Chân dung chàng trai 30 tuổi, có bằng Tiến sĩ, rải 2.300 đơn xin việc vẫn thất nghiệp

Tờ The Wall Street Journal gần đây đăng câu chuyện về Jack Weiss, 30 tuổi, người có bằng tiến sĩ kỹ thuật hóa học tại Đại học Princeton năm 2024 nhưng vẫn thất nghiệp sau hơn 2 năm tìm việc dù đã nộp hơn 2.300 hồ sơ xin việc. Anh chàng quê ở Salt Lake City, Utah, hiện đang sống tại ngôi nhà thời thơ ấu cùng bố mẹ.

Anh tốt nghiệp xuất sắc tại Đại học Rice và bắt đầu chương trình Tiến sĩ tại Đại học Princeton năm 2018, nơi anh nghiên cứu các nguyên lý hóa học và tương tác giữa các phân tử. Nghiên cứu của anh về sự hình thành băng thậm chí còn được Ủy ban Nobel trích dẫn như một ví dụ về ứng dụng khoa học của máy học khi công bố giải Nobel Vật lý năm 2024.

Ban đầu, Tiến sĩ Weiss đã gửi nhiều đơn xin việc nhắm vào các vị trí nghiên cứu tại các công ty dược phẩm hoặc các nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại các phòng thí nghiệm quốc gia. Nhưng hầu hết đơn xin việc của anh đều không nhận được phản hồi. Sau đó, anh đã mở rộng phạm vi tìm kiếm công việc của mình ở bất kể ngành nghề hay khu vực nào, nhưng thường xuyên không nhận được cả lời mời phỏng vấn. Thậm chí, anh từng nộp đơn xin việc vào vị trí chuẩn bị và nấu nướng tại một công ty bán bánh cua đông lạnh, nhưng kết quả vẫn y nguyên.

Với niềm hy vọng rằng những mối quan hệ có thể giúp ích cho công cuộc tìm việc, anh đã liên lạc với các cựu sinh viên của Đại học Princeton và Rice, nhưng sự hỗ trợ thường chỉ gói gọn trong câu trả lời "hãy kiểm tra lại bảng tuyển dụng của công ty".

Tháng 1 năm nay, tiến sĩ Weiss nhận công việc bán thời gian tại một công ty khởi nghiệp chuyên thuê các chuyên gia huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI), với mức lương 70 USD/giờ (khoảng 1,8 triệu đồng).

Ban đầu, có tuần anh làm 20 giờ, tuần khác chỉ 4 giờ. Nhưng số ngày không có việc ngày càng tăng, rồi công việc hoàn toàn ngừng trong nhiều tuần. Đến giữa tháng 3, anh nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng trong một nhóm chat.

Tiến sĩ Weiss cũng đang cân nhắc học trường luật và dự định thi tuyển sinh vào tháng Mười Một, đồng thời thử sức với lĩnh vực kinh doanh bằng cách thiết kế một máy bay không người lái sử dụng AI để loại bỏ cỏ dại xâm lấn. Anh nói: “Nếu tin rằng một thứ thực sự có giá trị, bạn phải chủ động và tự mình hiện thực hóa giá trị đó”.

Cha mẹ của Tiến sĩ Weiss, cả hai đều là bác sĩ, vẫn còn bàng hoàng trước thực tế con trai mình đang gặp khó khăn trong việc tìm việc làm.

Mẹ anh, bà Holly Carvers, đã xem xét các đơn xin việc của con trai để xem liệu có vấn đề gì có thể khiến nhà tuyển dụng do dự hay không. Bà nhận thấy không có gì bất thường và các đơn xin việc đều được viết rất tốt. "Điều này thực sự ngoài sức tưởng tượng," bà nói. "Tôi không biết phải làm thế nào để hiểu được tình huống này."

Cha anh, ông John Weiss, nói, "Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng con trai mình lại phải gặp khó khăn như vậy."

Nhà báo Lindsey Ellis, tác giả bài viết trên The Wall Street Journal, cho biết lần đầu bà phỏng vấn tiến sĩ Weiss là vào cuối năm ngoái, ngay trước sinh nhật lần thứ 30 của anh. Khi đó, bà đang thực hiện một loạt phỏng vấn những người tìm việc trên khắp 50 bang của Mỹ.

Bà viết: “Sau khi phỏng vấn hàng chục người ở cả 50 bang, câu chuyện của tiến sĩ Weiss đặc biệt khiến tôi nhớ mãi, bởi nó cho thấy rõ tình trạng đóng băng nghiêm trọng đã làm tê liệt thị trường lao động trong vài năm qua”.

Bà giải thích rằng thị trường việc làm hiện tại của Mỹ đang trong tình trạng các công ty tuyển dụng thấp trong khi sa thải hàng loạt, và nói thêm: "Nhiều người có việc làm, nhưng họ không rời bỏ công việc, hạn chế cơ hội cho người khác. Những người thất nghiệp cảm thấy như thể họ bị khóa ngoài pháo đài, không thể thâm nhập vào một nền kinh tế đang phát triển".

Các báo cáo việc làm gần đây của Mỹ đều thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của thị trường. Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức thấp, tỷ lệ người thất nghiệp dài hạn, tức những người không có việc làm từ 27 tuần trở lên, đã lên mức cao nhất trong khoảng một thập kỷ vào mùa hè năm nay, nếu không tính thời kỳ đại dịch Covid-19 và giai đoạn ngay sau đó.

Theo SBS, một khảo sát của Gallup hồi tháng 8 cho thấy chỉ 34% người Mỹ cho rằng đây là “thời điểm thuận lợi để tìm được một công việc tốt”.

Một khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố tháng trước cho thấy hơn 70% người được hỏi tại Mỹ dự đoán tổng số việc làm sẽ giảm do AI.