Chủ tịch VinaFruit: Không thể đạt mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD nông, lâm, thủy sản nếu Việt Nam vẫn làm điều này

Mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam lên 100 tỷ USD được đánh giá là đầy tham vọng nhưng khả thi nếu nền nông nghiệp thực hiện được cuộc chuyển đổi từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VinaFruit), điều đó đòi hỏi phải thay đổi căn bản tư duy sản xuất cũng như cách tiếp cận thị trường.

Tham dự trực tuyến tại Tọa đàm " Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức hôm nay (9/7), ông Bình cho rằng trong nhiều năm qua, nông nghiệp Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất đáng ghi nhận về quy mô sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, cách làm hiện nay vẫn còn nặng về tư duy sản lượng.

"Hiện nay, chúng ta vẫn thiên về sản xuất theo sản lượng mà chưa thực sự chú trọng đến chất lượng và an toàn thực phẩm", ông nói.

Theo Chủ tịch VinaFruit, khi các thị trường ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh và phát triển bền vững, việc tiếp tục chạy theo sản lượng sẽ khiến nông sản Việt Nam gặp nhiều rủi ro.

"Nếu không thay đổi tư duy, lấy chất lượng và an toàn làm ưu tiên hàng đầu thì các nước nhập khẩu sẽ dần từ chối hàng hóa của Việt Nam".

Ông Bình dẫn chứng, nhiều thị trường lớn hiện không chỉ yêu cầu sản phẩm đạt tiêu chuẩn về chất lượng mà còn yêu cầu chứng minh được toàn bộ quá trình sản xuất, từ vùng nguyên liệu, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cho đến quy trình thu hoạch, sơ chế và đóng gói.

Đặc biệt, đối với ngành rau quả, những vấn đề liên quan đến dư lượng hóa chất, kim loại nặng trong đất và chất lượng vùng nguyên liệu đang trở thành thách thức lớn.

Theo ông Bình, mục tiêu 100 tỷ USD không thể đạt được nếu chỉ dựa vào việc mở rộng diện tích canh tác hay tăng sản lượng thu hoạch. Thay vào đó, Việt Nam cần nâng cao giá trị gia tăng thông qua việc cải thiện chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, đẩy mạnh chế biến sâu và hoàn thiện chuỗi cung ứng.

Ông cho rằng nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu ngày càng chuyển sang các sản phẩm an toàn, có truy xuất nguồn gốc và thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể được chuyển hóa thành kim ngạch xuất khẩu nếu toàn bộ chuỗi giá trị cùng thay đổi.

Theo Chủ tịch VinaFruit, để đạt được mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học, các hiệp hội ngành hàng và người sản xuất. Trong đó, vai trò điều phối ở tầm quốc gia là đặc biệt quan trọng.

"Tôi hoàn toàn đồng tình với việc cần thành lập một tổ điều hành ở cấp cao nhất, có đủ thẩm quyền để điều phối và đưa ra quyết định nhằm tạo ra những đột phá cần thiết".

Ông Bình cho rằng hệ thống quản lý hiện nay tuy đã có đầy đủ các bộ, ngành tham gia nhưng vẫn thiếu một cơ chế điều phối liên ngành đủ mạnh để xử lý những vấn đề phát sinh xuyên suốt từ sản xuất, kiểm dịch, logistics cho tới mở cửa thị trường.

"Nếu muốn đạt mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD thì phải có một cơ chế điều hành mới, đủ sức điều phối liên ngành".

Theo ông, tổ điều hành này cần được đặt ở tầm Chính phủ, có đủ thẩm quyền để tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy cải cách thủ tục và huy động các nguồn lực cần thiết cho mục tiêu phát triển xuất khẩu nông sản.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, Chủ tịch VinaFruit cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD không đơn thuần là một con số về kim ngạch, mà là cơ hội để tái cấu trúc toàn bộ nền nông nghiệp theo hướng hiện đại, chất lượng cao và phát triển bền vững.

"Chúng ta không thể đi xa nếu tiếp tục bán những gì mình có. Chúng ta phải sản xuất những gì thị trường cần và đáp ứng những tiêu chuẩn mà thị trường đặt ra", ông Bình nhấn mạnh.