Trung Quốc "nói lời tạm biệt" với công nghệ "dùng một lần": Dù đi sau nhưng vẫn dư sức đuổi kịp Elon Musk?

Ngày 10/7, tên lửa đẩy Trường Chinh-10B (gọi tắt là "tên lửa Trường Chinh-10B") đã được phóng từ bãi phóng không gian thương mại Hải Nam (Trung Quốc), đưa vệ tinh vào quỹ đạo định trước thành công. Tầng đầu tiên của tên lửa đã được thu hồi thành công, và sứ mệnh đã hoàn thành xuất sắc. Sứ mệnh này đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc thu hồi có kiểm soát thành công tầng đầu tiên của tên lửa đẩy và là lần đầu tiên trên thế giới thu hồi thành công tên lửa đẩy từ biển.

Theo các báo cáo từ các phương tiện truyền thông khác được Reference News trích dẫn, Trung Quốc đã trở thành quốc gia thứ hai sau Hoa Kỳ nắm vững công nghệ tên lửa tái sử dụng đáng tin cậy.

Từ bỏ tư duy "dùng một lần" để giải bài toán kinh tế

Thu hồi tên lửa là một công nghệ hàng không vũ trụ tiên tiến với nhiều rủi ro và khó khăn.

Nói một cách đơn giản, tầng đầu tiên của tên lửa chịu trách nhiệm cất cánh thẳng đứng khỏi mặt đất và tạo lực đẩy ban đầu để đưa tên lửa vào khí quyển. Mặt khác, tầng thứ hai chịu trách nhiệm duy trì lực đẩy bên ngoài khí quyển, đưa vệ tinh hoặc tàu vũ trụ vào quỹ đạo được chỉ định. Nếu không được thu hồi, tầng đầu tiên sẽ rơi trở lại Trái đất sau khi tách rời.

Nếu so sánh tên lửa với máy bay vận chuyển vệ tinh, việc không thu hồi một tầng tên lửa tương đương với việc loại bỏ máy bay sau mỗi chuyến bay. Mô hình "loại bỏ một lần" này gây ra chi phí khổng lồ.

Theo tờ Securities Daily, tầng đầu tiên của tên lửa chiếm hơn 60% tổng chi phí sản xuất. Việc thu hồi thành công tầng đầu tiên của tên lửa Trường Chinh 10B đồng nghĩa với việc tổng chi phí cho một lần phóng dự kiến sẽ giảm trong tương lai, và thời gian chuẩn bị cho mỗi lần phóng có thể được rút ngắn hơn nữa.

Khi bàn về việc thu hồi tên lửa, không thể không nhắc đến Elon Musk.

Vào ngày 21/12/2015, 13 năm sau khi SpaceX được thành lập, tầng đầu tiên của tên lửa Falcon 9 đã hạ cánh thành công trở lại Trái đất lần đầu tiên. Trước đó, SpaceX đã trải qua nhiều lần cố gắng thu hồi và các thử nghiệm thất bại. Năm 2024, Starship của SpaceX sẽ sử dụng phương pháp "đũa", sử dụng các cánh tay robot khổng lồ ở hai bên tháp phóng để trực tiếp thu giữ tầng đầu tiên trong quá trình trở về.

Nhờ những đột phá trong công nghệ tái sử dụng, SpaceX đã phát triển từ một công ty vận tải vũ trụ khởi nghiệp thành một gã khổng lồ công nghệ cao, hoạt động trong các lĩnh vực phóng tên lửa, internet vệ tinh và trí tuệ nhân tạo. Vào tháng 6 năm nay, SpaceX cũng đã đưa Elon Musk trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới thông qua đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Điểm tựa cho làn sóng thương mại hóa vũ trụ bùng nổ

Theo tạp chí kinh doanh Caijing, lợi thế dẫn đầu của SpaceX đã tạo ra áp lực cạnh tranh đáng kể đối với ngành công nghiệp vũ trụ thương mại của Trung Quốc. Caijing dẫn lời một số chuyên gia trong ngành công nghiệp vũ trụ thương mại Trung Quốc cho biết: "Hiện tại, khoảng cách tổng thể giữa Trung Quốc và Mỹ trong lĩnh vực du hành vũ trụ thương mại là khoảng 5 đến 10 năm."

Việc triển khai công nghệ tiên tiến này trùng hợp với một bước ngoặt quan trọng đối với ngành công nghiệp vũ trụ thương mại của Trung Quốc khi nước này tiến tới hoạt động thương mại quy mô lớn. Theo dữ liệu công khai từ các bộ phận liên quan, ngành công nghiệp vũ trụ thương mại của Trung Quốc đã duy trì tốc độ phát triển nhanh chóng trong năm 2025, hoàn thành 50 lần phóng trong suốt năm, chiếm 54% tổng số lần phóng vào không gian của Trung Quốc.

Hiện nay, Trung Quốc có hơn 600 công ty vũ trụ thương mại, bao phủ toàn bộ chuỗi ngành công nghiệp từ sản xuất tên lửa và vệ tinh đến theo dõi và điều khiển phóng, và các ứng dụng vệ tinh.

Trong khi đội ngũ hàng không vũ trụ quốc gia đã đạt được bước đột phá lịch sử, các công ty hàng không vũ trụ thương mại tư nhân cũng đang đẩy nhanh việc nâng cấp công nghệ và triển khai vốn. Tên lửa đẩy Zhuque-3 Y2 của LandSpace đã hoàn thành thành công thử nghiệm đốt tĩnh và dự kiến sẽ thực hiện chuyến bay đầu tiên vào đầu tháng 7. Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu tiên một công ty hàng không vũ trụ tư nhân của Trung Quốc đạt được khả năng thu hồi tên lửa tái sử dụng ở quỹ đạo. Dữ liệu cho thấy ít nhất 15 công ty hàng không vũ trụ thương mại đã bắt đầu quá trình IPO.

Tờ Thông tin Kinh tế hàng ngày, dẫn lời các nhà nghiên cứu, chỉ ra rằng "năm 2026 sẽ là một năm then chốt để kiểm chứng công nghệ tái sử dụng". Trong tương lai, các công ty đầu tiên nắm vững khả năng phóng tên lửa tái sử dụng, chi phí thấp và công suất cao sẽ chiếm phần lớn thị phần phóng tên lửa thương mại, với các công ty hàng đầu ngày càng chiếm ưu thế. Tuy nhiên, vẫn còn một chặng đường dài từ việc thu hồi thành công đến việc tái sử dụng hiệu quả về mặt kinh tế; độ tin cậy và kiểm soát chi phí là hai lĩnh vực trọng tâm cần chú ý.

Theo Sina