Trung Quốc gây chú ý với "tàu sân bay mini" thử nghiệm UAV trên biển

Trung Quốc gần đây được cho là đã đưa vào sử dụng một tàu hải quân kỳ lạ, được một số nhà quan sát gọi là "tàu sân bay mini", nhằm hỗ trợ thử nghiệm trên biển của trực thăng không người lái AR-500CJ. Tàu này thuộc số các thiết kế mở với boong rộng nổi bật, đã xuất hiện tại Trung Quốc trong vài năm gần đây khi tham vọng phát triển UAV trên hải quân ngày càng tăng.

Các đoạn phim phát trên CCTV-7, kênh truyền hình quốc doanh chuyên về PLA, vào ngày 30/10 đã ghi lại cảnh AR-500CJ được thử nghiệm trên biển. AR-500CJ là phiên bản rút gọn của dòng AR-500 do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) phát triển, tối ưu hóa để hoạt động trên tàu, lần đầu bay thử năm 2022.

Đoạn phim CCTV-7 không nêu tên tàu, nhưng các chi tiết về kích thước và cấu hình boong, đặc biệt là phần boong hình thang phía mạn phải về phía đuôi, cùng các dấu hiệu nhận diện, trùng khớp với một con tàu được đóng tại xưởng Đại Dương ở Giang Tô vào năm 2022. Tàu dài khoảng 100 mét, rộng gần 25 mét, có một tháp điều khiển nhỏ ở mạn phải phía mũi. Trước đây, tạp chí Naval News từng báo cáo chi tiết về thiết kế này, vốn khác biệt với các tàu lớn hơn do Tổng công ty Đóng tàu Nhà nước Trung Quốc (CSSC) sản xuất, vốn có boong rộng hơn và kiểu dáng khác biệt rõ rệt.

Xưởng đóng tàu Đại Dương Giang Tô nổi bật với hàng loạt tàu có thiết kế đặc biệt trong vài năm qua. Xưởng này còn sản xuất ít nhất hai tàu hai thân song song dành cho drone, cùng nhiều sà lan chuyên dụng, chủ yếu phục vụ huấn luyện và thử nghiệm, đặc biệt mô phỏng các mối đe dọa UAV và tác chiến điện tử. Những hình ảnh đầu tiên về một trong các tàu hai thân được sử dụng cũng xuất hiện trên CCTV-7 vào năm 2022, cho thấy Trung Quốc đã đi khá xa trong việc xây dựng môi trường thử nghiệm hải quân cho UAV.

Tàu sân bay mini và tiềm năng chiến lược

Mặc dù kích thước và cấu hình của tàu sân bay mini giới hạn khả năng hoạt động thực chiến kéo dài, nhưng các nền tảng thử nghiệm UAV hải quân vẫn có giá trị lớn đối với PLA, vốn đang nỗ lực mở rộng năng lực hàng không không người lái trên tàu.

AR-500CJ có thể thực hiện nhiệm vụ do thám hoặc đóng vai trò như trạm trung chuyển tín hiệu trên không, góp phần xây dựng một hệ sinh thái UAV hải quân phức hợp. Một trực thăng drone khác dựa trên AR-2000 của Tổng công ty Xuất nhập khẩu Công nghệ Hàng không Quốc gia Trung Quốc (CATIC) cũng được giới thiệu tại cuộc diễu binh lớn ở Bắc Kinh vào tháng 9, cho thấy PLA đang hướng tới đa dạng hóa các loại UAV trên tàu, từ trực thăng đến các thiết kế cánh cố định hoặc tàng hình.

Các nỗ lực phát triển UAV hải quân Trung Quốc không dừng lại ở các máy bay cất cánh và hạ cánh thẳng đứng. Phiên bản hải quân của GJ-11, một UCAV cánh bay tàng hình, hiện là tâm điểm trong các thử nghiệm. Hình ảnh gần đây cho thấy một GJ-11 với móc hãm được triển khai, báo hiệu khả năng cất cánh từ các tàu sân bay và tàu tấn công đổ bộ cỡ lớn của Trung Quốc, nâng cao đáng kể tiềm lực tấn công và do thám trên biển.

Ở mức tổng thể, Trung Quốc tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực UAV cả quân sự lẫn thương mại, với sự chồng lấn rõ rệt giữa hai mảng. Năm nay, The War Zone đã báo cáo xuất hiện nhiều thiết kế drone mới chưa từng thấy, trong đó một số có kích thước lớn, cho thấy tập trung mạnh vào các phương án cánh bay cố định, tiềm năng tàng hình và khả năng tác chiến trên biển.

Việc Trung Quốc sử dụng các tàu chuyên dụng boong mở để hỗ trợ thử nghiệm và huấn luyện UAV, cũng như các nhiệm vụ liên quan khác, dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong tương lai. Những nền tảng như vậy không chỉ nâng cao năng lực PLA thử nghiệm UAV trên biển mà còn cung cấp dữ liệu quý giá để hoàn thiện chiến thuật kết hợp giữa drone và hải quân truyền thống, bao gồm việc phối hợp với tàu chiến cỡ lớn.

Nhìn rộng hơn, chiến lược này cho thấy PLA đang từng bước tạo ra một lực lượng UAV hải quân đầy tiềm năng, có thể hỗ trợ trinh sát, tác chiến điện tử và thậm chí là tấn công chính xác từ xa, giúp Trung Quốc củng cố vị thế trên các vùng biển chiến lược. Tàu sân bay mini cùng các thiết kế khác, dù chưa thể thay thế tàu sân bay hoặc các chiến hạm lớn, nhưng vẫn là công cụ quan trọng để huấn luyện phi công, thử nghiệm UAV mới và phát triển chiến thuật tương lai, đặc biệt khi PLA hướng tới việc tích hợp các hệ thống không người lái vào đội hình tàu chiến.

Với tất cả những dấu hiệu hiện nay, việc Trung Quốc mở rộng các nền tảng tàu thử nghiệm UAV, cho thấy tham vọng bền bỉ trong việc phát triển năng lực hải quân không người lái, đồng thời nâng cao vị thế công nghiệp và chiến lược trên biển.