Xung đột Mỹ-Iran: Khi thời gian trở thành vũ khí

Theo bình luận của các hãng thông tấn phương Tây, những tín hiệu ngoại giao chưa đủ đưa Mỹ và Iran thoát khỏi thế đối đầu. Khi mỗi bên đều muốn đối phương nhượng bộ trước, thời gian có thể trở thành công cụ gây sức ép, còn nguy cơ leo thang vẫn hiện hữu.

Hãng tin Anh Reuters ngày 21/10, dẫn lời "ba quan chức cấp cao Iran và một nguồn nội bộ giấu tên" cho biết, Iran đang kéo dài đàm phán nhằm gây bất lợi cho Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ ngày 3/11 tới.

Tuy nhiên, những thông tin này chưa được Iran công khai xác nhận, cả đại diện Nhà Trắng và giới chức lãnh đạo Iran đều chưa đưa ra phản hồi đề nghị bình luận về vấn đề này của Reuters.

Không ai muốn nhượng bộ trước

Nút thắt dẫn tới bế tắc nằm ở thứ tự nhượng bộ. Trong khi Mỹ muốn đưa chương trình hạt nhân Iran vào đàm phán ngay từ đầu thì Iran ưu tiên vấn đề eo biển Hormuz, yêu cầu Mỹ dỡ phong tỏa các cảng của nước này, bỏ trừng phạt xuất khẩu dầu và chấm dứt giao tranh trên các mặt trận trong khu vực.

Ngoại trưởng Abbas Araqchi khẳng định đề xuất khôi phục lưu thông qua eo biển trong vòng bảy ngày vẫn còn hiệu lực, nhưng phụ thuộc việc Mỹ có đáp ứng các điều kiện hay không.

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 21/10, cảnh báo Tehran sẽ đáp trả nếu bị Mỹ tấn công.

Vị quan chức Iran cũng nói rằng, Iran chưa bước vào đàm phán hạt nhân với Mỹ nhưng các cơ quan ngoại giao của nước này vẫn phải theo đuổi cơ hội giảm căng thẳng.

Những phát biểu này cho thấy Iran đồng thời duy trì thông điệp răn đe và để ngỏ khả năng đối thoại; điều đó chứng tỏ hai bên vẫn chưa thu hẹp được bất đồng.

Cái giá của sự chờ đợi

Cái giá của bế tắc tiếp tục thể hiện ở những động thái mới nhất trên tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz.

Reuters ngày 21/10 dẫn dữ liệu Kpler ghi nhận ít nhất 18 vụ tấn công tàu trong hai tuần qua. Các nhà phân tích được hãng tin dẫn lời cảnh báo nguy cơ đối với tàu dầu đã lan tới vịnh Oman, đe dọa hoạt động bốc hàng và chuyển tải.

Khi rủi ro an ninh chưa được kiểm soát, một tín hiệu đàm phán tích cực cũng khó bảo đảm vận tải nhanh chóng trở lại bình thường.

Nhìn từ những diễn biến trên, thách thức lớn nhất là thiết kế một lộ trình mà cả hai phía đều có thể chấp nhận.

Dỡ bỏ sức ép trước có thể khiến Mỹ lo mất lợi thế; còn giữ nguyên mọi điều kiện lại khiến Tehran không hài lòng, khi đối thoại thiếu điểm khởi đầu, tất cả mọi thứ đều bế tắc.

Theo giới phân tích, một thỏa thuận từng bước, có cơ chế kiểm chứng và bảo đảm thực hiện có tính chất thực tế hơn kỳ vọng đột phá tức thì. Thời gian chỉ tạo lợi thế khi cái giá chờ đợi còn trong khả năng chịu đựng.