Virus Nipah bùng phát tại Ấn Độ, các nước láng giềng đồng loạt nâng mức cảnh giác: Cảnh báo loại virus chết người, không có cách chữa khỏi

Một đợt bùng phát mới của virus Nipah tại Ấn Độ đã khiến hàng trăm người phải cách ly và xét nghiệm, đồng thời thúc đẩy các nước trong khu vực như Thái Lan tăng cường sàng lọc hành khách tại các sân bay quốc tế, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong cộng đồng khu vực Đông Nam Á.

Ổ dịch Nipah ở Ấn Độ - nhân viên y tế nhiễm và hàng trăm người bị theo dõi, các quốc gia khác cũng chạy đua kiểm soát virus

Từ ngày 24/01/2026, giới chức y tế bang West Bengal (Ấn Độ) đã xác nhận ít nhất 5 trường hợp nhiễm virus Nipah, bao gồm cả nhân viên y tế, khiến gần 100 người tiếp xúc gần bị cách ly theo dõi. Nhiều người trong diện xét nghiệm ban đầu hiện chưa có triệu chứng nhưng đang được giám sát chặt chẽ do thời gian ủ bệnh của virus có thể kéo dài đến vài tuần.

Các ca bệnh ban đầu được phát hiện tại một bệnh viện tư gần Kolkata, với những bệnh nhân đầu tiên có biểu hiện sốt cao và suy hô hấp nặng, buộc phải điều trị tích cực. Hệ thống y tế địa phương đã kích hoạt các biện pháp truy vết tiếp xúc và xét nghiệm diện rộng để kiểm soát nguy cơ lây lan.

Sau khi virus Nipah bùng phát tại Ấn Độ, nhiều quốc gia châu Á đã nhanh chóng nâng mức cảnh giác. Thái Lan triển khai sàng lọc y tế tại hai sân bay quốc tế Suvarnabhumi và Don Mueang đối với hành khách đến từ bang West Bengal, đồng thời phát thẻ cảnh báo y tế, khuyến cáo người có triệu chứng nghi nhiễm cần đi khám ngay. Nepal tăng cường kiểm soát tại sân bay quốc tế và các cửa khẩu giáp Ấn Độ, đặc biệt ở tỉnh Koshi. Trong khi đó, Đài Loan đang xem xét đưa virus Nipah vào danh sách bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo, coi đây là mầm bệnh mới nổi, hiếm gặp nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe cộng đồng.

Virus Nipah là gì và tại sao lại đáng báo động?

Virus Nipah (NiV) lần đầu được phát hiện năm 1999 sau một đợt bùng phát viêm não và bệnh hô hấp nghiêm trọng ở những người chăn nuôi lợn tại Malaysia và Singapore. Từ đây, giới khoa học xác định Nipah là mầm bệnh có khả năng vượt qua rào cản loài, lây từ động vật sang người. Tổ chức Y tế Thế giới xếp loại Nipah vào nhóm virus có khả năng gây dịch lớn do tỷ lệ tử vong cao và chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu.

Nguồn lây: Chủ yếu từ dơi ăn quả, có thể lây sang người qua thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm dịch tiết dơi.

Khả năng lây từ người sang người: Có thể xảy ra qua tiếp xúc gần với dịch cơ thể của người bệnh.

Diễn tiến bệnh: Khởi đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi; có thể tiến triển nhanh thành viêm não hoặc suy hô hấp nghiêm trọng và tử vong trong các trường hợp nặng do không có điều trị đặc hiệu.

Tỷ lệ tử vong trong các đợt bùng phát trước luôn ở mức rất cao (thường trên 40%) do khả năng virus gây tổn thương não và suy hô hấp.

Nguy cơ lây lan xuyên biên giới và phản ứng khu vực

Giới chuyên gia y tế cảnh báo, trong bối cảnh dịch bệnh di chuyển toàn cầu và du lịch quốc tế sôi động, các virus zoonotic như Nipah có thể "dịch chuyển" nhanh qua biên giới nếu không được kiểm soát chặt chẽ ngay từ điểm xuất hiện dịch. Việc sàng lọc tại sân bay và truy vết tiếp xúc kịp thời là chiến lược then chốt để ngăn virus xâm nhập sâu vào cộng đồng.

WHO tiếp tục theo dõi tình hình và khuyến cáo các nước tăng cường năng lực giám sát dịch bệnh, chuẩn bị cơ sở điều trị và thông tin rõ ràng cho công chúng về cách phòng ngừa - đặc biệt là rửa tay đúng cách, hạn chế tiếp xúc gần nếu có triệu chứng hô hấp và chú ý phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh.

Phòng ngừa sớm - chìa khóa kiểm soát Nipah

Đợt tái xuất của virus Nipah tại Ấn Độ và phản ứng nhanh của các quốc gia láng giềng như Thái Lan là lời nhắc nhở về mối nguy dịch bệnh mới nổi khi chưa có biện pháp điều trị đặc hiệu.

Trong tình hình hiện nay, phát hiện sớm, cách ly kịp thời và giám sát y tế nghiêm ngặt tại các cửa khẩu vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn chặn sự lây lan của virus Nipah trong khu vực.