Bạn hãy thử liệt kê xem có bao nhiêu loài động vật sở hữu màu xanh lam tự nhiên mà bạn có thể đếm trên đầu ngón tay. Màu xanh lam là sắc màu được ưa chuộng nhất thế giới, xuất hiện trên quốc kỳ của 75 quốc gia. Thế nhưng trong thế giới tự nhiên, sắc màu này lại cực kỳ hiếm gặp và thậm chí là một sự đánh lừa thị giác đầy thú vị.
Sắc màu phụ thuộc vào thực phẩm
Hầu hết các màu sắc trên cơ thể động vật như da, lông hay lông vũ đều được tạo ra từ sắc tố có trong thực phẩm mà chúng tiêu thụ hàng ngày. Ví dụ điển hình nhất là chim hồng hạc có màu hồng rực rỡ nhờ vào nguồn thức ăn chứa nhiều carotenoid từ tôm, cá và các loài giáp xác. Tương tự, chim kim oanh có màu vàng nhờ ăn các loài hoa màu vàng.
Ngược lại, màu xanh lam không tồn tại dưới dạng sắc tố sinh học trong tự nhiên. Chẳng có loài vật nào có thể ăn thực phẩm để tạo ra sắc xanh lam thực thụ trong cơ thể. Đây chính là nguyên nhân cơ bản khiến màu xanh lam trở thành sắc màu hiếm nhất trong giới động vật.
Màu xanh lam rất hiếm trong thế giới tự nhiên
Cú lừa ngoạn mục từ ánh sáng
Hầu hết các loài vật chúng ta thấy có màu xanh lam thực chất không hề mang sắc xanh. Màu sắc thực chất là cách mắt người cảm nhận các bước sóng ánh sáng. Nhiều loài động vật đã tiến hóa để tạo ra ảo giác màu sắc thông qua cấu trúc cơ thể đặc biệt.
Loài bướm xanh hay các loại chim có màu xanh đều sử dụng cấu trúc hiển vi trên cánh hoặc lông để phản chiếu ánh sáng. Khi ánh sáng chiếu vào, cấu trúc này sẽ hấp thụ tất cả các bước sóng khác và chỉ phản chiếu lại đúng bước sóng màu xanh lam. Nếu cấu trúc này bị thay đổi do tác động vật lý hoặc hóa học, màu sắc sẽ biến mất hoàn toàn. Điều này giải thích vì sao một số loài vẹt khi nhìn kỹ thực chất mang sắc xanh lục chứ không phải xanh lam thuần túy.
Ngoại lệ hiếm hoi trong thế giới côn trùng
Dù sắc tố xanh lam không phổ biến, vẫn có những trường hợp ngoại lệ. Loài bướm cánh olive, hay còn gọi là olivewing butterfly, được coi là sinh vật hiếm hoi thực sự sở hữu sắc tố màu xanh lam trên cánh thay vì dựa vào cấu trúc phản chiếu ánh sáng.
Đây là loài bướm hiếm hoi mang màu xanh lam thực sự
Màu xanh trên cánh của loài bướm này không thay đổi khi bạn thay đổi góc nhìn. Tại sao loài này lại tiến hóa theo cách khác biệt như vậy vẫn là một bài toán hóc búa đối với các nhà khoa học.
Ngoài ra, một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng loài bướm Marpesia cũng là một trong số ít những sinh vật tự nhiên có chứa sắc tố màu xanh lam thực sự. Việc tìm hiểu thêm về cấu trúc sắc tố này có thể mở ra những hướng đi mới trong việc ứng dụng màu sắc tự nhiên vào công nghiệp và công nghệ mà không cần sử dụng phẩm màu hóa học độc hại.
