5 món ăn tưởng tưởng bổ nhưng là “ổ” ký sinh trùng, nhiều người Việt vẫn ăn thường xuyên

Nhiều món ăn sống, tái được ưa chuộng vì giữ được độ tươi, vị ngọt hoặc độ mềm của nguyên liệu. Tuy nhiên, nếu thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ, nguy cơ nhiễm ký sinh trùng vẫn có thể tồn tại, đặc biệt với một số loại hải sản, thịt và thực phẩm có nguồn gốc hoang dã.

Trong thực tế, các bệnh ký sinh trùng lây truyền qua thực phẩm có thể gây ra những triệu chứng ban đầu khá mơ hồ như đau bụng, tiêu chảy kéo dài, khó tiêu, ho hoặc mệt mỏi, khiến người bệnh dễ bỏ qua.

Hải sản ngâm tương, ngâm giấm

Tôm, cua, tôm tít ngâm rượu hoặc các món hải sản sống được ướp với nước tương hay giấm thường được xem là cách chế biến giúp tăng hương vị và "khử khuẩn". Tuy nhiên, đây không phải phương pháp có thể đảm bảo tiêu diệt ký sinh trùng.

Một số ký sinh trùng có thể tồn tại trong thực phẩm sống hoặc chưa được xử lý nhiệt đầy đủ. Việc ngâm trong muối hoặc giấm thông thường không phải biện pháp thay thế cho việc nấu chín.

Đáng chú ý, các món cua, tôm sống hoặc tái có thể liên quan đến nguy cơ nhiễm sán lá và một số loại ký sinh trùng khác tùy theo nguồn nguyên liệu. Khi xâm nhập cơ thể, chúng có thể gây tổn thương ở các cơ quan khác nhau. Chẳng hạn, sán lá phổi có thể gây ho kéo dài, đau ngực; trong khi một số loại sán lá ký sinh ở đường mật có thể gây các vấn đề về gan và đường mật.

Vì vậy, với hải sản có nguy cơ, nấu chín kỹ vẫn là biện pháp phòng ngừa quan trọng.

Củ năng, mã thầy và thực vật thủy sinh

Một số loại thực vật thủy sinh như củ năng (mã thầy) thường được ăn sống sau khi rửa và gọt vỏ. Tuy nhiên, việc gọt vỏ không đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ký sinh trùng nếu nguyên liệu bị nhiễm từ môi trường nước.

Một số ấu trùng ký sinh trùng có thể bám trên bề mặt thực vật thủy sinh. Trong quá trình sơ chế, dụng cụ hoặc tay có thể làm phát tán tác nhân từ phần vỏ sang phần ăn được nếu không vệ sinh đúng cách.

Với các loại thực vật thủy sinh có nguy cơ, nấu chín trước khi ăn là lựa chọn an toàn hơn so với ăn sống. Nếu sử dụng thực phẩm sống, cần đặc biệt chú ý khâu rửa sạch và tránh để dụng cụ, bề mặt chế biến thực phẩm sống tiếp xúc với thực phẩm ăn ngay.

Thịt tái, chưa chín kỹ

Thói quen ăn thịt tái, chín vừa không chỉ liên quan đến nguy cơ vi khuẩn mà còn có thể làm tăng nguy cơ nhiễm một số ký sinh trùng. Thịt lợn, thịt bò và một số loại thịt khác nếu nhiễm ấu trùng sán dây có thể trở thành nguồn lây bệnh khi được ăn sống hoặc chưa nấu chín kỹ. Một trường hợp khác là Trichinella, loại giun tròn có thể lây sang người thông qua thịt nhiễm ấu trùng chưa được nấu chín đầy đủ.

Sau khi xâm nhập cơ thể, một số loại ký sinh trùng có thể gây đau bụng, rối loạn tiêu hóa, sụt cân hoặc các triệu chứng nghiêm trọng hơn tùy loại và vị trí ký sinh. Đặc biệt, không nên chỉ dựa vào màu sắc bên ngoài của miếng thịt để xác định đã chín an toàn hay chưa. Thịt cần được nấu đạt nhiệt độ và thời gian phù hợp để tiêu diệt các tác nhân gây bệnh, thay vì chỉ áp chảo nhanh cho đến khi bề mặt đổi màu.

Các loại ốc, sò

Ốc sên, ốc nước ngọt và đặc biệt là ốc táo vàng có thể là vật chủ của Angiostrongylus cantonensis, còn được gọi là giun phổi chuột. Con người có thể nhiễm loại ký sinh trùng này khi ăn phải ốc hoặc các thực phẩm bị nhiễm ấu trùng mà chưa được nấu chín kỹ. Trong một số trường hợp, ấu trùng có thể di chuyển đến hệ thần kinh trung ương và gây viêm màng não tăng bạch cầu ái toan.

Các triệu chứng có thể bao gồm đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy và các biểu hiện thần kinh khác. Do đó, không nên cho rằng chỉ cần xào ốc trong thời gian ngắn là đã an toàn. Ốc cần được nấu chín kỹ, đồng thời hạn chế sử dụng những sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc được chế biến trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo.

Thịt ếch, rắn hoang dã

Ếch và rắn, đặc biệt là các loại được săn bắt trong tự nhiên, cũng có thể mang theo một số loại ký sinh trùng. Trong đó, ấu trùng của một số loài sán có thể xâm nhập vào cơ thể người và di chuyển đến nhiều vị trí như mô dưới da, mắt hoặc hệ thần kinh.

Nhiễm ký sinh trùng ở những vị trí này có thể gây ra các biểu hiện nghiêm trọng, tùy thuộc vào loại ký sinh trùng và cơ quan bị ảnh hưởng. Không ít người vẫn truyền tai nhau về tác dụng "bổ dưỡng", chữa bệnh hoặc cải thiện sức khỏe của thịt ếch, rắn. Tuy nhiên, những quan niệm này không thể thay thế các bằng chứng y khoa về an toàn thực phẩm. Nếu sử dụng các loại thịt này, cần nấu chín kỹ và tuyệt đối tránh ăn sống hoặc chưa chín.

3 nguyên tắc giúp giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng từ thực phẩm

Các bệnh ký sinh trùng lây truyền qua thực phẩm có thể phòng ngừa bằng những thói quen khá đơn giản.

Thứ nhất, ưu tiên thực phẩm được nấu chín kỹ. Đặc biệt thận trọng với hải sản, thịt, ốc và các loại thực phẩm có nguồn gốc từ môi trường nước hoặc tự nhiên.

Thứ hai, tách riêng thực phẩm sống và thực phẩm chín. Dao, thớt và dụng cụ dùng cho thịt, hải sản sống nên được vệ sinh kỹ trước khi sử dụng cho thực phẩm ăn ngay. Điều này giúp hạn chế lây nhiễm chéo.

Thứ ba, hạn chế thực phẩm hoang dã hoặc không rõ nguồn gốc. Những nguyên liệu được khai thác trong tự nhiên có thể mang các tác nhân gây bệnh mà người tiêu dùng khó nhận biết bằng mắt thường.

Điều quan trọng là không nên kỳ vọng vào rượu, giấm, muối hay các phương pháp ngâm ướp để thay thế cho việc nấu chín. Với những thực phẩm có nguy cơ, kiểm soát nguồn nguyên liệu và xử lý nhiệt đúng cách vẫn là một trong những biện pháp đơn giản nhất để giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.

Theo Aboluowang