Trước khi đi ngủ, nhiều người có thói quen đắp gừng, hành vào lòng bàn chân để ngủ ngon: Chuyên gia nói 1 câu ai cũng bất ngờ

Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những mẹo chăm sóc sức khỏe tại nhà như đắp gừng hoặc hành tây vào lòng bàn chân trước khi đi ngủ. Người chia sẻ cho rằng cách này có thể “đào thải độc tố”, “trừ ẩm”, làm ấm cơ thể, thậm chí hỗ trợ ngủ ngon và giảm mỡ bụng.

Tuy nhiên, liệu những lát hành, gừng đặt dưới lòng bàn chân có thực sự mang lại những tác dụng như lời đồn?

Theo bác sĩ y học cổ truyền Hồng Kông Từ Trạch Xương (Trung Quốc), trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào, cần hiểu rõ thể trạng của bản thân. Trong Đông y, tình trạng “thấp” thường được chia thành hàn thấp và thấp nhiệt, với đặc điểm và cách điều chỉnh khác nhau.

Hàn thấp và thấp nhiệt khác nhau thế nào?

Theo quan niệm y học cổ truyền, “thấp” có thể biểu hiện theo nhiều dạng. Hai thể thường được nhắc đến là hàn thấp và thấp nhiệt.

Hàn thấp

Người thuộc nhóm này có thể xuất hiện các biểu hiện như: Tay chân lạnh; Da mặt nhợt nhạt; Dễ mệt mỏi, thiếu năng lượng; Lưỡi có rêu trắng, dày và nhớt; Phân lỏng, dễ tiêu chảy; Phụ nữ có thể gặp tình trạng đau bụng kinh.

Thấp nhiệt

Ngược lại, người được cho là có thể trạng thấp nhiệt thường có các biểu hiện: Dễ đổ mồ hôi về đêm; Cảm giác bứt rứt, khó chịu; Khô miệng, khát nước; Miệng có cảm giác dính hoặc đắng.

Việc phân biệt hai tình trạng này rất quan trọng trong quan niệm Đông y, bởi thực phẩm hoặc phương pháp có tính ấm nếu sử dụng không phù hợp có thể khiến các triệu chứng khó chịu tăng lên.

Dùng gừng chà lòng bàn chân: Có thực sự giúp “trừ ẩm”, ngủ ngon?

Gừng là thực phẩm có vị cay, tính ấm và từ lâu được sử dụng trong Đông y với mục đích làm ấm, tán hàn.

Theo bác sĩ Từ Trạch Xương, với những người có thể trạng thiên về hàn thấp, việc sử dụng gừng theo các phương pháp phù hợp có thể giúp làm ấm cơ thể.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần chà gừng vào lòng bàn chân là có thể “thải độc”, giảm mỡ bụng hoặc chữa mất ngủ.

Đặc biệt, người có biểu hiện thiên về thấp nhiệt có thể không phù hợp với phương pháp làm ấm bằng gừng.

Cách dùng gừng chườm lòng bàn chân theo phương pháp dân gian

Gừng để nguyên vỏ, cắt khoảng 4 lát. Cho gừng vào chảo khô, không thêm dầu và làm nóng nhẹ. Đặt lát gừng lên vùng lòng bàn chân, tương ứng với huyệt Dũng tuyền. Có thể cố định bằng tất nếu cần.

Theo quan niệm Đông y, cách này phù hợp hơn với người có biểu hiện lạnh tay chân, thể trạng thiên hàn và mong muốn làm ấm cơ thể trước khi ngủ.

Không nên áp dụng nếu cơ thể có biểu hiện nóng trong, dễ bứt rứt hoặc mất ngủ liên quan đến tình trạng được quy về thấp nhiệt, bởi gừng có tính ấm có thể khiến cảm giác nóng tăng lên.

Đắp hành tây vào lòng bàn chân để “thải độc”: Đừng kỳ vọng quá mức

Một mẹo khác cũng được chia sẻ rộng rãi là cắt hành tây thành từng lát, đặt vào lòng bàn chân rồi đi tất ngủ qua đêm.

Một số người cho rằng hành tây có thể giúp “hút độc tố” ra khỏi cơ thể, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ ngủ ngon.

Bác sĩ Từ Trạch Xương cho biết ông chưa trực tiếp thử phương pháp này. Dựa trên đặc tính của hành tây trong Đông y, loại thực phẩm này có vị cay, ngọt và được sử dụng với mục đích hỗ trợ tiêu hóa, điều hòa khí.

Tuy nhiên, khẳng định hành tây đặt dưới lòng bàn chân có thể “hút độc” ra khỏi cơ thể là điều cần nhìn nhận thận trọng: Cơ thể vốn có các cơ quan như gan và thận đảm nhiệm quá trình chuyển hóa, lọc và đào thải nhiều chất thải. Không có cơ sở để cho rằng các lát hành đặt ngoài da có thể thay thế chức năng này.

Nếu vẫn muốn thử, cần lưu ý gì?

Theo phương pháp dân gian:

Cắt hành tây theo chiều ngang thành những lát tròn, dày khoảng 0,5 cm.

Có thể dùng 1-2 lát đặt tại vùng lòng bàn chân hoặc phủ lên phần lớn lòng bàn chân.

Cố định bằng màng bọc thực phẩm rồi đi tất.

Tuy nhiên, không nên ngay lần đầu đã đắp qua đêm.

Với người chưa từng thử, nên bắt đầu trong khoảng 15-30 phút để kiểm tra phản ứng của da. Nếu xuất hiện đỏ, ngứa, rát hoặc sưng, cần tháo bỏ ngay và rửa sạch vùng da tiếp xúc.

Người có cơ địa nhạy cảm hoặc đang có tổn thương da ở bàn chân càng cần thận trọng.

Không phải ai cũng nên dùng gừng hoặc hành để “làm ấm”

Một sai lầm phổ biến khi áp dụng các mẹo dân gian là cho rằng một phương pháp tốt với người này sẽ tốt với tất cả mọi người.

Theo quan niệm y học cổ truyền, gừng thiên về tính ấm, vì vậy người có biểu hiện nóng trong, thấp nhiệt hoặc dễ bứt rứt có thể không phù hợp.

Nếu muốn dùng gừng nhưng cảm thấy việc chà trực tiếp lên da quá kích ứng, có thể cân nhắc dùng nước gừng ấm để ngâm chân. Tuy nhiên, đây cũng chỉ nên được xem là một biện pháp thư giãn, làm ấm cơ thể; không nên coi là phương pháp điều trị mất ngủ hay “thải độc”.

Với hành tây, người lần đầu sử dụng nên tránh việc bọc kín và để qua đêm vì có thể làm tăng nguy cơ kích ứng da.

Một điều quan trọng: “Thải độc” không đơn giản là đắp thứ gì đó lên chân

Những lời quảng cáo như “đắp hành hút độc”, “dán gừng đào thải độc tố” rất dễ khiến người đọc hiểu rằng độc tố trong cơ thể có thể được kéo ra ngoài qua lòng bàn chân.

Đây là cách diễn giải không nên được hiểu theo nghĩa y học hiện đại.

Gan, thận, đường tiêu hóa và nhiều cơ chế sinh lý khác của cơ thể mới đảm nhiệm phần lớn quá trình chuyển hóa và đào thải chất thải. Vì vậy, nếu thường xuyên mệt mỏi, phù nề, mất ngủ hoặc có các triệu chứng bất thường, điều quan trọng là tìm nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào các mẹo “trừ độc, trừ ẩm”.

Có thể dùng gừng trong chế độ ăn uống: Nếu không muốn đắp gừng lên chân, có thể sử dụng gừng như một loại gia vị trong bữa ăn hoặc pha trà gừng.

Một cách chế biến dân gian được bài viết gốc giới thiệu là gừng rang:

Rửa sạch gừng, loại bỏ những phần hư hỏng.

Cắt gừng thành từng lát.

Cho gừng vào chảo và đảo đều trên lửa nhỏ.

Tiếp tục rang cho đến khi phần nước tiết ra cô đặc.

Có thể dùng trực tiếp hoặc pha với nước nóng thành trà gừng.

Tuy nhiên, món này chủ yếu mang tính chất thực phẩm, không nên xem như một phương pháp “đào thải độc tố” hay điều trị bệnh.

Gừng và hành tây đều là những thực phẩm quen thuộc, có giá trị dinh dưỡng và được sử dụng lâu đời trong nhiều nền y học truyền thống. Tuy nhiên, không nên thần kỳ hóa tác dụng của chúng khi sử dụng ngoài da.

Nếu mục tiêu là ngủ ngon hơn, hãy ưu tiên những biện pháp có bằng chứng như duy trì giờ ngủ đều đặn, hạn chế caffeine vào chiều tối, giảm sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tạo môi trường ngủ phù hợp.

Còn nếu mất ngủ kéo dài, kèm theo mệt mỏi, hồi hộp, khó thở, đau đầu hoặc các triệu chứng bất thường khác, nên tìm nguyên nhân và trao đổi với bác sĩ thay vì chỉ áp dụng các mẹo dân gian.