2 máy bay đâm nhau trên bầu trời ở độ cao 4.267m, 349 người thiệt mạng: Thảm kịch thay đổi ngành hàng không mãi mãi

Vào buổi chiều muộn ngày 12 tháng 11 năm 1996, trên bầu trời thanh bình phía trên thị trấn Charkhi Dadri, cách thủ đô New Delhi của Ấn Độ khoảng 100 km về phía tây, một sự cố hàng không thảm khốc đã xảy ra.

Chuyến bay định mệnh và những con người mang theo hy vọng

Chuyến bay mang số hiệu SVA 763 của hãng hàng không Saudi Arabian Airlines cất cánh từ Sân bay Quốc tế Indira Gandhi (New Delhi) lúc 18 giờ 32 phút (giờ địa phương) để hướng tới Dhahran, Saudi Arabia. Chiếc Boeing 747-100B này chở theo 312 người, trong đó bao gồm 21 thành viên phi hành đoàn. Hầu hết hành khách là những lao động nghèo người Ấn Độ đang trên đường sang các nước Vùng Vịnh để làm thuê, mang theo ước mơ đổi đời cho gia đình, cùng một số tín đồ Hồi giáo thực hiện chuyến hành hương đến thánh địa Mecca.

Cùng thời điểm đó, chiếc Ilyushin Il-76 mang số hiệu KZA 1907 của hãng Kazakhstan Airlines đang trong hành trình từ Shymkent (Kazakhstan) hạ độ cao để chuẩn bị hạ cánh xuống New Delhi. Trên chiếc máy bay vận tải thương mại này có 27 người (chủ yếu là các thương nhân đi nhập hàng), trong đó có 10 thành viên phi hành đoàn.

Hai chiếc phi cơ khổng lồ di chuyển theo chiều ngược nhau trên cùng một hành lang bay. Không một ai trên cả hai chuyến bay có thể lường trước rằng họ đang lao thẳng vào nhau với tốc độ gộp lại vượt quá 1000 km/h.

Khoảnh khắc tai hại trên độ cao 4.300 mét

Tại trạm kiểm soát không lưu New Delhi, kiểm soát viên không lưu VK Dutta đang điều hành cả hai chuyến bay. Theo lộ trình phân luồng an toàn, chiếc Boeing 747 (Saudi 763) được cấp phép bay lên độ cao 14.000 feet (khoảng 4.267 mét). Trong khi đó, chiếc Ilyushin Il-76 (Kazakhstan 1907) được lệnh hạ xuống và duy trì ở độ cao 15.000 feet (khoảng 4.572 mét). Giữa hai máy bay được ấn định khoảng cách an toàn chiều dọc là 1.000 feet (khoảng 300 mét).

Lúc 18 giờ 39 phút, phi hành đoàn Kazakhstan báo cáo họ đã đạt đến độ cao 15.000 feet.

Chỉ chưa đầy một phút sau, chiếc Il-76 đã hạ xuống mức 14.500 feet (4.420 mét) và tiếp tục lao xuống đúng luồng bay của chiếc Boeing 747 đang đi tới.

Lúc 18 giờ 40 phút, hai quầng thép khổng lồ va chạm dữ dội giữa mây mù. Cánh trái của chiếc máy bay Kazakhstan chém đứt động cơ và cánh trái của chiếc Boeing 747.

Hai chiếc máy bay đã đâm vào nhau ở độ cao khoảng 14.000 feet (tương đương 4.267 mét) so với mực nước biển.

Cú va chạm cực mạnh khiến chiếc Boeing 747 mất kiểm soát hoàn toàn, vỡ nát trên không trung và lao xuống đất với tốc độ gần đạt vận tốc âm thanh. Chiếc Il-76 cũng bị đứt phần đuôi, xoay tròn trong không trung rồi đâm sầm xuống những cánh đồng lúa mì.

Cơn mưa lửa và hiện trường như ngày tận thế

Đêm hôm đó, người dân tại các ngôi làng tĩnh lặng thuộc huyện Bhiwani và Rohtak (bang Haryana) bàng hoàng nghe thấy những tiếng nổ vang dội như sấm xé tan bầu trời. Một quả cầu lửa khổng lồ thắp sáng cả không trung đêm.

Ngay sau đó là cơn mưa mảnh vỡ kéo dài. Hơn 500 tấn kim loại, hành lý, quần áo, cùng vô số mảnh thi thể người rơi xuống rải rác trên một diện tích rộng lớn hơn 10 km².

Khi lực lượng cứu hộ và dân làng tiếp cận hiện trường, họ chỉ thấy những đống đổ nát còn bốc khói nghi ngút cùng mùi khét lẹt bao trùm không gian. Không một ai trong số 349 con người sống sót.

Cuộc điều tra và những nguyên nhân ẩn giấu

Chính phủ Ấn Độ đã lập tức thành lập một ủy ban điều tra do Thẩm phán Tòa án Tối cao Ramesh Chandra Lahoti dẫn đầu. Các hộp đen ghi âm âm thanh phòng lái và dữ liệu chuyến bay đã được phục hồi để giải mã bí ẩn đằng sau thảm họa.

Kết quả điều tra đã chỉ ra một chuỗi những sai lầm cá nhân lẫn hạn chế về mặt công nghệ:

Thứ nhất là rào cản ngôn ngữ và sự thiếu chuyên nghiệp của phi hành đoàn Kazakhstan. Các phi công Kazakhstan không thạo tiếng Anh - ngôn ngữ chuẩn quốc tế trong hàng không. Mọi trao đổi với trạm kiểm soát không lưu đều phải qua một nhân viên vô tuyến dịch lại. Sự bất đồng ngôn ngữ này đã tạo ra sự chậm trễ và hiểu lầm nghiêm trọng trong việc tiếp nhận và xử lý lệnh điều hành.

Thứ hai là việc không tuân thủ độ cao được giao. Phi hành đoàn chiếc Il-76 đã vô tình hoặc lơ đễnh để máy bay hạ độ cao sâu xuống dưới mức 15.000 feet (4.572 mét) quy định.

Thứ ba là sự thiếu hụt công nghệ giám sát và cảnh báo. Vào năm 1996, trạm kiểm soát không lưu New Delhi chỉ sở hữu hệ thống radar sơ cấp (Primary Radar). Hệ thống này chỉ hiển thị vị trí mặt bằng của máy bay dưới dạng các chấm sáng chứ không thể cung cấp chính xác dữ liệu độ cao thực tế. Kiểm soát viên VK Dutta chỉ có thể tin vào những số liệu độ cao do phi công báo cáo qua đài vô tuyến.

Đặc biệt, cả hai chiếc máy bay đều không được trang bị Hệ thống Báo động Va chạm Giao thông và Tránh Va chạm (TCAS - Traffic Collision Avoidance System). Nếu có TCAS, hệ thống tự động này đã phát ra cảnh báo bằng âm thanh nguy cấp trong buồng lái và hướng dẫn phi công một bên bay lên, một bên hạ xuống để tự né nhau trong những giây cuối cùng.

Bước ngoặt thay đổi lịch sử hàng không toàn cầu

Thảm kịch Charkhi Dadri không chỉ là một nỗi đau thương mất mát lớn lao, mà còn là một đòn giáng mạnh mẽ buộc ngành hàng không Ấn Độ và thế giới phải cải tổ toàn diện.

Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) sau đó đã siết chặt quy định về tiêu chuẩn năng lực tiếng Anh đối với tất cả các phi công và kiểm soát viên không lưu quốc tế. Việc thành thạo tiếng Anh chuyên ngành trở thành điều kiện bắt buộc để đảm bảo luồng thông tin liên lạc luôn chính xác và thông suốt.

Tại Ấn Độ, vụ tai nạn đã thúc đẩy quá trình hiện đại hóa hạ tầng kiểm soát không lưu. Các radar giám sát thứ cấp (Secondary Surveillance Radar) được lắp đặt khẩn cấp để tự động truyền dữ liệu độ cao chuẩn xác của máy bay về màn hình của kiểm soát viên. Đồng thời, cơ quan quản lý hàng không Ấn Độ bắt buộc mọi máy bay thương mại hoạt động trong không phận quốc gia này phải cài đặt hệ thống tránh va chạm TCAS. Quy định này sau đó nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn an toàn bắt buộc trên toàn cầu.

Ba mươi năm đã trôi qua kể từ buổi chiều kinh hãi năm 1996, những vết thương tại vùng đất Charkhi Dadri có thể đã nguôi khoai theo thời gian, nhưng bài học từ thảm kịch này vẫn còn nguyên giá trị. Sự hy sinh của 349 nạn nhân đã đánh đổi lấy những quy chuẩn an toàn nghiêm ngặt hơn, giúp hàng triệu chuyến bay sau này được cất và hạ cánh an toàn trên khắp bầu trời thế giới.

Tổng hợp