1.300 km biên giới Nga xuất hiện biến số mới: Thành viên NATO mở “cánh cửa” hạt nhân - Moscow lo gì?

Tạp chí Military Watch mới đây đưa tin, Phần Lan đã tham gia sáng kiến "Răn đe Tiền phương" (Forward Deterrence) đang được mở rộng của Pháp. Động thái này đưa đường biên giới dài giữa Phần Lan và Nga vào một khuôn khổ mới về răn đe hạt nhân tại châu Âu, đồng thời tạo cơ hội lớn hơn cho Pháp triển khai các lực lượng có khả năng mang vũ khí hạt nhân từ khu vực Bắc Âu.

Quyết định này được công bố vào ngày 14/9 sau cuộc thảo luận giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và người đồng cấp Phần Lan Alexander Stubb.

Việc Phần Lan tham gia sáng kiến "Răn đe Tiền phương" diễn ra sau khi Tổng thống Macron công bố cách tiếp cận mới của Pháp đối với vấn đề răn đe hạt nhân vào tháng 3. Theo đó, Pháp tìm cách mang lại cho lực lượng hạt nhân của nước này một tầm vóc châu Âu rộng lớn hơn mà không chuyển giao quyền kiểm soát kho vũ khí cho các đối tác châu Âu.

Quyết định này đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong thế trận quân sự đang thay đổi của châu Âu nhằm đối phó với Nga, đặc biệt là sau khi Phần Lan gia nhập NATO vào tháng 4/2023 – sự kiện khiến chiều dài đường biên giới trên bộ giữa NATO và Nga tăng hơn gấp đôi.

Phần Lan có chung đường biên giới dài hơn 1.300 km với Nga và giữ vị trí chiến lược quan trọng nằm giữa Biển Baltic và Bắc Cực. Việc Phần Lan tham gia sáng kiến mới phản ánh sự chuyển đổi lớn trong chính sách quốc phòng của chính họ.

Trong nhiều thập kỷ, kế hoạch an ninh của Phần Lan được xây dựng dựa trên nền tảng phòng thủ lãnh thổ và chính sách không liên kết về quân sự, trong khi vũ khí hạt nhân nằm ngoài thế trận quốc phòng của nước này.

Việc gia nhập NATO đã thay đổi căn bản môi trường chiến lược của Phần Lan, đưa nước này trực tiếp tham gia vào cuộc đối đầu rộng lớn hơn giữa NATO và Nga, đồng thời cho phép Phần Lan tiếp nhận và có khả năng chia sẻ vũ khí hạt nhân của NATO.

Military Watch nhận định, đối với Nga, các tác động địa lý có thể quan trọng hơn số lượng vũ khí hạt nhân liên quan. Các máy bay có khả năng mang vũ khí hạt nhân của Pháp hoạt động định kỳ từ Phần Lan sẽ đưa hệ thống phân phối hạt nhân của Tây Âu đến gần lãnh thổ Nga hơn nhiều so với các vị trí hoạt động thông thường. Nó cũng sẽ tạo ra một mối đe dọa khác mà các nhà hoạch định quân sự Nga sẽ phải xem xét khi đối phó với các lực lượng chiến lược của Pháp.

Pháp có vị thế đặc biệt để dẫn dắt nỗ lực này vì họ sở hữu kho vũ khí hạt nhân độc lập và duy trì cả lực lượng hạt nhân trên biển lẫn trên không. Mặc dù Pháp thiếu các máy bay chiến đấu thế hệ mới nhất, nhưng họ đã bù đắp bằng cách trang bị cho máy bay hiện có những tên lửa hạt nhân tầm xa, cho phép tấn công mục tiêu mà không đặt máy bay vào tình thế rủi ro nghiêm trọng.

Theo Military Watch, Phần Lan từ lâu cũng được coi là đối tác tiềm năng cho thỏa thuận chia sẻ vũ khí hạt nhân với Mỹ, đặc biệt là sau quyết định mua 64 máy bay chiến đấu F-35A vào tháng 12/2021. Đây là loại máy bay được tối ưu hóa cho nhiệm vụ chuyển tải vũ khí hạt nhân.

Mỹ có các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Đức, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Hà Lan; đồng thời được xác nhận là đã đạt được thỏa thuận tương tự với Vương quốc Anh vào năm 2025. Các thỏa thuận này cho phép lực lượng quân đội của nước sở tại tham gia chương trình huấn luyện thực hiện các cuộc tấn công hạt nhân. Theo đó, nếu xảy ra chiến tranh quy mô lớn, các đầu đạn hạt nhân B61 của Không quân Mỹ được lưu trữ trên lãnh thổ của họ sẽ được bàn giao để những nước trên có thể tham gia vào các cuộc tấn công hạt nhân.

Vào ngày 1/4/2025, ông Dan Caine – người được đề cử giữ chức Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ – tuyên bố rằng Mỹ sẵn sàng xem xét ký kết các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân mới với nhiều quốc gia thành viên NATO hơn, trong đó Phần Lan và Ba Lan được coi là những ứng cử viên hàng đầu.

Vào tháng 6, chính phủ Phần Lan đã dỡ bỏ lệnh cấm kéo dài hàng thập kỷ đối với việc triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này, mở ra khả năng lực lượng hạt nhân của cả Pháp và Mỹ có thể được đồn trú tại đây.

Pháp không sản xuất bom hạt nhân hay tên lửa mang đầu đạn hạt nhân tương thích với tiêm kích F-35, cũng như không sở hữu kho vũ khí đủ lớn để thực hiện chia sẻ hạt nhân trên quy mô đáng kể. Do đó, một thỏa thuận với Mỹ nhiều khả năng sẽ mang lại tác động lớn hơn nhiều.