Tức điên vì tin vào review Tiktok!

Đằng sau những thước phim triệu lượt xem, không ít thực khách đã phải nếm trái đắng khi nhận ra sự chênh lệch quá lớn giữa mạng ảo và đời thực. Nhưng liệu trong câu chuyện vỡ mộng này, lỗi có hoàn toàn thuộc về những người làm nội dung hay các hàng quán.

Cỗ máy tạo ảo giác mang tên TikTok

Sự bùng nổ của mạng xã hội sinh ra một thế hệ sáng tạo nội dung ẩm thực rành rẽ về mặt hình ảnh. Bằng những góc máy quay cận cảnh, căn chỉnh ánh sáng và kéo màu rực rỡ, một đĩa thức ăn bình dân nhất cũng có thể trở nên vô cùng hấp dẫn trên màn hình điện thoại. Việc lồng ghép âm thanh sống động như tiếng xèo xèo, tiếng giòn tan càng làm tăng thêm sự kích thích vị giác cho người xem.

Lượng khán giả trên các nền tảng này hoàn toàn không phải là con số nhỏ. Việt Nam hiện nằm trong nhóm những quốc gia có lượng người dùng mạng xã hội video lớn nhất toàn cầu. Cùng với đó, thị trường kinh doanh ẩm thực trong nước cũng vô cùng sôi động với hàng trăm ngàn cơ sở lớn nhỏ hoạt động trên toàn quốc. Giữa một môi trường cạnh tranh khốc liệt như vậy, việc tận dụng sức nóng từ các đoạn phim ngắn lọt vào xu hướng đã trở thành một giải pháp truyền thông phổ biến để các hàng quán nhanh chóng thu hút thêm thực khách.

Ở góc độ truyền thông, việc làm cho món ăn trở nên đẹp mắt và dùng những mỹ từ như "đỉnh chóp", "ngon nhất từng ăn" hay gắn mác "bí quyết gia truyền" là cách để thu hút lượt xem. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc giới thiệu món ăn và tâng bốc lại rất mong manh. Khi người làm nội dung đẩy kỳ vọng của khán giả lên mức tối đa bằng những lời khen không tưởng, sự hụt hẫng khi thực khách đến tận nơi nếm thử là điều khó tránh khỏi.

Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế

Theo dòng bình luận trên các hội nhóm ẩm thực, sự hụt hẫng của thực khách hiếm khi đến từ việc quán ăn cố tình làm dở, mà thường xuất phát từ việc kỳ vọng bị đẩy lên quá cao, dẫn đến cái nhìn khắt khe hơn khi trải nghiệm thực tế. Điều này thể hiện rõ ở bốn mô hình quán ăn phổ biến nhất hiện nay.

Tại các quán ăn nổi tiếng và đông đúc, những đoạn clip quay dòng người xếp hàng rồng rắn luôn khiến người xem mặc định đồ ăn ở đây phải xuất sắc. Thế nhưng, sau khi vắt kiệt sức chờ đợi, thứ họ nhận lại thường là một đĩa thức ăn có hương vị nhạt nhòa. Nhiều bình luận thẳng thắn chê đồ ăn làm theo kiểu công nghiệp, nêm nếm qua loa cẩu thả do nhà bếp quá tải, hoàn toàn không có gì đặc sắc như lời đồn. Tâm lý mệt mỏi cộng hưởng với vị giác không được thỏa mãn khiến trải nghiệm bị đánh giá vô cùng tồi tệ.

Còn trong những quán núp hẻm "mộc mạc", trào lưu săn lùng quán nhỏ trong hẻm sâu thường được miêu tả là "tinh hoa ẩm thực ẩn mình" trên các video. Tuy nhiên, bỏ qua sự bất tiện về chỗ để xe hay không gian chật chội, ngay cả linh hồn của quán là hương vị món ăn cũng vấp phải làn sóng chê bai. Rất nhiều người đi ăn về đã để lại đánh giá rằng thức ăn nêm nếm đại trà, nguyên liệu không tươi ngon. Sự chênh lệch giữa lời tâng bốc và hương vị thực tế chỉ ở mức trung bình kém khiến nhiều người cảm thấy không đáng công lặn lội tìm đường.

Tiếp đến là những quán mới toanh, hình ảnh tươm tất trong các đoạn quảng cáo ngày khai trương dễ làm người xem háo hức. Dù vậy, khi lượng khách đổ về ồ ạt, phong độ nêm nếm của nhà bếp lại là chủ đề gây tranh cãi gay gắt nhất. Trên các diễn đàn, không ít lời than phiền cho rằng chất lượng món ăn rất trồi sụt như bàn này mặn chát, bàn kia nhạt thếch, thậm chí thức ăn mang ra còn chưa chín hẳn. Việc mang tâm lý đi thưởng thức siêu phẩm nhưng lại phải chi tiền thật để nếm thử hương vị chắp vá, thiếu ổn định làm thực khách cảm thấy như mình bị đem ra làm “chuột bạch.

Cuối cùng là hàng quán "gia truyền lâu năm", việc gắn mác truyền thống luôn có sức hút hoài niệm cực kỳ mạnh mẽ. Nhưng ẩm thực vốn dĩ là câu chuyện cá nhân, và khẩu vị của đại chúng cũng thay đổi theo thời đại. Trên mạng xã hội, rất nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra khi một bộ phận khách hàng trẻ cảm thấy hương vị hoài cổ không còn hợp gu hoặc đơn giản là không xuất sắc như lời truyền miệng. Khó có thể kết luận công thức của quán đã thay đổi hay do tiêu chuẩn của thực khách ngày nay đã khác, nhưng cảm giác thất vọng khi ăn một món ăn mang danh gia truyền là điều được không ít người nhắc đến.

Góc nhìn đa chiều từ những bức ảnh camera thường

Sự bức xúc của người tiêu dùng không chỉ dừng lại ở lời nói mà được chứng minh bằng những hình ảnh vô cùng thực tế. Trên các diễn đàn, hàng loạt bài đăng đính kèm ảnh chụp bằng camera thường và hóa đơn tính tiền được đưa ra để làm bằng chứng đối chiếu.

Chẳng hạn như vụ việc một quán ăn vặt ở TP.HCM vấp phải làn sóng chỉ trích khi khách hàng lội ngược dòng lặn lội hàng chục cây số đến ăn nhưng nhận lại phần thức ăn lèo tèo, nhạt nhẽo và ngập trong bột chiên, khác hoàn toàn với hình ảnh đầy ắp mọng nước trên mạng. Hay trải nghiệm đi ăn tự chọn giá rẻ nhưng quầy đồ ăn xơ xác, nguyên liệu bở rạc khiến nhiều người phải lên Google Maps để lại đánh giá một sao.

Những trường hợp đình đám có tên tuổi cụ thể còn gây chú ý hơn. Một quán ăn lâu đời tại Hà Nội sau khi được thổi phồng lên đã đón làn sóng khách kéo đến rồi nhận về hàng loạt phàn nàn. Cộng đồng mạng bức xúc vì thức ăn nhão nhoét, phần thịt lèo tèo toàn xương, các món ăn kèm nhạt nhẽo và mùi ẩm mốc xộc lên ngay khi bước vào cửa. Chủ quán sau đó phải lên mạng xã hội xin lỗi công khai, thừa nhận chưa thể đáp ứng trải nghiệm cho tất cả khách hàng khi lượng người đổ về quá lớn. Một cơ sở kinh doanh ẩm thực đình đám khác ở Thủ đô cũng bị đánh giá chạm đáy trên bản đồ. Khi khách hàng thật sự đến kiểm chứng, đồ ăn mang ra nguội ngắt và cảnh nhân viên lớn tiếng đối đáp với khách lập tức trở thành đề tài tranh cãi suốt nhiều ngày.

Tại sao người tiêu dùng vẫn cứ đi, dù biết có thể thất vọng?

Báo cáo vào năm 2025 của iPOS.vn (khảo sát hơn 1.200 người tiêu dùng tại Hà Nội và TP.HCM) chỉ ra một nghịch lý thú vị: người Việt đang ra ngoài ăn ít hơn về tần suất, nhưng chi nhiều hơn trong mỗi lần . Cụ thể, nhóm chi tiêu trên 100.000 đồng/người cho bữa tối đã tăng từ 12,4% lên 19,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Người ta đang thận trọng hơn nhưng khi đã quyết định đi, họ kỳ vọng nhiều hơn.

Chính vì kỳ vọng được đẩy lên quá cao bởi những lời tâng bốc trên mạng, sự hụt hẫng của thực khách khi đối diện với thực tế lại càng thêm sâu sắc. Cũng theo báo cáo, 37,9% người tiêu dùng đang trong trạng thái cắt giảm chi tiêu cho ngành dịch vụ ăn uống, chỉ 7,7% có kế hoạch tăng . Trong bối cảnh tiền đã ít đi, bỏ tiền ra mà ăn cục tức còn đau hơn gấp đôi. Điều này lý giải vì sao phản ứng sau thất vọng ngày càng gay gắt: bão review 1 sao, bài đăng "bóc phốt" trên Threads, ảnh cam thường đăng kèm hóa đơn, tất cả đều là cách người tiêu dùng đòi lại "công bằng" sau một bữa ăn không xứng đồng tiền bỏ ra.

Về phía những người làm nội dung, bản thân thị trường đánh giá ẩm thực cũng đang bước vào giai đoạn bão hòa. Như một người chuyên làm nghề nếm thử đồ ăn trên mạng đã thẳng thắn thừa nhận: "Rất khó để tìm được một trang đánh giá chất lượng ở thời điểm hiện tại. Tình trạng nhận tiền quảng cáo lố diễn ra quá nhiều, thành ra khán giả cũng không còn tin tưởng như trước nữa". Các khảo sát thị trường gần đây cũng chỉ ra rằng người tiêu dùng Việt ngày càng khắt khe hơn, đặc biệt chú trọng đến giá trị thực chất thay vì dễ dàng bị cuốn theo những hình thức hào nhoáng bề ngoài.

Nhìn nhận một cách công bằng, không thể phủ nhận vai trò tích cực của mạng xã hội trong việc giúp nhiều quán ăn nhỏ lẻ tiếp cận được đông đảo khách hàng. Ngon hay dở đôi khi còn phụ thuộc vào khẩu vị và tâm trạng của mỗi cá nhân. Vẫn có rất nhiều thực khách cảm thấy hài lòng và sẵn sàng quay lại.

Thế nhưng, những tranh cãi nảy lửa thời gian qua chính là lời nhắc nhở chung cho tất cả các bên tham gia vào vòng tròn ẩm thực này.

Người làm nội dung cần có trách nhiệm hơn với từng lời nhận xét của mình và trung thực hơn về việc bản thân đang chia sẻ trải nghiệm thật hay đang thực hiện một hợp đồng quảng cáo. Các hàng quán cần chuẩn bị sẵn sàng năng lực vận hành trước khi đón nhận luồng truyền thông lớn. Nổi tiếng đột ngột mà chưa sẵn sàng phục vụ, kết quả nhận về thường là bão phẫn nộ thay vì lượng khách hàng trung thành.

Và người tiêu dùng cũng cần giữ một cái đầu lạnh hơn. Hãy tự tạo thói quen kiểm tra đánh giá từ nhiều nguồn uy tín, đọc bình luận thực tế dưới các bài đăng thay vì chỉ nhìn vào lượt yêu thích, và đặc biệt lưu ý xem nội dung đó có dán nhãn quảng cáo hay không. Bởi vì dù món ăn có ngon hay dở, số tiền bạn bỏ ra vẫn là tiền thật, còn cục tức nuốt xuống thì không ai có thể hoàn tiền lại được.