới.