5 thực phẩm dễ chứa ký sinh trùng: Không phải cứ nhúng nước sôi là an toàn

Những năm gần đây, các món ăn tươi sống, tái, lên men hoặc chế biến theo kiểu "giữ nguyên vị ngọt tự nhiên" ngày càng được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, đi kèm với trải nghiệm ẩm thực mới lạ là nguy cơ nhiễm ký sinh trùng nếu thực phẩm không được xử lý đúng cách.

Không ít người vẫn cho rằng chỉ cần rửa thật sạch hoặc nhúng thực phẩm qua nước sôi là đủ an toàn. Trên thực tế, nhiều loại ký sinh trùng có sức sống rất bền, trứng hoặc ấu trùng của chúng có thể tồn tại nếu thời gian và nhiệt độ nấu chưa đạt yêu cầu.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Đề - nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Ký sinh trùng, Trường Đại học Y Hà Nội, từng chia sẻ trên Báo Sức khỏe & Đời sống, phần lớn ký sinh trùng chỉ bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín hoàn toàn ở nhiệt độ thích hợp. Việc ăn đồ sống, tái, ngâm rượu, chanh hoặc chỉ chần sơ qua nước nóng vẫn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh.

Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm được các chuyên gia khuyến cáo cần đặc biệt lưu ý

1. Thịt ếch

Ếch là món ăn quen thuộc, giàu protein, ít chất béo và được nhiều gia đình lựa chọn. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những vật chủ trung gian của nhiều loại ký sinh trùng, đặc biệt là ấu trùng sán nhái (Sparganum).

Nếu ăn thịt ếch chưa được nấu chín kỹ, ấu trùng có thể xâm nhập vào cơ thể người và di chuyển đến nhiều cơ quan như da, mắt, não hoặc hệ thần kinh trung ương. Tùy vị trí ký sinh, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng từ nổi u dưới da đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng.

Để giảm nguy cơ, nên mua ếch ở cơ sở uy tín, làm sạch kỹ và nấu chín hoàn toàn. Không nên ăn các món ếch tái, nướng chưa chín hoặc lẩu nhúng quá nhanh.

2. Cá sống và sashimi

Sashimi hay các món cá sống ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng an toàn để ăn sống.

Các loài cá nước ngọt có nguy cơ mang sán lá gan nhỏ, sán lá ruột và nhiều loại ký sinh trùng khác. Ngay cả cá biển cũng có thể chứa ấu trùng giun Anisakis nếu không được cấp đông và xử lý đúng tiêu chuẩn.

Nhiều người cho rằng ngâm cá với mù tạt, chanh, giấm hoặc rượu có thể tiêu diệt ký sinh trùng. Thực tế, những cách này hầu như không đủ hiệu quả.

Nếu muốn thưởng thức sashimi, nên lựa chọn nhà hàng uy tín sử dụng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn dành riêng cho món ăn sống.

3. Củ năng, củ mã thầy và các loại củ sống dưới nước

Củ năng (mã thầy) thường được dùng để ăn sống, ép nước hoặc làm món tráng miệng. Tuy nhiên, do sinh trưởng trong môi trường bùn nước nên loại củ này có thể bị nhiễm trứng ký sinh trùng nếu nguồn nước ô nhiễm.

Một trong những nguy cơ được nhắc đến là sán lá ruột Fasciolopsis buski. Nếu nuốt phải trứng hoặc ấu trùng còn sống, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, thậm chí viêm đường ruột nếu nhiễm nặng.

Để đảm bảo an toàn, nên rửa thật sạch, gọt bỏ vỏ và ưu tiên ăn chín thay vì ăn sống.

4. Ốc nước ngọt

Ốc đồng, ốc bươu hay nhiều loại ốc nước ngọt khác là món khoái khẩu của không ít người. Tuy nhiên, đây cũng là vật chủ trung gian của nhiều loại ký sinh trùng nguy hiểm như sán lá phổi, giun đầu gai và một số loại sán khác.

Đặc biệt, các món ốc hấp hoặc luộc chưa chín kỹ có thể khiến ký sinh trùng vẫn còn tồn tại bên trong phần thịt.

Các chuyên gia khuyến cáo nên ngâm ốc sạch bùn đất, chế biến ở nhiệt độ cao và đảm bảo thịt ốc chín hoàn toàn trước khi ăn.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng cần cẩn trọng với ốc bươu vàng. Loài này không chỉ là sinh vật ngoại lai xâm hại mà còn có nguy cơ mang nhiều loại ký sinh trùng hơn so với một số loài ốc bản địa.

5. Tôm say, cua ngâm rượu

Những món như tôm say, cua ngâm rượu hay cua muối được nhiều người yêu thích nhờ hương vị đặc trưng. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm có nguy cơ cao nếu nguyên liệu không được nấu chín.

Các loại cua, tôm nước ngọt có thể mang sán lá phổi hoặc các loại ký sinh trùng khác. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng không chỉ gây tổn thương đường tiêu hóa mà còn có thể di chuyển đến phổi, gan hoặc thậm chí não, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Điều đáng nói là rượu không có khả năng tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng. Vì vậy, các món "say rượu" vẫn tiềm ẩn nguy cơ nếu sử dụng nguyên liệu sống.

Chỉ rửa sạch hay nhúng nước sôi là chưa đủ

Theo các chuyên gia ký sinh trùng, phần lớn ký sinh trùng chỉ bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín hoàn toàn với nhiệt độ thích hợp trong đủ thời gian. Việc chần sơ qua nước sôi, ngâm giấm, chanh, rượu hoặc gia vị cay không thể thay thế quá trình nấu chín.

Bên cạnh đó, người dân cũng nên lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng dao, thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo.

Nếu sau khi ăn các món sống hoặc tái xuất hiện các biểu hiện như đau bụng kéo dài, tiêu chảy, sốt, nổi mẩn, ho dai dẳng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết.

Các chuyên gia nhấn mạnh, thưởng thức món ngon là nhu cầu chính đáng, nhưng an toàn thực phẩm luôn phải được đặt lên hàng đầu. Chỉ một chút chủ quan trong khâu chế biến cũng có thể khiến ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể và gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.