Ảnh vệ tinh hé lộ tốc độ tái thiết 'thần tốc' của Iran khiến Mỹ và Israel lo ngại

Theo Wall Street Journal, Iran đang nhanh chóng tái thiết các cơ sở hạ tầng bị hư hại sau các đợt tấn công của Mỹ và Israel những tháng gần đây, từ các căn cứ tên lửa nằm sâu trong lòng núi cho đến cầu, cảng biển và các cơ sở sản xuất.

Khả năng tái thiết thần tốc

Tiến độ phục hồi nhanh hơn dự kiến này khiến một số quan chức Israel lo ngại. Iran vẫn duy trì được khả năng chống chọi dù hứng chịu hơn 20.000 cuộc không kích trong xung đột. Chiến dịch tấn công vẫn tiếp diễn dọc bờ biển Iran nhằm phá vỡ quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz.

Một trong những địa điểm được chú ý là căn cứ tên lửa gần thành phố Kangavar, miền tây Iran. Hình ảnh vệ tinh của Planet Labs chụp hồi tháng 3 cho thấy hai cửa hầm và tuyến đường dẫn vào căn cứ bị phá hủy sau các đợt không kích nhằm cắt đứt khả năng tiếp cận. Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau, ảnh do Airbus công bố ghi nhận con đường được trải nhựa mới, trong khi các cửa hầm được đào và hoạt động trở lại.

Một trường hợp khác khiến giới quân sự Israel bất ngờ là cây cầu bị nước này đánh trúng bằng 3 quả bom nhưng được Iran sửa chữa chỉ trong vài ngày. Theo một quan chức quân đội Israel, tốc độ khôi phục nhanh như vậy buộc giới hoạch định quân sự phải đánh giá lại hiệu quả của các mục tiêu đã lựa chọn.

Không chỉ các căn cứ tên lửa, nhiều cơ sở hạ tầng chiến lược khác cũng đang được tái thiết. Tại cảng Bandar Anzali trên bờ biển Caspi, ảnh vệ tinh đầu tháng 7 cho thấy hoạt động xây dựng được nối lại ở một xưởng đóng tàu có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Đây từng là một trong những mục tiêu quan trọng nhất trong chiến dịch không kích của Israel hồi tháng 3. Khi đó, Tel Aviv tuyên bố phá hủy nhiều tàu chiến, trung tâm chỉ huy, cảng biển và cơ sở sửa chữa tàu nhằm cắt đứt tuyến hậu cần giữa Iran và Nga.

Ông Ran Kochav, cựu chỉ huy lực lượng phòng không và phòng thủ tên lửa Israel, nhận định tốc độ phục hồi hiện nay không phải điều quá bất ngờ. Theo ông, Iran từng chứng minh năng lực tái thiết rất mạnh sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Israel hồi năm ngoái.

“Họ đã bổ sung lại kho dự trữ. Iran sở hữu năng lực công nghiệp hóa và tái thiết ấn tượng” , ông nhận định.

Đối thủ lo ngại

Sự phục hồi nhanh chóng của Iran đang làm giảm sức nặng của những tuyên bố trước đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng chiến dịch quân sự làm tê liệt sức mạnh quân sự của Tehran. Cả hai nhà lãnh đạo đều chịu sức ép trong nước vì chưa thể buộc Tehran nhượng bộ, xóa bỏ chương trình hạt nhân của Tehran hay mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz.

Theo nguồn tin của Wall Street Journal, một số quan chức quân đội Israel thừa nhận trong các cuộc trao đổi nội bộ rằng họ thất vọng khi chứng kiến Iran liên tục khôi phục những cơ sở vừa bị phá hủy. Theo một quan chức tham gia quá trình lựa chọn mục tiêu, Israel có thể đã gây thiệt hại lớn hơn nếu duy trì tập trung vào các căn cứ quân sự thay vì chuyển sang tấn công lực lượng an ninh nội địa và các chốt kiểm soát của dân quân Basij nhằm gây áp lực lên chính quyền Tehran.

Một quan chức quân đội Israel khác đánh giá Tehran vẫn còn đầy đủ nguồn nhân lực, chuyên môn kỹ thuật và nền tảng công nghiệp để khôi phục hầu hết các năng lực quân sự, bao gồm cả dây chuyền sản xuất tên lửa.

Theo các nguồn tin quân sự Israel, nhiều cuộc không kích thực tế chỉ khiến các cửa hầm dẫn vào căn cứ tên lửa bị sập thay vì phá hủy hoàn toàn công trình ngầm bên trong. Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn kho vũ khí vẫn còn nguyên vẹn và Iran chỉ cần đào lại lối vào để tiếp tục khai thác.

Hình ảnh vệ tinh tại căn cứ tên lửa Dezful ở tây nam Iran cũng phản ánh xu hướng này. Sau hai đợt không kích liên tiếp vào năm 2025 và đầu năm 2026, các cửa hầm từng bị chôn vùi đã được Iran đào mở trở lại chỉ sau khoảng ba tháng.

Không chỉ khôi phục cơ sở quân sự, Iran còn từng bước nối lại hoạt động sản xuất công nghiệp quốc phòng. Ảnh vệ tinh gần Tehran ghi nhận nhiều công trình mới xuất hiện tại Raja Shimi Industries, nhà máy được cho là tham gia sản xuất linh kiện tên lửa. Báo cáo của King’s College London cho rằng một số hạng mục tại đây đã được xây dựng lại sau các cuộc không kích.

Theo ông Jim Lamson, cựu chuyên gia phân tích của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và hiện là nghiên cứu viên tại King’s College London, việc khôi phục các dây chuyền sản xuất công nghệ cao như sợi carbon có thể cần nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Tuy nhiên, ông cho rằng Iran nhiều khả năng đã tích trữ lượng lớn linh kiện tại các cơ sở ngầm trước khi chiến sự bùng phát. Điều này giúp nước này vẫn đủ khả năng lắp ráp hàng chục, thậm chí hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái trong ngắn hạn.