3 kiểu công việc nhiều gia đình thường định hướng cho con, tưởng an toàn nhưng càng làm lâu càng dễ mắc kẹt

Khi định hướng tương lai cho con, nhiều gia đình thường ưu tiên những lựa chọn quen thuộc, ổn định và ít rủi ro. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, nhất là khi phụ huynh muốn con có một công việc chắc chắn sau khi tốt nghiệp. Nhưng trong một thị trường lao động thay đổi nhanh, một lựa chọn an toàn ở thời điểm 18 tuổi chưa chắc đã là lựa chọn có nhiều dư địa phát triển về sau.

Một bài đăng trên mạng xã hội Trung Quốc gần đây đặt ra một góc nhìn đáng chú ý khi cho rằng điểm khác biệt giữa các gia đình đôi khi không chỉ nằm ở điều kiện kinh tế, mà còn nằm ở lượng thông tin mà con cái được tiếp cận từ nhỏ. Một học sinh có thể biết mình học khá nhưng không biết những trường đại học nào phù hợp với năng lực. Một người trẻ có thể biết một ngành đang tuyển nhiều nhưng không hiểu công việc thực tế ra sao, cần kỹ năng gì và cơ hội phát triển sau vài năm như thế nào.

Khi phạm vi thông tin quá hẹp, lựa chọn nghề nghiệp cũng dễ bị thu hẹp theo. Có 3 kiểu lựa chọn mà người trẻ nên đặc biệt cân nhắc.

Chỉ chọn những công việc và cơ hội nằm trong vùng quen thuộc

Một trong những lựa chọn phổ biến là ở lại nơi mình đã quen thuộc và đi theo những con đường mà gia đình đã biết. Với nhiều gia đình, ở gần nhà, làm công việc quen thuộc hoặc theo nghề của người thân mang lại cảm giác an toàn. Cha mẹ biết công việc đó cần gì, có thể giúp con tìm cơ hội ban đầu và ít phải đối mặt với những rủi ro khi đến một môi trường hoàn toàn mới.

Nhưng sự an toàn này đôi khi cũng khiến người trẻ không nhìn thấy những lựa chọn khác. Một học sinh ở tỉnh có thể chỉ biết những trường đại học gần nhà. Một người trẻ có thể nghĩ rằng mình chỉ phù hợp với những công việc mà cha mẹ hoặc người thân đang làm. Trong khi đó, những ngành nghề mới, những thành phố có nhiều cơ hội hơn hay những công việc đang phát triển lại nằm ngoài phạm vi thông tin của họ.

Điều đó không có nghĩa rời quê hay đến thành phố lớn luôn là lựa chọn tốt hơn. Vấn đề là người trẻ cần biết mình đang lựa chọn vì thực sự phù hợp hay chỉ vì chưa từng biết đến phương án khác.

Chọn công việc dễ bắt đầu nhưng khó tạo lợi thế lâu dài

Một công việc có yêu cầu đầu vào thấp thường hấp dẫn người mới đi làm vì có thể nhanh chóng kiếm được thu nhập. Tuy nhiên, nếu công việc không đòi hỏi nhiều kỹ năng chuyên môn và có quá nhiều người có thể thay thế, việc tăng thu nhập hoặc thăng tiến về sau có thể khó khăn hơn.

Đây là lý do khi chọn nghề, câu hỏi “Công việc này có dễ xin không?” chưa đủ. Người trẻ cũng cần tìm hiểu xem sau 3 hoặc 5 năm, mình có thể tích lũy được những kỹ năng nào, có thể chuyển sang những vị trí nào và mức độ cạnh tranh trong ngành ra sao.

Tất nhiên, không phải công việc nào bắt đầu từ vị trí đơn giản cũng không có tương lai. Nhiều nghề có thể phát triển rất tốt nếu người lao động tiếp tục học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao chuyên môn. Điểm quan trọng nằm ở khả năng tạo ra giá trị của bản thân theo thời gian, thay vì chỉ nhìn vào mức độ dễ dàng khi bắt đầu.

Liên tục đổi hướng vì luôn nghĩ lựa chọn khác sẽ tốt hơn

Một kiểu khác cũng khá phổ biến là liên tục thay đổi ngành học, công việc hoặc mục tiêu chỉ vì thấy một lựa chọn khác có vẻ hấp dẫn hơn.

Thử nhiều công việc khi còn trẻ không phải điều xấu. Việc trải nghiệm có thể giúp một người hiểu rõ mình phù hợp với điều gì và không phù hợp với điều gì. Nhưng nếu lần nào cũng bắt đầu lại từ đầu, người trẻ có thể không đủ thời gian để tích lũy chuyên môn. Sau vài năm, CV có thể có nhiều công việc khác nhau nhưng lại thiếu một lĩnh vực đủ sâu để tạo thành lợi thế riêng.

Vì vậy, khám phá là cần thiết, nhưng sau một thời gian thử sức, người trẻ cũng cần biết lúc nào nên dừng việc tìm kiếm và bắt đầu đào sâu vào một hướng đi phù hợp.

Gia đình không có nhiều điều kiện vẫn có thể giúp con mở rộng lựa chọn

Một trong những điểm đáng bàn nhất của câu chuyện này là lợi thế thông tin. Những gia đình có điều kiện tốt thường có nhiều cơ hội để con tiếp xúc với các môi trường khác nhau, gặp những người làm nhiều ngành nghề và biết thêm về các trường đại học, chương trình đào tạo hay thị trường lao động.

Nhưng điều đó không có nghĩa những gia đình bình thường không thể giúp con mở rộng lựa chọn. Khi không có sẵn nguồn thông tin từ người thân, chính việc chủ động tìm kiếm có thể trở thành một lợi thế. Học sinh có thể tìm hiểu yêu cầu tuyển sinh của từng trường, xem chương trình đào tạo, tìm hiểu công việc thực tế của một ngành, hỏi những người đang làm nghề hoặc tham gia các hoạt động trải nghiệm trước khi đưa ra quyết định.

Phụ huynh cũng có thể thay đổi cách định hướng cho con. Thay vì chỉ hỏi “Ngành này có ổn định không?”, có thể cùng con tìm hiểu “Công việc này thực sự làm gì?”, “Cần những kỹ năng nào?”, “Sau khi tốt nghiệp có những hướng phát triển nào?” và “Nếu không phù hợp thì còn lựa chọn nào khác?”.

Không có công thức nào đảm bảo một người sẽ chọn đúng ngành, tìm được công việc tốt hay thay đổi hoàn toàn hoàn cảnh gia đình. Nhưng biết thêm một lựa chọn cũng đồng nghĩa với việc có thêm một cơ hội để cân nhắc. Với người trẻ, đôi khi bước đầu tiên để mở rộng tương lai không phải là có một xuất phát điểm đặc biệt mà là nhận ra rằng ngoài con đường mình vẫn nhìn thấy mỗi ngày, còn rất nhiều con đường khác đang tồn tại.

Theo Sohu