Cha đẻ Google Brain tố cáo: Nỗi sợ "AI cướp việc làm" đang làm giàu cho các công ty AI, càng nhiều người sợ càng kiếm được nhiều tiền

Trong một bài đăng trên nền tảng X vào giữa tháng 5 vừa qua, Andrew Ng, một trong các tên tuổi hàng đầu thế giới về AI, nhà đồng sáng lập Google Brain và Coursera, đã lên tiếng phản bác thẳng thắn điều ông gọi là "câu chuyện tận thế việc làm do AI".

Ông cho rằng làn sóng lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo sẽ xóa sổ hàng loạt công việc không đơn thuần là phản ứng tự nhiên trước tiến bộ công nghệ. Thay vào đó, đây là câu chuyện được nuôi dưỡng có chủ đích bởi những bên hưởng lợi trực tiếp từ nỗi sợ hãi đó. "Kể những câu chuyện thổi phồng về thất nghiệp hàng loạt là vô trách nhiệm và gây hại. Hãy chấm dứt điều này," ông Ng viết thẳng.

Cơ chế kiếm tiền từ nỗi sợ

Để hiểu tại sao câu chuyện này lại được lan truyền mạnh đến vậy, cần nhìn vào cách các công ty trí tuệ nhân tạo định giá sản phẩm. Thông thường, phần mềm doanh nghiệp tính phí khoảng 100 đến 1.000 USD cho mỗi người dùng mỗi năm, một con số tương đối dễ bị đặt câu hỏi về giá trị.

Nhưng khi một công ty trí tuệ nhân tạo tuyên bố sản phẩm của họ có thể thay thế nhân viên có lương 100.000 USD mỗi năm, mức phí 10.000 USD bỗng trông rất hợp lý. Bằng cách neo giá vào mức lương người lao động thay vì so sánh với phần mềm thông thường, các công ty trí tuệ nhân tạo tạo ra cơ sở để tính phí cao hơn gấp 10 lần. Nỗi sợ mất việc, vì vậy, không chỉ là hệ quả của công nghệ mà còn là công cụ tiếp thị hiệu quả nhất ngành này đang sở hữu.

Doanh nghiệp mượn danh AI để che sai lầm

Không chỉ các công ty trí tuệ nhân tạo, nhóm thứ hai hưởng lợi là các doanh nghiệp đang muốn cắt giảm nhân sự vì những lý do hoàn toàn khác. Quý đầu năm 2026 chứng kiến hàng loạt tập đoàn lớn thông báo sa thải với lý do tập trung đầu tư vào trí tuệ nhân tạo: Oracle cắt giảm 30.000 nhân sự, Block cho thôi việc 4.000 người, Cloudflare tinh giản 1.100 vị trí.

Tuy nhiên, ông Ng chỉ thẳng rằng nhiều đợt cắt giảm này thực chất là hậu quả của việc tuyển dụng quá mức trong giai đoạn lãi suất thấp và các gói kích thích tài chính khổng lồ thời hậu đại dịch. Đổ lỗi cho trí tuệ nhân tạo giúp ban lãnh đạo trông có vẻ tiến bộ và nhạy bén với xu hướng, thay vì phải thừa nhận những phán đoán sai lầm về nhân sự trong quá khứ.

Dữ liệu thực tế nói gì

Đáng chú ý là các con số thực tế không ủng hộ câu chuyện tận thế. Lĩnh vực kỹ thuật phần mềm, vốn bị tác động nhiều nhất bởi các công cụ lập trình trí tuệ nhân tạo, vẫn ghi nhận nhu cầu tuyển dụng mạnh mẽ. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện ở mức 4,3%, một con số được giới kinh tế đánh giá là lành mạnh và bình thường.

Ông Ng thừa nhận trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ làm thay đổi và xóa bỏ một số công việc cụ thể, giống như mọi làn sóng công nghệ trước đây. Nhưng các xu hướng hiện tại cho thấy số việc làm mới được tạo ra sẽ lớn hơn nhiều so với số việc làm bị mất đi, đúng với quy luật lịch sử của mọi cuộc cách mạng công nghiệp.

Bài học từ những câu chuyện sai lầm

Ông Ng đặt hiện tượng này vào một bức tranh lịch sử rộng hơn, khi xã hội loài người từng nhiều lần tự kể cho nhau nghe những câu chuyện sai lầm kéo dài hàng thập kỷ. Nỗi sợ về an toàn nhà máy điện hạt nhân dẫn đến thiếu đầu tư nghiêm trọng vào nguồn năng lượng sạch. Lý thuyết "bom dân số" những năm 1960 đẩy nhiều quốc gia vào các chính sách kiểm soát dân số khắc nghiệt. Lo ngại về chất béo trong khẩu phần ăn khiến các chính phủ khuyến khích chế độ ăn nhiều đường, về sau được chứng minh là gây hại hơn.

Câu chuyện tận thế việc làm do trí tuệ nhân tạo, theo ông Ng, có nguy cơ trở thành sai lầm tập thể tiếp theo nếu không có đủ tiếng nói phản biện kịp thời.

Dự báo ngược chiều

Trái với những gì đang được lan truyền, ông Ng dự báo một giai đoạn bùng nổ việc làm mới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và các ngành liền kề. Các công việc tương lai sẽ khác với hôm nay, đòi hỏi kỹ năng mới, và phần lớn sẽ xuất hiện ở những doanh nghiệp không phải tập đoàn công nghệ truyền thống lớn.

Theo ông, đây chính là lý do để nhiều người chủ động học và làm chủ trí tuệ nhân tạo thay vì co rút trước nỗi sợ mà một phần không nhỏ đang được nuôi dưỡng bởi những bên có lợi ích tài chính rõ ràng.