Human Act Now: Khi nguồn lực xã hội gặp những bài toán cần lời giải

Từ kinh nghiệm trực tiếp triển khai nhiều dự án cộng đồng, bà Trần Mai Anh, Giám đốc Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng – Human Act Prize, Nhà sáng lập Social Impact, cho rằng vẫn còn một khoảng trống cần được giải quyết.

Vì vậy, sau 3 mùa Human Act Prize tìm kiếm, tôn vinh và lan tỏa các sáng kiến vì cộng đồng, Human Act Now được khởi động nhằm mở rộng hành trình từ ghi nhận tác động đến thúc đẩy hành động.

Cuối năm 2025, khi nhiều địa phương khẩn trương xây dựng, sửa chữa nhà ở cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai trong Chiến dịch Quang Trung thần tốc, một phần việc khác cũng được triển khai song song. Đó là hoàn thiện những căn bếp để các gia đình có thể sớm trở lại nhịp sống thường ngày trong ngôi nhà vừa được dựng lại.

Trực tiếp vận hành chiến dịch Một Vòng Tay Ấm đồng hành cùng Chiến dịch Quang Trung thần tốc, bà Mai Anh cho biết dự án lựa chọn căn bếp bởi sau thiên tai, một mái nhà được dựng lại mới là bước đầu để cuộc sống trở về bình thường. Những căn bếp được hoàn thiện trước ngày 23 tháng Chạp để người dân có thể sửa soạn mâm cơm, tiễn ông Công ông Táo và chuẩn bị đón Tết trong chính ngôi nhà của mình.

Đằng sau mỗi căn bếp là sự tham gia của nhiều phía. Nhu cầu được xác định từ thực tế địa phương, lực lượng tại chỗ tham gia triển khai, doanh nghiệp và các cá nhân đóng góp những nguồn lực khác nhau. Từng phần việc được ghép lại quanh một mục tiêu cụ thể.

"Có những việc một người hay một tổ chức riêng lẻ khó có thể làm được. Khi xác định đúng việc đang cần giải quyết, điều quan trọng tiếp theo là tìm được những người có thể góp từng phần phù hợp và cùng đi đến kết quả. Hợp lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra được thay đổi trong thực tế", bà chia sẻ.

Đó cũng là một cách cụ thể để lý giải "Hợp lực Cộng đồng", chủ đề được Human Act Prize lựa chọn cho mùa giải năm 2026.

Từ ghi nhận tác động đến thúc đẩy hành động

Qua 3 mùa Human Act Prize, Ban Tổ chức đã tiếp cận nhiều sáng kiến, dự án và cá nhân đang giải quyết các vấn đề xã hội ở những lĩnh vực khác nhau. Xung quanh Giải thưởng cũng dần hình thành một mạng lưới gồm doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia và những cá nhân quan tâm đến các hoạt động vì cộng đồng.

Trong quá trình đó, một khoảng trống ngày càng hiện rõ. Nhiều sáng kiến đang cần thêm nguồn lực để tiếp tục hoặc mở rộng tác động. Ở chiều ngược lại, không ít cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức có khả năng đóng góp nhưng chưa biết đâu là vấn đề phù hợp với chuyên môn, thế mạnh và nguồn lực mình đang có.

"Trong nhiều năm, tôi thường nhận được những câu hỏi rất giống nhau. Có người hỏi muốn làm một việc có ích cho cộng đồng thì nên bắt đầu từ đâu. Có doanh nghiệp lại nói họ có một nguồn lực cụ thể và muốn biết ở đâu đang thực sự cần. Càng làm nhiều, tôi càng thấy đôi khi điều còn thiếu không hẳn là người muốn làm hay nguồn lực để làm, mà là một cách để những bên đang cần nhau có thể tìm thấy nhau", bà Mai Anh nói.

Human Act Now được hình thành từ chính khoảng trống đó.

Nếu Human Act Prize tập trung phát hiện, ghi nhận và lan tỏa những sáng kiến đã tạo ra tác động tích cực, Human Act Now được phát triển như một bước tiếp theo, tạo thêm cơ chế để các nguồn lực có thể tham gia trực tiếp vào quá trình giải quyết những vấn đề thực tế.

Giá trị tích lũy sau 3 mùa Human Act Prize không chỉ nằm ở những dự án đã được vinh danh. Cùng với giải thưởng là mạng lưới những người đã làm, những mô hình đã có kết quả và kinh nghiệm thực tế được tích lũy trong nhiều lĩnh vực. Khi mạng lưới đó tiếp tục được kết nối với những vấn đề mới và các nguồn lực mới, một sáng kiến có thể tìm thấy thêm chuyên môn, công nghệ, dữ liệu, tài chính hoặc những đối tác cần thiết để phát triển.

Bởi vậy, Human Act Now không đặt mục tiêu tập hợp càng nhiều nguồn lực càng tốt. Điều quan trọng hơn là nhận diện đúng vấn đề, hiểu phần việc đang thiếu và tìm được những nguồn lực phù hợp để cùng tham gia. Kết quả của sự hợp lực cuối cùng phải được thể hiện bằng những thay đổi có thể nhìn thấy trong thực tế.

Mở cơ hội để người trẻ hành động vì những bài toán chung

Một hướng được Human Act Now dành sự đầu tư dài hạn là thế hệ trẻ. Mục tiêu không dừng ở việc phát hiện hay bồi dưỡng những cá nhân có năng lực, mà hướng tới một thế hệ biết sử dụng năng lực của mình để cùng người khác giải quyết những vấn đề của cộng đồng, đóng góp cho phát triển bền vững và những bài toán mà đất nước đang đặt ra.

Điểm xuất phát vì thế không phải câu hỏi người trẻ đang thiếu gì. Nhiều bạn đã có ý tưởng, chuyên môn, mối quan tâm xã hội và mong muốn tạo ra thay đổi. Khoảng cách thường xuất hiện khi một mong muốn cần trở thành hành động, khi người trẻ cần tìm thấy một vấn đề thực tế để tham gia, một môi trường để thử sức và những người có thể cùng mình biến ý tưởng thành kết quả.

Human Act Now hướng tới kết nối các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp, trường học, chuyên gia và tổ chức xã hội để nhận diện những vấn đề đang cần lời giải. Từ đó, các bài toán được chuyển thành những phần việc cụ thể để người trẻ có thể trực tiếp tham gia, từ nghiên cứu, khảo sát thực địa, đề xuất và thử nghiệm giải pháp đến triển khai dự án, ứng dụng công nghệ hay đo lường kết quả.

Nhưng một bài toán của cộng đồng hiếm khi có thể được giải quyết bởi một cá nhân. Chính trong quá trình làm việc, người trẻ cũng học cách hợp lực với những người có chuyên môn, kinh nghiệm và nguồn lực khác mình. Năng lực cá nhân vì thế không chỉ được phát triển để mỗi người đi xa hơn trên con đường riêng, mà còn được đặt vào những mục tiêu chung, nơi nhiều người cùng góp một phần để tạo ra thay đổi.

"Chúng tôi mong muốn không chỉ có thêm những người trẻ giỏi, mà góp phần hình thành một thế hệ có khả năng tạo ra thay đổi. Các bạn học để có tri thức, được bồi dưỡng để có năng lực, rồi những tri thức và năng lực ấy cần có cơ hội đi vào cuộc sống. Đó có thể là một vấn đề của cộng đồng, một bài toán về phát triển bền vững hay một việc đất nước đang cần người cùng giải quyết.

Human Act Now muốn mở ra những môi trường để người trẻ được tham gia, được thử sức, biết hợp lực với những người khác và tạo ra kết quả bằng chính năng lực của mình. Từ những phần việc đầu tiên ấy, chúng tôi mong các bạn sẽ ngày càng đủ sức đảm nhận những trách nhiệm lớn hơn và trở thành những người tạo ra thay đổi cho cộng đồng, cho đất nước", bà Mai Anh chia sẻ.

Việc đào tạo và bồi dưỡng vì thế được gắn với quá trình hành động. Người trẻ có thể bắt đầu từ một nhiệm vụ phù hợp với năng lực hiện tại, học thêm trong quá trình làm việc và từng bước đảm nhận những phần việc khó hơn. Điều được ghi nhận không chỉ là việc từng tham gia một chương trình, mà là họ đã góp phần giải quyết vấn đề nào, giữ vai trò gì và tạo ra kết quả gì.

Human Act Now đặt quá trình ấy trong một hành trình dài, từ những năm trung học phổ thông, qua đại học đến giai đoạn đầu của sự nghiệp. Một cuộc thi, một khóa đào tạo hay một dự án không phải điểm kết thúc. Mục tiêu xa hơn là hình thành một thế hệ có năng lực hành động, có khả năng hợp lực và ngày càng đủ sức đảm nhận những trách nhiệm lớn hơn đối với cộng đồng và sự phát triển của đất nước.

Từ một sáng kiến đến những kết nối mới

Human Act Now không bắt đầu bằng việc tạo ra thêm những dự án mới. Một hướng triển khai của chương trình là tìm đến những sáng kiến đã hình thành từ thực tế, nhận diện những phần việc còn có thể mở rộng và kết nối thêm các nguồn lực phù hợp.

"Trăng Sáng Muôn Nơi – Vầng Trăng Chiến Sĩ" là một trường hợp như vậy. Sáng kiến được hình thành với sự tham gia của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng, VCCorp, Dự án Thiện Nhân & Những người bạn cùng các đơn vị đồng hành, hướng tới gần 5.000 học sinh tại 6 trường phổ thông nội trú liên cấp ở Tây Giang, A Vương, Đắc Pring, Hùng Sơn, La Dê và La Êê.

Khi Human Act Now được khởi động, chương trình tham gia kết nối và hợp lực thêm các nguồn lực cho sáng kiến. Hoạt động chính diễn ra ngày 23/9, nhưng mục tiêu của các bên không dừng lại ở việc tổ chức một đêm Trung thu cho trẻ em vùng biên.

Trong quá trình chuẩn bị và triển khai chương trình, những mong muốn của các em được lắng nghe và ghi nhận. Từ đó, Ngân hà Ước mơ bắt đầu được hình thành như một không gian lưu giữ những ước mơ ấy và mở ra khả năng kết nối với những cá nhân, tổ chức có mong muốn và điều kiện phù hợp để đồng hành.

"Chúng tôi không đặt ra lời hứa rằng mọi ước mơ đều có thể được thực hiện. Điều quan trọng trước hết là các em được nói về điều mình mong muốn và những điều ấy không biến mất khi chương trình kết thúc. Khi một mong muốn được biết đến, có thể ở đâu đó sẽ có một người, một doanh nghiệp hay một tổ chức nhận ra đây chính là việc mình có thể góp sức", bà Mai Anh chia sẻ.

Cách tiếp cận của Ngân hà Ước mơ cũng cho thấy rõ hơn vai trò mà Human Act Now muốn đảm nhận. Chương trình không nhất thiết phải là nơi khởi xướng một dự án hay trực tiếp thực hiện tất cả các phần việc. Vai trò quan trọng hơn là nhận diện những sáng kiến có khả năng tạo tác động, cùng các bên nhìn rõ những nhu cầu đang đặt ra và kết nối thêm những nguồn lực có thể tham gia.

Một sáng kiến vì thế có thể tiếp tục phát triển sau sự kiện ban đầu. Những kết nối được tạo ra trong quá trình thực hiện cũng có thể mở ra các hợp tác mới, thay vì kết thúc khi một chương trình khép lại.

Từ những căn bếp được đỏ lửa sau bão lũ trong Chiến dịch Quang Trung thần tốc đến chương trình Trung thu dành cho trẻ em tại các xã biên giới, điểm chung không nằm ở quy mô hay hình thức của từng hoạt động. Điều Human Act Now hướng tới là khả năng nhận diện đúng nhu cầu, kết nối đúng nguồn lực và tạo điều kiện để những người muốn góp sức có thể tham gia vào một phần việc cụ thể.

Sau 3 mùa Human Act Prize, đó cũng là bước chuyển mà Human Act Now lựa chọn. Từ việc phát hiện, ghi nhận và lan tỏa những sáng kiến đã tạo ra tác động, một mạng lưới đã được hình thành và giờ đây có thể tiếp tục được kết nối để tạo ra những hợp tác mới. Khi những bài toán thực tế, kinh nghiệm, con người và nguồn lực tìm được nhau, sự hợp lực mới có cơ hội đi từ một lời kêu gọi đến những kết quả có thể nhìn thấy trong đời sống.