4 loại thức ăn thừa cực nguy hiểm, tốt nhất nên bỏ đi nếu không ăn hết để tránh hại gan thận

Trong nhiều gia đình Việt, “không được lãng phí thức ăn” là nguyên tắc quen thuộc. Phần đồ ăn còn lại sau bữa tối thường được cất vào tủ lạnh để dùng tiếp vào ngày hôm sau. Tuy nhiên, không phải món nào cũng an toàn khi để qua đêm. Một số loại thực phẩm thừa, nếu bảo quản sai cách hoặc quá lâu, có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc, đồng thời tạo gánh nặng cho gan và thận – hai cơ quan chịu trách nhiệm giải độc quan trọng của cơ thể.

Theo PGS.TS Lê Anh Tuấn, chuyên gia an toàn thực phẩm, thức ăn sau khi nấu chín nếu để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sẽ bước vào “vùng nguy hiểm” - khoảng nhiệt độ từ 5-60°C, nơi vi khuẩn sinh sôi mạnh mẽ. “Nhiều người nghĩ chỉ cần hâm nóng lại là an toàn, nhưng thực tế một số vi khuẩn có thể sinh độc tố bền nhiệt. Khi vào cơ thể, những độc tố này buộc gan và thận phải hoạt động quá mức để xử lý, đặc biệt nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền”, ông cảnh báo.

Dưới đây là 4 nhóm thức ăn thừa được đánh giá có nguy cơ cao, tốt nhất nên cân nhắc bỏ đi nếu không sử dụng kịp thời.

1. Rau lá xanh nấu chín để qua đêm

Rau bina, cải thìa, cải ngọt, rau muống… rất giàu vitamin và chất xơ, được khuyến khích sử dụng hằng ngày. Tuy nhiên, khi đã nấu chín và để lâu, đặc biệt trong điều kiện bảo quản không đảm bảo, hàm lượng nitrat tự nhiên trong rau có thể chuyển hóa thành nitrit.

Nitrit là chất có khả năng gây hại nếu tích tụ với lượng lớn. Khi vào cơ thể, chúng có thể ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển oxy trong máu, gây buồn nôn, chóng mặt, thậm chí ngộ độc cấp tính ở người nhạy cảm. Về lâu dài, gan và thận phải tăng cường hoạt động để xử lý các hợp chất này.

Đáng lo ngại là nhiều gia đình có thói quen nấu sẵn một nồi rau lớn, để nguội ngoài bếp rồi mới cho vào tủ lạnh. Quá trình làm nguội chậm ở nhiệt độ phòng chính là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Các chuyên gia khuyến nghị rau lá xanh nên ăn ngay sau khi chế biến. Nếu bắt buộc phải bảo quản, cần cho vào hộp kín và làm lạnh nhanh trong vòng 2 giờ sau khi nấu, sử dụng trong 24 giờ và hâm nóng kỹ trước khi ăn.

2. Hải sản và cá còn thừa

Hải sản và cá nước ngọt chứa hàm lượng đạm cao, rất dễ bị vi khuẩn tấn công. Chỉ cần để ngoài nhiệt độ phòng vài giờ, vi sinh vật đã có thể tăng sinh nhanh chóng. Một số loại vi khuẩn còn tạo ra độc tố không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nóng lại.

Khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn, người dùng có thể gặp triệu chứng tiêu chảy, đau bụng, nôn mửa. Trong trường hợp nặng, độc tố đi vào máu sẽ tạo áp lực lớn lên gan và thận – hai cơ quan chịu trách nhiệm lọc và đào thải chất độc.

Không ít người cho rằng chỉ cần bảo quản trong tủ lạnh là đủ an toàn. Thực tế, nhiệt độ lạnh chỉ làm chậm chứ không ngăn chặn hoàn toàn sự phát triển của vi khuẩn. Nếu hải sản đã để quá 24 giờ, có mùi lạ hoặc kết cấu thay đổi, tốt nhất nên bỏ đi.

Nguyên tắc an toàn là: ăn hải sản trong ngày, làm lạnh càng sớm càng tốt nếu chưa dùng hết và không nên để qua đêm nhiều lần hâm lại.

3. Trứng lòng đào, trứng chưa chín kỹ

Trứng luộc lòng đào được nhiều người ưa chuộng vì mềm và béo. Tuy nhiên, khi chưa được nấu chín hoàn toàn, trứng có thể chứa vi khuẩn Salmonella. Nếu để qua đêm, nguy cơ vi khuẩn nhân lên càng cao, kể cả khi bảo quản lạnh.

Salmonella là nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm với biểu hiện tiêu chảy cấp, sốt, đau bụng. Khi nhiễm trùng nặng, vi khuẩn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, trong đó gan và thận phải làm việc tích cực để chống lại độc tố.

Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch yếu, biến chứng có thể nghiêm trọng hơn. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo nên ăn trứng ngay sau khi chế biến và ưu tiên trứng nấu chín kỹ. Trứng lòng đào không nên bảo quản để dùng lại ngày hôm sau.

4. Món nguội, salad và thực phẩm trộn sẵn

Salad, gỏi, nộm hay các món nguội thường chứa nhiều nguyên liệu sống như rau, thịt nguội, sốt mayonnaise. Đây là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn như E. coli phát triển nếu để lâu.

Đặc biệt, các loại sốt có trứng hoặc sữa khi bảo quản không đúng cách rất dễ hỏng. Sau 12–24 giờ, số lượng vi khuẩn có thể tăng lên đáng kể. Khi ăn phải, người dùng dễ bị rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy.

Ngoài nguy cơ nhiễm khuẩn, việc bảo quản lâu còn khiến giá trị dinh dưỡng suy giảm. Vitamin dễ bị oxy hóa, chất béo có thể bị biến chất, tạo ra các hợp chất không có lợi cho sức khỏe.

Tốt nhất, các món salad và món nguội nên được chế biến đến đâu dùng hết đến đó. Nếu buộc phải bảo quản, cần đậy kín, làm lạnh ngay và không để quá 24 giờ.

Đừng “tiếc của” mà đánh đổi sức khỏe

Gan và thận là hai cơ quan chịu trách nhiệm lọc máu, chuyển hóa và đào thải độc tố. Khi liên tục phải xử lý thực phẩm nhiễm khuẩn hoặc biến chất, chúng có thể bị quá tải. Ở người có bệnh gan, bệnh thận mạn tính, tiểu đường hoặc tăng huyết áp, nguy cơ biến chứng càng cao.

Để hạn chế rủi ro, nên:

- Chỉ nấu lượng thức ăn vừa đủ cho mỗi bữa.

- Làm lạnh thực phẩm trong vòng 2 giờ sau khi nấu.

- Bảo quản ở nhiệt độ dưới 5°C và không để quá 24 giờ với món dễ hỏng.

- Hâm nóng lại đạt nhiệt độ tối thiểu 75°C trước khi ăn.

- Nếu thực phẩm có mùi, màu sắc hoặc kết cấu bất thường, nên bỏ đi.

Tiết kiệm là đức tính tốt, nhưng tiết kiệm không đúng cách có thể khiến chi phí y tế còn lớn hơn nhiều lần. Thay vì cố ăn hết thức ăn thừa nguy cơ cao, hãy ưu tiên sức khỏe của bản thân và gia đình. Bỏ đi một món ăn hỏng đôi khi chính là cách bảo vệ gan, thận và tránh những hậu quả khó lường về sau.