Vì sao lừa đảo biết rõ từ họ tên, địa chỉ đến cả người thân của người dùng? Công an giải mã lý do, cảnh báo người dùng Zalo, Shopee...

Theo Công an xã An Vinh, tỉnh Gia Lai, đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, mà rất có thể thông tin cá nhân của bạn đã bị lộ và đang bị các đối tượng xấu khai thác. Trong thời đại công nghệ số, dữ liệu cá nhân không chỉ là thông tin đơn thuần mà đã trở thành “mỏ vàng” để tội phạm mạng lợi dụng thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản.

Nguyên nhân khiến thông tin cá nhân bị lộ lọt

Thứ nhất, từ các nền tảng trực tuyến và ứng dụng phổ biến. Trong thời gian qua, đã ghi nhận nhiều vụ việc rò rỉ dữ liệu từ các nền tảng lớn như Facebook, TikTok, Zalo hoặc các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada. Dữ liệu có thể bị lộ do lỗi bảo mật, bị tấn công mạng hoặc người dùng vô tình chia sẻ công khai thông tin cá nhân trên các nền tảng này.

Thứ hai, từ các ứng dụng không rõ nguồn gốc. Nhiều người dân tải và sử dụng các ứng dụng miễn phí, game, ứng dụng vay tiền online, ứng dụng chỉnh sửa ảnh… nhưng không kiểm tra nguồn gốc. Các ứng dụng này thường yêu cầu quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, tin nhắn… và âm thầm thu thập dữ liệu để bán hoặc phục vụ hành vi lừa đảo.

Thứ ba, từ việc đăng tải thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Việc công khai số điện thoại, địa chỉ, hình ảnh căn cước công dân, vé máy bay, hóa đơn… vô tình tạo điều kiện cho đối tượng xấu thu thập thông tin và sử dụng vào mục đích lừa đảo.

Thứ tư, bị đánh cắp qua các hình thức lừa đảo. Người dân bị dụ bấm vào link giả mạo, nhập thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc mật khẩu. Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất tài khoản và lộ dữ liệu.

Thứ năm, truy cập các website yêu cầu nhập thông tin cá nhân để tạo tài khoản (website giả mạo). Hiện nay, các đối tượng lừa đảo thường tạo ra các website giả mạo có giao diện giống hệt các trang chính thống như Facebook, Zalo, TikTok hoặc các ngân hàng, sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada. Các website này thường được gửi qua tin nhắn, email hoặc đường link trên mạng xã hội với nội dung như: “xác minh tài khoản”, “nhận quà”, “cập nhật thông tin”, “khuyến mãi hấp dẫn”… Khi người dùng truy cập và nhập thông tin như số điện thoại, mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng…, toàn bộ dữ liệu sẽ bị thu thập và gửi về cho đối tượng lừa đảo.

Đặc điểm nhận biết các website giả mạo là:

+ Địa chỉ website (đường link) lạ, sai chính tả, thêm ký tự bất thường

+ Giao diện giống thật nhưng hoạt động không ổn định

+ Yêu cầu nhập thông tin nhạy cảm trong thời gian ngắn, tạo cảm giác cấp bách

Người dân cần đặc biệt lưu ý, chỉ đăng nhập tài khoản trên các trang chính thức, không truy cập các đường link lạ và tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu cho bất kỳ website nào không rõ nguồn gốc.

Thứ sáu, sử dụng mạng Internet không an toàn. Việc truy cập WiFi công cộng, không có bảo mật (quán cà phê, điểm công cộng…) có thể khiến thông tin cá nhân bị đánh cắp nếu thiết bị bị cài mã độc.

Lưu ý quan trọng: Không phải tất cả các nền tảng như Facebook, Zalo hay Shopee đều “làm lộ thông tin”, mà phần lớn rủi ro đến từ:

+ Người dùng thiếu cảnh giác

+ Cài đặt bảo mật thiết bị và ứng dụng chưa đúng

+ Bị tấn công từ bên thứ ba

Vậy sau khi đã có được thông tin cá nhân của bạn, các đối tượng sẽ làm gì tiếp theo? Chỉ dừng lại ở việc “biết thông tin” hay còn những chiêu trò tinh vi hơn phía sau? Liệu chỉ với một vài dữ liệu như số điện thoại, họ tên… chúng có thể dựng nên những kịch bản lừa đảo như thế nào?

Thực tế cho thấy, khi đã nắm trong tay thông tin cá nhân, các đối tượng không chỉ đơn thuần lưu giữ mà sẽ nhanh chóng khai thác để xây dựng nhiều phương thức, thủ đoạn lừa đảo khác nhau. Tùy vào từng trường hợp, chúng có thể giả danh người thân, cơ quan chức năng hoặc tạo ra các tình huống khẩn cấp nhằm đánh vào tâm lý lo lắng, chủ quan của người dân để chiếm đoạt tài sản.

Các thủ đoạn lừa đảo phổ biến hiện nay

1. Giả danh người thân, bạn bè để vay tiền

Đối tượng sử dụng thông tin cá nhân, hình ảnh, tài khoản mạng xã hội để giả mạo người quen, nhắn tin hoặc gọi điện với lý do “cấp bách” như tai nạn, cần chuyển tiền gấp… khiến nạn nhân mất cảnh giác.

2. Mạo danh Công an, viện kiểm sát, ngân hàng

Gọi điện thông báo liên quan đến vụ án, nợ xấu hoặc tài khoản bất thường, yêu cầu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền “xác minh”. Thủ đoạn này đánh vào tâm lý sợ hãi nên rất dễ khiến người dân làm theo.

3. Gửi link giả mạo – chiếm quyền tài khoản

Đối tượng gửi đường link giả (trúng thưởng, xác minh tài khoản, nhận quà…) yêu cầu đăng nhập. Khi người dùng nhập thông tin, toàn bộ tài khoản sẽ bị chiếm đoạt ngay lập tức.

4. Lừa đảo mua bán, đặt phòng, đặt dịch vụ online

Dựa trên thông tin cá nhân, đối tượng tiếp cận, tư vấn nhiệt tình, đưa ra giá “ưu đãi hấp dẫn”, yêu cầu chuyển khoản trước rồi chiếm đoạt tiền.

5. Dụ dỗ đầu tư, kiếm tiền online

Mời gọi tham gia các “dự án lợi nhuận cao”, “việc nhẹ lương cao”, ban đầu cho hưởng lợi nhỏ để tạo niềm tin, sau đó yêu cầu nạp tiền nhiều hơn rồi chiếm đoạt.

6. Giả danh cơ quan, doanh nghiệp gửi thông báo trúng thưởng

Thông báo trúng thưởng xe máy, điện thoại, tiền mặt… nhưng yêu cầu đóng “phí nhận thưởng”, “thuế”… để chiếm đoạt tiền.

7. Tạo tình huống khẩn cấp để gây áp lực

Luôn thúc ép “chuyển tiền ngay”, “không được nói với ai”, “nếu chậm sẽ bị xử lý”… khiến nạn nhân không kịp suy nghĩ, kiểm tra thông tin.

Điểm chung của các thủ đoạn

+ Đều biết trước thông tin cá nhân của nạn nhân

+ Đánh vào tâm lý: sợ hãi – tham lợi – chủ quan

+ Luôn tạo tình huống gấp gáp để nạn nhân mất bình tĩnh

Người dân cần làm gì để bảo vệ mình? 

Để phòng tránh rủi ro, Công an xã An Vinh khuyến cáo người dân:

+ Không đăng tải công khai thông tin cá nhân quan trọng lên mạng xã hội

+ Không cung cấp mã OTP, mật khẩu cho bất kỳ ai

+ Không bấm vào các đường link lạ, không rõ nguồn gốc

+ Kiểm tra kỹ thông tin trước khi chuyển tiền

+ Chỉ sử dụng các ứng dụng, website uy tín

+ Khi có nghi vấn bị lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan Công an

Mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân trong môi trường mạng. Việc giữ bí mật thông tin không chỉ bảo vệ tài sản của bản thân mà còn góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm mạng trên địa bàn.

Công an xã An Vinh đề nghị Nhân dân nêu cao tinh thần cảnh giác, tích cực tuyên truyền cho người thân, gia đình cùng thực hiện; đồng thời kịp thời phản ánh các hành vi nghi vấn liên quan đến tội phạm mạng đến cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ, xử lý.