Cái gì cũng đắt, lương không tăng, già phải tự lo vì không nhờ được ai: Giới trẻ chấm dứt “bữa tiệc tiêu dùng”, một xu hướng mới ra đời

“Cái này có vẻ hay, thử xem sao”.

“Quán kia có vẻ đang hot, qua ăn xem thế nào”.

Những suy nghĩ này từng là điểm chung của không ít người - đặc biệt là giới trẻ. Nói cách khác, chúng ta từng không ngại chi tiền để thử nghiệm sản phẩm mới, quán ăn mới,... Nhưng gần đây, câu chuyện đã khác. Công việc ngày càng khó ăn, thu nhập vì thế cũng có phần bấp bênh, nếu cứ chi tiêu theo kiểu “thử xem thế nào” thì chẳng mấy mà số dư tài khoản về 0, thậm chí “về âm”.

Xu hướng tiêu tiền “YONO” ra đời: “You Only Need One” - Chỉ 1 là đủ

Từng ghi chép chi tiêu đều đặn suốt 4 năm qua, Choi Ye-bin (27 tuổi) hiện đang là Giám đốc tổ chức sự kiện cho 1 doanh nghiệp tại Hàn Quốc, nhận ra khoảng cách khá lớn giữa số tiền cô nghĩ mình đã tiêu, và số tiền thực tế rời khỏi tài khoản ngân hàng mỗi tháng.

Chi phí nhà ở và ăn uống chiếm phần lớn ngân sách cá nhân của Choi. Trong đó, các bữa ăn bên ngoài ngày càng trở thành khoản khiến cô phải cân nhắc kỹ hơn. Choi cho biết hiện nay cô gần như không đi ăn ngoài nếu không có lịch hẹn từ trước.

“Nếu một tuần có tới hai cuộc hẹn ăn uống, tôi xem đó là tín hiệu cảnh báo và sẽ điều chỉnh chi tiêu trong những ngày còn lại” - Choi chia sẻ.

Choi là một trong số nhiều Gen Z đang thay đổi thói quen tiêu dùng. Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng bởi triết lý YOLO (You Only Live Once - Bạn chỉ sống một lần), ngày càng nhiều người trẻ chuyển sang một tư duy mới mang tên YONO (You Only Need One - Chỉ một là đủ).

Lee, một nhân viên văn phòng 30 tuổi ở Seoul (Hàn Quốc), cũng là một trong những người theo đuổi xu hướng này. Anh cho biết thế hệ của mình không còn nhiều lựa chọn ngoài việc chủ động quản lý tài chính cá nhân và chuẩn bị cho tương lai.

“Chúng tôi là thế hệ phải tự lo cho cuộc sống hưu trí của chính mình. Tôi muốn dành tiền cho đầu tư thay vì tiêu vào những thứ không thật sự cần thiết” - Lee nói.

Theo chia sẻ của Lee và Choi, nhiều bạn bè, đồng nghiệp của họ cũng đang ưu tiên tiêu tiền theo hướng YONO. Nếu vài năm trước việc bỏ tiền cho những bữa ăn sang trọng, những món đồ đắt đỏ hay các trải nghiệm mới thường được xem là biểu hiện của sự thành công và biết tận hưởng cuộc sống, thì hiện nay nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi liệu những khoản chi đó có thực sự đáng giá hay không.

Choi lấy ví dụ về văn hóa thưởng thức omakase - hình thức trải nghiệm bữa ăn cao cấp theo thực đơn do đầu bếp tự quyết định. Nếu trước đây, cô và hội bạn của mình đều rủ nhau đi ăn omakase 2-3 lần/tháng, thì giờ tần suất đã khác.

“Có khi nửa năm chúng tôi mới dám đi ăn 1 bữa như vậy” - Choi kể.

“Bữa tiệc tiêu dùng” đã đến hồi kết

Sự chuyển dịch từ YOLO sang YONO phần nào phản ánh bối cảnh kinh tế ngày càng khó khăn. Trong khoảng một thập kỷ qua, YOLO từng là khẩu hiệu quen thuộc của thế hệ trẻ Hàn Quốc. Triết lý này khuyến khích con người tận hưởng hiện tại, ưu tiên hạnh phúc cá nhân thay vì hy sinh cho một tương lai còn nhiều bất định. Xu hướng này đặc biệt phát triển mạnh cùng sự gia tăng của người độc thân.

Tuy nhiên, khi giá cả leo thang với tốc độ bỏ xa mức tăng thu nhập, “bữa tiệc tiêu dùng” dần hạ nhiệt. Thay vào đó, YONO nổi lên như một phong cách sống mới, đề cao việc cắt giảm những khoản chi không cần thiết và tập trung vào giá trị thực của từng đồng tiền bỏ ra.

Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Hàn Quốc cho thấy trong giai đoạn 2021-2023, tỷ lệ lạm phát lần lượt đạt 2,5%, 5,1% và 3,6%. Trong khi đó, mức tăng lương hằng năm chỉ đạt tương ứng 2,5%, 0,9% và 1,6%. Nói cách khác, thu nhập của nhiều lao động trẻ không theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt.

Một phân tích từ ngân hàng NongHyup Bank dựa trên dữ liệu giao dịch thẻ của khách hàng từ đầu năm 2022 đến giữa cuối năm 2024 cho thấy: Sự thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Trong nửa đầu năm 2024, số giao dịch ăn uống bên ngoài của nhóm khách hàng ở độ tuổi 20 và 30 giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, mức tiêu thụ thực phẩm mua tại cửa hàng tiện lợi tăng 21%.

Không chỉ ăn uống, nhiều khoản chi tiêu khác cũng được điều chỉnh. Giao dịch tại các trung tâm bách hóa giảm 3%, trong khi mức chi cho cà phê tại các chuỗi cao cấp như Starbucks hay A Twosome Place giảm 13%.

Trong một nghiên cứu được Liên đoàn Công nghiệp Hàn Quốc công bố, các nhà nghiên cứu nhận định lạm phát đang tác động mạnh nhất đến những lĩnh vực mà người trẻ chi tiêu nhiều nhất, từ đó làm gia tăng đáng kể chi phí sinh hoạt của nhóm đang tìm việc hoặc có thu nhập thấp. Báo cáo cũng cho thấy người trẻ là nhóm cảm nhận áp lực kinh tế cao nhất trong xã hội Hàn Quốc hiện nay.

Vì những yếu tố đó, YONO không đơn thuần là một trào lưu tiết kiệm hay cắt giảm chi tiêu. Đây là phản ứng của thế hệ trẻ trước những thay đổi của môi trường kinh tế. Theo một khảo sát khác với 537 người thuộc thế hệ Gen Z tại Hàn Quốc, có tới 71,7% cho biết họ theo đuổi phong cách tiêu dùng YONO, tức là chỉ mua những gì thực sự cần thiết và hạn chế tối đa các khoản chi mang tính bốc đồng.

Tuy nhiên, YONO không đồng nghĩa với việc từ bỏ hoàn toàn nhu cầu tận hưởng cuộc sống. Dữ liệu từ NH NongHyup Bank cho thấy người trẻ vẫn sẵn sàng chi tiền cho những trải nghiệm mà họ cho là có giá trị thực sự, đặc biệt là các hoạt động thể thao, sở thích cá nhân hoặc đi du lịch.

Nói cách khác, nếu YOLO đại diện cho tư duy “sống cho hiện tại”, thì YONO phản ánh một cách tiếp cận thực tế hơn trước áp lực kinh tế. Người trẻ Hàn Quốc vẫn tiêu tiền nhưng theo cách có chọn lọc hơn. Với họ, câu hỏi không còn là “mình có thích món đồ này không”, mà là “mình có thực sự cần nó hay không”.

(Nguồn: The Korea Times)