23 tuổi, 22 giờ làm việc/ngày, bỏ học năm 2023, sở hữu vệ tinh năm 2026: Tham vọng của những Gen Z khi đưa máy móc lên tên lửa Falcon 9

Tờ Wired cho hay kỷ nguyên vũ trụ mới của nước Mỹ không bắt đầu từ những đại bản doanh hào nhoáng của NASA hay các tập đoàn quốc phòng khổng lồ. Nó đang nhen nhóm ngay trong những căn hộ chật chội tại khu Lower Nob Hill, San Francisco, nơi những kỹ sư ở độ tuổi 20 đang làm việc 22 giờ mỗi ngày để đưa những giấc mơ bằng kim loại vào quỹ đạo.

Đây là khởi đầu của "Kỷ nguyên Vệ tinh vĩ đại", nơi các startup đang chạy đua để thương mại hóa những đột phá công nghệ trong việc thu thập dữ liệu và liên lạc từ không gian. Tại Basalt Space, CEO Max Bhatti và các cộng sự thậm chí còn đẩy cường độ làm việc lên mức cực đoan.

"Nó khiến chế độ 996 (làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần) trông giống như một kỳ nghỉ dưỡng", Bhatti chia sẻ về nỗ lực hoàn thành vệ tinh đầu tiên đúng hạn.

Tinh thần khởi nghiệp công nghệ không gian

Hình ảnh những chồng mì tôm, máy giặt và phòng tập gym ngoài trời trong văn phòng kiêm nhà ở của Basalt là minh chứng điển hình cho làn sóng khởi nghiệp không gian hiện nay.

Thay vì phụ thuộc vào các chính phủ hay nhà thầu quốc phòng, vốn là những bên kiểm soát dữ liệu không gian suốt từ năm 1957, thế hệ startup mới muốn mang lại quyền truy cập an toàn, tin cậy cho tất cả mọi người.

Mục tiêu của Basalt không chỉ dừng lại ở việc phóng vệ tinh giá rẻ như cách Globalstar hay Planet Labs đã làm. Họ muốn cung cấp cho mỗi khách hàng một mạng lưới riêng gồm 5 đến 15 vệ tinh, tương tự như cách các công ty điện toán đám mây cho thuê trung tâm dữ liệu.

Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn nỗi lo về những "người gác cổng" như Starlink có thể cắt tín hiệu truyền dẫn bất cứ lúc nào.

Như Max Bhatti đã trăn trở khi thành lập công ty: "Điều cơ bản nhất mà chúng ta có thể thay đổi trong ngành hàng không vũ trụ là ý tưởng người dùng cuối có thể trực tiếp điều khiển cả một chòm vệ tinh, chứ không chỉ là một chiếc đơn lẻ".

Việc vận hành vệ tinh bằng trí tuệ nhân tạo (AI) thay vì con người là một phần cốt yếu trong kế hoạch kinh doanh của các startup như Basalt. Dù vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, nhưng họ đang được hưởng lợi lớn từ việc chi phí sản xuất và phóng vệ tinh đã giảm mạnh trong 5 năm qua.

Bên cạnh đó, các rào cản pháp lý được nới lỏng cũng tạo điều kiện cho ngành công nghiệp này bùng nổ. Bhatti cho biết nhiều thủ tục rườm rà trước đây đã biến mất, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp tiếp cận thị trường nhanh hơn.

Đặc biệt, các cuộc xung đột địa chính trị gần đây đã trở thành một "cơ hội vàng" để quảng bá công nghệ này. Khi các nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh truyền thống hạn chế quyền truy cập tại các điểm nóng vì lo ngại bị lạm dụng, dịch vụ của Basalt trở nên đắt giá.

Với chi phí thuê hàng tháng, khách hàng có thể sở hữu hệ thống dữ liệu riêng mà không ai có thể can thiệp hay ngắt quãng.

"Sẽ không ai có thể chen ngang hàng. Không ai có thể tắt dữ liệu của bạn," Bhatti khẳng định về tính minh bạch và sự thật mà dữ liệu không gian mang lại.

Theo Wired, hiện có khoảng 15.000 vệ tinh đang quay quanh Trái đất, và con số này dự kiến sẽ tăng gấp 4 hoặc 5 lần vào năm 2030. Tại San Francisco, không chỉ có Basalt, hàng loạt cái tên khác cũng đang tạo nên dấu ấn riêng. Ví dụ Xona Space Systems đang hướng tới việc thay thế hệ thống GPS truyền thống vốn dễ bị tấn công và can thiệp. Hệ thống Pulsar của họ hứa hẹn mang lại độ chính xác cao hơn cho các thiết bị từ nông trại đến nhà máy điện.

Một ví dụ khác là Earthtraq đang dự kiến sử dụng tín hiệu vô tuyến để định vị các vật phẩm hoặc động vật vốn trước đây không thể theo dõi vì chi phí và trọng lượng của máy thu GPS quá lớn.

Ngoài ra, startup Muon Space đang tập trung vào các dự án cụ thể như phát hiện cháy rừng bằng cảm biến hồng ngoại. Một hệ thống như vậy trước đây có giá tới 1 tỷ USD, nhưng hiện nay Muon có thể phát triển với chi phí chỉ vài triệu USD.

Một cái tên khác là Astranis đã công bố các cam kết từ khách hàng trị giá hơn 1 tỷ USD để cung cấp mạng internet vệ tinh riêng cho các quốc gia như Philippines, Oman, hay Đài Loan (Trung Quốc), tạo ra một giải pháp thay thế an toàn cho Starlink và cáp quang biển.

Tuy nhiên theo Wired, dù đầy hứa hẹn, những công ty mới này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Câu hỏi lớn nhất là liệu lượng khách hàng có thực sự bùng nổ như kỳ vọng hay không. Thực tế cho thấy, nhiều startup từng đặt cược vào nhu cầu dữ liệu biến đổi khí hậu vài năm trước đã thất bại và hiện chủ yếu phải phục vụ cho mục đích quân sự.

Thêm vào đó, làn sóng phản đối rác thải không gian, ô nhiễm ánh sáng và các vấn đề môi trường có thể dâng cao khi số lượng vệ tinh tăng đột biến. Sự lo ngại về việc bị giám sát xâm nhập từ không gian cũng có thể dẫn đến những cuộc chiến pháp lý với các nhà hoạt động vì quyền tự do cá nhân.

Bất chấp điều đó, đối với những người như Max Bhatti, người đã bỏ học tại UCLA năm 2023 để theo đuổi giấc mơ không gian, những rủi ro đó không làm họ chùn bước. Vào đúng ngày sinh nhật thứ 23 của mình (01/04), Bhatti đã chuyển giao vệ tinh đầu tiên cho SpaceX để phóng lên quỹ đạo trên tên lửa Falcon 9.

*Nguồn: Wired, CNET