Nhiều ngân hàng Trung ương đang ngồi trên "con heo đất" mũm mĩm, giờ là lúc đập heo để đối phó khủng hoảng

Bối cảnh đảo chiều và áp lực thanh khoản thời chiến

Giá vàng giao ngay, hiện đang giao dịch ở mức khoảng 4.838 USD/ounce, đã giảm khoảng 10% so với mức đỉnh vào cuối tháng 1, trượt vào vùng điều chỉnh ngay cả khi các rủi ro địa chính trị leo thang.

"Đã có hoạt động bán vàng đáng kể từ các ngân hàng trung ương," Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, chia sẻ với CNBC.

Nguyên nhân ngày càng gắn liền với thực tế thời chiến. Theo các nhà quan sát thị trường, giá dầu cao hơn đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi sự biến động tiền tệ đang buộc một số ngân hàng trung ương phải can thiệp tích cực hơn vào thị trường ngoại hối. Yêu cầu chi tiêu cũng là một mối quan tâm cấp bách đối với các ngân hàng trung ương.

"Nhiều người đang ngồi trên một 'con heo đất' béo mũm với mức giá khoảng 5.000 USD/ounce. Một số hiện đang sử dụng dự trữ vàng để chi trả cho các khoản chi phí năng lượng và quốc phòng gia tăng, hoặc để bảo vệ đồng nội tệ đang suy yếu”, bà Shiels nói.

Đồng tình với quan điểm này, Adrian Ash, giám đốc nghiên cứu tại BullionVault nhận định: "Bạn đã mua vàng phòng hờ khủng hoảng. Giờ thì khủng hoảng đã ập đến. Sự gia tăng của giá dầu và khí đốt, cũng như đồng USD và chi phí đi vay trên toàn thế giới, đồng nghĩa với việc nhiều ngân hàng trung ương cần tăng cường dự trữ ngoại hối (FX) của họ… và có thể sẽ phải bảo vệ đồng tiền của nước mình."

Làn sóng bán tháo dẫn đầu bởi các thị trường mới nổi

Các ngân hàng trung ương của các nền kinh tế được phân hạng thị trường mới nổi dường như đang đi đầu trong sự thay đổi này. Đồng đô la Mỹ mạnh hơn và chi phí đi vay cao hơn đang khuếch đại áp lực lên các loại tiền tệ, làm tăng nhu cầu can thiệp.

"Đối với thị trường vàng, sự yếu kém của tiền tệ tại thị trường mới nổi đã khiến một số ngân hàng trung ương phải bán vàng để ổn định tỷ giá," Steve Brice, giám đốc đầu tư tại Standard Chartered cho biết.

Dữ liệu cụ thể về lượng bán ra của các ngân hàng trung ương thường có độ trễ hoặc được giữ kín, nhưng các dấu hiệu đã bắt đầu xuất hiện rõ nét:

Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Theo một báo cáo do Metals Focus công bố vào thứ Năm tuần trước, lượng vàng nắm giữ chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua các giao dịch hoán đổi và bán đứt khi các nhà chức trách tìm cách ổn định đồng lira. Đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ đã suy yếu hơn nữa, phá vỡ các mức đáy kỷ lục mới kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, giảm khoảng 1,7% so với đồng đô la Mỹ kể từ khi xung đột nổ ra lần đầu.

Nga và Ghana: Những mô hình tương tự cũng có thể được nhìn thấy ở những nơi khác. Dữ liệu từ Metals Focus cho thấy, Nga đã giảm lượng vàng nắm giữ trong những tháng gần đây, có khả năng là để giúp tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách. Trong khi đó, Ghana cũng đã bán dự trữ để thúc đẩy thanh khoản ngoại tệ.

Ba Lan: Thống đốc ngân hàng trung ương Ba Lan cũng đã có thời điểm cân nhắc bán một phần dự trữ vàng của mình để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng. Điều đáng nói là quốc gia Trung Âu này từng là ngân hàng trung ương mua vàng lớn nhất trong năm 2024 và 2025.

Trụ cột nhu cầu xoay trục và góc nhìn dài hạn

Sự thay đổi này rất quan trọng vì các ngân hàng trung ương là một trong những trụ cột vững chắc nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Lực mua đều đặn của họ đã giúp bù đắp cho dòng vốn chảy ra từ các nhà đầu tư phương Tây và làm cơ sở cho sự leo dốc của giá vàng thỏi lên các mức cao kỷ lục. Giờ đây, cả hai động lực đó dường như đang đảo ngược cùng một lúc.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, các ngân hàng trung ương đã là thế lực thống trị trên thị trường vàng trong những năm gần đây, mua hơn 1.000 tấn mỗi năm từ năm 2022 — đánh dấu mức nhu cầu vàng hàng năm cao nhất từ trước đến nay của các ngân hàng trung ương — cho đến năm 2024. Tuy nhiên đến năm 2025, lượng mua của ngân hàng trung ương đã giảm xuống còn 863 tấn khi những người tham gia thị trường phải lèo lái qua đợt biến động giá cao kỷ lục.

Natixis cho biết trong một bản ghi chú: "Quan điểm của chúng tôi đằng sau sự sụt giảm này là có khả năng một số ngân hàng trung ương đang bán vàng để bảo vệ tiền tệ của họ và/hoặc để tài trợ cho các giao dịch mua năng lượng". Tổ chức này cũng chỉ ra thêm, sự kết hợp giữa việc các nhà đầu tư bán lẻ thoát khỏi các vị thế vàng của họ và một số ngân hàng trung ương chuyển sang trở thành những bên bán ròng là một trong những lý do chính đằng sau đợt giảm giá gần đây. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cũng là một động lực khác gây ra dòng vốn rút ra.

Trong khi các thị trường mới nổi dường như đang thúc đẩy các đợt bán ra gần đây, các tổ chức nắm giữ dự trữ lớn như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) phần lớn vẫn giữ kín về các hoạt động mua bán vàng của họ.

Mặc dù vậy, các chuyên gia kỳ cựu trong ngành cảnh báo rằng những động thái này thường mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc. Đầu tiên, các đợt bán này làm nổi bật vai trò của vàng như một tài sản dự trữ trong những giai đoạn căng thẳng. Shaokai Fan, giám đốc toàn cầu về các ngân hàng trung ương tại Hội đồng Vàng Thế giới, chia sẻ với CNBC: "Nó thực sự nhấn mạnh lý do tại sao các ngân hàng trung ương lại nắm giữ vàng... nó là một tài sản có tính thanh khoản, thường hoạt động tốt trong những thời kỳ bất ổn và do đó họ có thể triển khai sử dụng nó nếu cần."

Ngoài ra, những quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc trong lịch sử đã can thiệp mua vào trong các đợt giá sụt giảm. Bernard Dahdah, nhà phân tích hàng hóa cấp cao của Natixis, kỳ vọng hoạt động mua tích lũy cơ hội sẽ xuất hiện trở lại nếu giá tiếp tục giảm, từ đó có khả năng tạo ra một mức giá sàn cho thị trường.

Tham khảo: CNBC