Vốn cho đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam: Không đẩy toàn bộ rủi ro cho doanh nghiệp

Tại buổi họp báo thường kỳ và gặp mặt báo chí nhân dịp xuân Bính Ngọ, trả lời câu hỏi về dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ được đầu tư bằng vốn ngân sách hay theo hình thức đối tác công - tư (PPP), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy nhấn mạnh quan điểm huy động tối đa nguồn lực xã hội nhưng không đẩy toàn bộ rủi ro cho doanh nghiệp.

Theo Thứ trưởng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, với những dịch vụ công mà khu vực tư nhân không thể hoặc không sẵn sàng làm, Nhà nước phải đứng ra đầu tư. Khi giao tư nhân tham gia hạ tầng, cần tính toán kỹ rủi ro và cơ chế chia sẻ rủi ro.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, các phương án đầu tư công, PPP hoặc doanh nghiệp đầu tư trực tiếp đều đã được đặt lên bàn nghiên cứu, phù hợp với nghị quyết của Quốc hội giao Chính phủ đánh giá toàn diện các phương thức đầu tư. Hiện tại, nội dung này đang được tư vấn phân tích, làm rõ để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Ông Huy cũng cho biết, Bộ đã lựa chọn và ký hợp đồng thuê Công ty tư vấn Ineco của Tây Ban Nha thực hiện báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam. Đây là doanh nghiệp tư vấn lớn nhất của Tây Ban Nha - quốc gia có chiều dài đường sắt tốc độ cao đứng thứ hai thế giới.

" Để đánh giá hiệu quả dự án cùng các vấn đề kỹ thuật, công nghệ, cần hoàn thành bước nghiên cứu khả thi. Khi đó Bộ Xây dựng mới có đủ cơ sở dữ liệu để xác định tổng mức đầu tư, hiệu quả và mô hình đầu tư phù hợp. Mô hình đầu tư sẽ được đánh giá kỹ lưỡng theo quy định pháp luật và thực tiễn sau khi báo cáo hoàn thành ", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Mới đây, Bộ Xây dựng có văn bản trả lời nhiều doanh nghiệp đề xuất tham gia đầu tư, cho biết hiện đang lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và sẽ công bố hình thức đầu tư sau khi có quyết định chính thức.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Xây dựng giao Ban Quản lý dự án Thăng Long lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trên cơ sở tiếp quản toàn bộ kết quả nghiên cứu trước đó, nhằm bảo đảm tính kế thừa và rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Ban Chỉ đạo triển khai dự án cũng đã được thành lập, Bộ trưởng Trần Hồng Minh làm Trưởng ban.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có chiều dài hơn 1.540 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Tuyến được đầu tư mới hoàn toàn với đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế trên 300 km/h, chủ yếu phục vụ vận chuyển hành khách, đồng thời đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh và có thể vận tải hàng hóa khi cần thiết.

Tháng 5/2025, VinSpeed thuộc Vingroup từng đề xuất tham gia đầu tư với phương án tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay Nhà nước lãi suất 0% trong 35 năm. Cuối tháng 12/2025, doanh nghiệp rút đề xuất để tập trung các dự án hạ tầng khác. Ngoài Vingroup, một số doanh nghiệp trong nước như Thaco và Vận tải Đường sắt Việt Nam cũng bày tỏ quan tâm tới dự án này.

Thời gian cấp phép xây dựng không quá 7 ngày

Tại buổi họp báo, lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng làm rõ thêm về vấn đề miễn giấy phép xây dựng. Ông Bùi Văn Dưỡng, Cục phó Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, công trình nhà ở riêng lẻ thuộc dự án khu đô thị, khu dân cư đã phê duyệt quy hoạch chi tiết và công trình nhà ở riêng lẻ thuộc khu vực chưa công bố quy chế kiến trúc ở nông thôn sẽ được miễn cấp phép xây dựng.

Với những khu vực còn lại, người dân, doanh nghiệp sẽ phải thực hiện thủ tục cấp phép trước khi xây dựng công trình nhà ở riêng lẻ, dự kiến thời gian cấp phép xây dựng tối đa không quá 7 ngày.

Theo ông Dưỡng, việc cấp giấy phép xây dựng thời gian tới sẽ thực hiện theo nguyên tắc từ giai đoạn chuẩn bị đến khi khởi công xây dựng, cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng chỉ kiểm soát 1 lần đối với mỗi dự án, công trình xây dựng.

Ông Nguyễn Danh Huy - Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh các cơ quan quản lý luôn chia sẻ, tạo điều kiện, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên việc tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp này không tách rời với bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp khác, và phải bảo đảm an toàn khi xây dựng công trình nhà ở, chẳng hạn như quy định an toàn về phòng cháy, chữa cháy.

Việc ban hành quy định về cấp phép xây dựng đã cân nhắc kỹ lưỡng lợi ích tổng thể của mọi người dân, doanh nghiệp theo hướng tạo điều kiện cho hộ dân này nhưng vẫn bảo đảm lợi ích hộ dân, doanh nghiệp khác.