Vì sao tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng suốt 20 năm vẫn chưa chắc đủ dưỡng già?

Mỗi tháng tiết kiệm 2 triệu đồng, một năm để dành được 24 triệu đồng. Sau 20 năm, tổng số tiền gốc là 480 triệu đồng.

Gần nửa tỷ đồng nghe không hề nhỏ. Với nhiều gia đình, đó có thể là thành quả của hàng nghìn lần từ chối mua sắm, hạn chế ăn ngoài, không đổi xe mới hoặc bớt đi những chuyến du lịch.

Nhưng trong bài toán dưỡng già, câu hỏi quan trọng không phải chỉ là: "Sau 20 năm tôi có bao nhiêu tiền?", mà phải là: Đến lúc nghỉ hưu, số tiền ấy còn mua được bao nhiêu năm sống?

480 triệu đồng có thể hết nhanh hơn nhiều người tưởng

Giả sử một người nghỉ hưu ở tuổi 60 và cần trung bình 8 triệu đồng mỗi tháng để trang trải sinh hoạt. Khoản tiền này bao gồm ăn uống, điện nước, đi lại, thuốc men thông thường, hiếu hỉ và một phần chi phí vui chơi.

Nếu không có thêm nguồn thu nào khác, 480 triệu đồng chỉ đủ cho:

480 triệu đồng : 8 triệu đồng = 60 tháng , tương đương khoảng 5 năm.

Ngay cả khi người nghỉ hưu chỉ tiêu 6 triệu đồng mỗi tháng, khoản tiền này cũng chỉ duy trì được khoảng 6 năm 8 tháng.

Trong khi đó, tuổi nghỉ hưu có thể kéo dài 20-30 năm. Một người nghỉ hưu ở tuổi 60 và sống đến 85 tuổi sẽ cần chuẩn bị tài chính cho khoảng 300 tháng.

Nếu chi phí bình quân là 8 triệu đồng mỗi tháng, tổng nhu cầu theo mặt bằng giá không đổi đã lên tới 2,4 tỷ đồng. Con số thực tế có thể cao hơn do giá cả tăng và nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn dần theo tuổi tác.

Vì thế, 480 triệu đồng không phải là khoản tiền vô nghĩa, nhưng khó có thể được xem là một quỹ dưỡng già hoàn chỉnh.

Lạm phát âm thầm làm khoản tiết kiệm "co lại"

Một sai lầm phổ biến là lấy giá trị của 2 triệu đồng hôm nay để tưởng tượng về sức mua của 2 triệu đồng sau 20 năm.

Giả sử chi phí sinh hoạt tăng trung bình 3,5% mỗi năm. Một khoản chi 8 triệu đồng ở hiện tại có thể tăng lên gần 16 triệu đồng sau 20 năm.

Điều này không có nghĩa chắc chắn mọi mặt hàng đều tăng đúng tỷ lệ trên, nhưng nó cho thấy sức mua của tiền sẽ giảm theo thời gian.

Chẳng hạn, một người gửi đều 2 triệu đồng mỗi tháng vào kênh có mức sinh lời bình quân 6% một năm. Sau 20 năm, khoản tiền có thể đạt khoảng 924 triệu đồng, cao gần gấp đôi tổng tiền gốc.

Tuy nhiên, nếu tính theo mức lạm phát giả định 3,5% một năm, sức mua của 924 triệu đồng sau 20 năm chỉ tương đương khoảng 464 triệu đồng ở hiện tại.

Nhìn trên tài khoản, người đó có gần 1 tỷ đồng. Nhưng xét theo khả năng mua hàng hóa và dịch vụ, khoản tiền ấy không "giàu" như vẻ ngoài của nó.

Đây cũng là lý do chỉ đặt mục tiêu bằng một con số cố định, chẳng hạn "có 1 tỷ đồng là đủ nghỉ hưu", có thể gây ra cảm giác an toàn giả.

Bài toán lớn nhất không phải ăn uống mà là sức khỏe

Khi tính quỹ dưỡng già, nhiều người thường lấy mức chi tiêu hiện tại làm chuẩn. Họ nghĩ rằng sau khi nghỉ hưu không còn nuôi con nhỏ, không phải đi làm và ít giao tiếp hơn thì nhu cầu tiền bạc sẽ giảm.

Điều này chỉ đúng một phần.

Chi phí đi lại, quần áo hoặc ăn trưa bên ngoài có thể giảm, nhưng một nhóm chi phí khác thường tăng lên: khám bệnh, thuốc men, xét nghiệm, phục hồi chức năng, thiết bị hỗ trợ và chăm sóc dài hạn.

Một lần nằm viện hoặc điều trị bệnh kéo dài có thể tiêu tốn số tiền tương đương nhiều năm tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng.

Nếu toàn bộ 480 triệu đồng vừa dùng để sinh hoạt vừa làm quỹ y tế, người nghỉ hưu rất dễ rơi vào tình trạng phải lựa chọn giữa hai nhu cầu đều không thể cắt: chữa bệnh và duy trì cuộc sống thường ngày.

Quỹ dưỡng già vì thế không nên chỉ là một tài khoản chung. Tối thiểu cần tách thành ba phần:

Khi gom cả ba nhu cầu vào một khoản tiền, chúng ta rất dễ đánh giá thấp số tiền thực sự cần chuẩn bị.

Tiết kiệm đều nhưng không tăng mức đóng góp

2 triệu đồng mỗi tháng có thể là mức tiết kiệm phù hợp ở thời điểm một người mới đi làm hoặc đang có thu nhập 10-12 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu thu nhập đã tăng lên 20-30 triệu đồng mà khoản dành cho tuổi già vẫn giữ nguyên, tỷ lệ tiết kiệm thực tế đang giảm dần.

Ví dụ, khi thu nhập là 10 triệu đồng, tiết kiệm 2 triệu đồng tương đương 20%.

Khi thu nhập tăng lên 20 triệu đồng, vẫn để dành 2 triệu đồng nghĩa là tỷ lệ tiết kiệm chỉ còn 10%.

Sau 20 năm, vấn đề không hẳn là người đó tiết kiệm quá ít ngay từ đầu, mà là họ đã không nâng mức đóng góp theo thu nhập và giá cả.

Một kế hoạch hợp lý hơn có thể là tăng khoản tiết kiệm thêm 5-10% mỗi năm hoặc nâng lên mỗi khi được tăng lương. Chẳng hạn:

- Năm đầu tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng.

- Sau 3 năm nâng lên 2,5 triệu đồng.

- Khi thu nhập tăng, chuyển sang tiết kiệm theo tỷ lệ 15-20% thu nhập.

- Các khoản thưởng hoặc thu nhập bất thường được bổ sung một phần vào quỹ hưu trí.

Cách làm này giúp khoản tiết kiệm không bị đứng yên trong khi toàn bộ chi phí cuộc sống tiếp tục đi lên.

Chỉ tích tiền nhưng không tạo dòng tiền

Một khoản tiền lớn vẫn có thể cạn dần nếu người nghỉ hưu phải liên tục rút ra để chi tiêu.

Do đó, mục tiêu chuẩn bị tuổi già không nên chỉ là xây một "đống tiền", mà còn phải tính đến khả năng tạo dòng tiền sau nghỉ hưu.

Dòng tiền này có thể đến từ lương hưu, tiền lãi, tài sản cho thuê, công việc bán thời gian phù hợp với sức khỏe hoặc các khoản đầu tư đã được phân bổ thận trọng.

Giả sử một người có 900 triệu đồng khi nghỉ hưu và rút 10 triệu đồng mỗi tháng, khoản tiền có thể giảm rất nhanh. Nhưng nếu người đó có thêm 5 triệu đồng lương hưu và 2 triệu đồng thu nhập khác, số tiền phải rút từ quỹ chỉ còn 3 triệu đồng mỗi tháng.

Cùng sở hữu 900 triệu đồng nhưng mức độ an toàn của hai trường hợp hoàn toàn khác nhau.

Vì vậy, khi lập kế hoạch, cần trả lời đồng thời ba câu hỏi:

- Mỗi tháng tôi cần bao nhiêu tiền để sống?

- Tôi sẽ có những nguồn thu nào sau khi nghỉ hưu?

- Phần thiếu hụt cần được bù bằng quỹ tích lũy bao nhiêu?

Tiết kiệm 2 triệu đồng vẫn tốt, nhưng không nên dừng ở đó

Điều đáng lo không phải là tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng quá ít. Với nhiều người, đây đã là một khởi đầu rất có ý nghĩa.

Rủi ro nằm ở việc duy trì nguyên mức đó suốt 20 năm rồi mặc định rằng mình đã chuẩn bị xong cho tuổi già.

Một kế hoạch dưỡng già đầy đủ cần tính đến ít nhất bốn yếu tố: thời gian nghỉ hưu, mức sống mong muốn, chi phí y tế và nguồn thu ổn định sau khi ngừng làm việc.

Thay vì chỉ đặt mục tiêu "tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng", có thể đổi thành một kế hoạch linh hoạt hơn:

- Tiết kiệm theo tỷ lệ thu nhập thay vì một con số cố định.

- Tăng mức đóng góp định kỳ.

- Tách riêng quỹ sinh hoạt và quỹ y tế.

- Lựa chọn kênh tích lũy phù hợp với thời gian và khả năng chịu rủi ro.

- Kiểm tra lại kế hoạch ít nhất mỗi năm một lần.

Hai triệu đồng mỗi tháng không thể bảo đảm một tuổi già sung túc. Nhưng nó có thể trở thành nền móng tốt, nếu khoản tiền ấy được tăng dần, đầu tư hợp lý và đặt trong một kế hoạch dưỡng già có tính toán.

Bởi chuẩn bị cho tuổi già không chỉ là cố gắng để dành thật lâu. Quan trọng hơn là phải biết mình đang tiết kiệm cho bao nhiêu năm sống và số tiền ấy sẽ vận hành thế nào khi không còn lương hàng tháng.