Xung đột Trung Đông khiến khiến giá bán hàng tăng mạnh nhất trong gần 15 năm, PMI ngành sản xuất của Việt Nam chịu tác động ra sao trong tháng 3/2026?

Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 3 tiếp tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm, qua đó kéo dài chuỗi cải thiện điều kiện kinh doanh lên 9 tháng liên tiếp. Tuy nhiên, PMI đã giảm xuống còn 51,2 điểm, thấp hơn đáng kể so với mức 54,3 điểm của tháng 2, cho thấy mức độ cải thiện của ngành sản xuất là yếu nhất kể từ tháng 9 năm ngoái.

Điểm đáng chú ý trong kỳ khảo sát tháng 3 là tác động của xung đột tại Trung Đông đối với lạm phát. Giá dầu tăng đã kéo theo chi phí nhiên liệu, vận tải và cước phí leo thang. Theo đó, gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát ghi nhận chi phí đầu vào tăng, với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2022.

Áp lực chi phí đầu vào gia tăng đã được chuyển một phần sang khách hàng, khiến giá bán đầu ra tăng với tốc độ thuộc nhóm cao nhất kể từ khi khảo sát được triển khai vào năm 2011. Lạm phát trong tháng 3 theo đó ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong gần 15 năm.

Giá cả tăng cao cũng bắt đầu ảnh hưởng đến nhu cầu thị trường. Tổng số đơn đặt hàng mới vẫn tăng khi một số khách hàng đẩy mạnh mua trước để tránh rủi ro tăng giá, song tốc độ tăng chỉ ở mức nhẹ và là thấp nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Trong khi đó, nhu cầu từ thị trường quốc tế suy yếu, khiến số lượng đơn hàng xuất khẩu mới giảm đáng kể sau khi ổn định trong tháng 2.

Phù hợp với diễn biến đơn hàng, sản lượng sản xuất trong tháng 3 tiếp tục tăng tháng thứ 11 liên tiếp, nhưng tốc độ tăng đã chậm lại rõ rệt, thấp nhất kể từ tháng 6/2025.

Trước áp lực chi phí và nhu cầu suy yếu, các nhà sản xuất tỏ ra thận trọng hơn trong hoạt động mua hàng. Lượng mua nguyên vật liệu giảm đáng kể, chấm dứt chuỗi tăng kéo dài 8 tháng trước đó, đồng thời tồn kho hàng mua cũng đi xuống.

Bên cạnh đó, thời gian giao hàng của nhà cung cấp tiếp tục kéo dài mạnh nhất trong vòng 4 năm, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng gây gián đoạn hoạt động vận tải.

Cùng với xu hướng cắt giảm mua hàng, thị trường lao động ngành sản xuất cũng ghi nhận tín hiệu suy yếu. Số lượng việc làm giảm lần đầu sau 6 tháng, trong bối cảnh một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thay thế nhân sự nghỉ việc và cắt giảm lao động thời vụ.

Việc thiếu hụt nguyên vật liệu và nhân lực khiến khối lượng công việc tồn đọng gia tăng trở lại sau 4 tháng suy giảm. Một số doanh nghiệp buộc phải sử dụng hàng tồn kho thành phẩm để đáp ứng đơn hàng, kéo theo lượng tồn kho sau sản xuất giảm đáng kể.

Niềm tin kinh doanh trong tháng 3 giảm xuống mức thấp nhất trong 6 tháng, khi các doanh nghiệp lo ngại về tác động của xung đột Trung Đông đối với nhu cầu, giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu toàn cầu. Dù vậy, kỳ vọng về nhu cầu cơ bản ổn định vẫn giúp các doanh nghiệp duy trì dự báo sản lượng sẽ tiếp tục tăng trong năm tới.

Đánh giá về diễn biến này, ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho biết khảo sát PMI tháng 3 đã phản ánh những tác động ban đầu của xung đột Trung Đông lên ngành sản xuất Việt Nam. Theo ông, việc phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu từ khu vực này khiến các doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực chi phí và gián đoạn chuỗi cung ứng.

Ông nhấn mạnh, chi phí đầu vào tăng nhanh đã kéo theo giá bán tăng với tốc độ cao nhất trong gần 15 năm, cho thấy tác động tức thời và đáng kể mà doanh nghiệp đang phải gánh chịu. Dù sản lượng và đơn hàng mới vẫn duy trì trong vùng tăng trưởng, tốc độ đã chậm lại rõ rệt, trong đó một phần nhu cầu đến từ việc khách hàng đặt hàng sớm để tránh giá tăng.

“Triển vọng ngắn hạn có phần ảm đạm, trừ khi xung đột sớm được giải quyết và các gián đoạn tại eo biển Hormuz được khơi thông”, ông Andrew Harker nhận định.