Chuyên gia Mỹ thừa nhận: Kể cả nắm trong tay 36 triệu tấn 'kho báu' trị giá đến gần 20 nghìn tỷ USD, Mỹ vẫn đi sau Trung Quốc

Mỹ từng tỏ rõ tham vọng mua lại Greenland và nhiều quốc gia như Trung Quốc, Đức hay Nga đã đổ nguồn lực vào đây để tìm kiếm lối đi mới cho nguồn cung đất hiếm. Song, cho đến nay, không một ai có thể thực sự khai thác và chế biến thành công loại khoáng sản được coi là “chìa khóa chiến lược” của vùng đất này, đó là eudialyte.

Theo nhà đầu tư khoáng sản Tomasz Nadrowski, giám đốc danh mục đầu tư tại Amvest Terraden, công ty tài chính có trụ sở tại New York chuyên về tài nguyên thiên nhiên, eudialyte là loại khoáng chất khá phổ biến ở vùng Bắc Cực, đặc biệt tại Greenland.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Đan Mạch và Greenland, Greenland chứa khoảng 36 triệu tấn đất hiếm, trị giá ước tính lên đến 18 nghìn tỷ USD.

Tuy nhiên, đây lại là bài toán hóc búa đối với ngành công nghiệp khai khoáng toàn cầu.

Nadrowski cho hay: “Cho đến nay, không ai, từ Đức, Phần Lan, Trung Quốc cho tới Nga, có thể tách thành công oxit đất hiếm từ eudialyte ở quy mô thương mại. Có thể một ngày khoa học sẽ tìm ra lời giải, nhưng ngày đó chưa đến.”

Tầm quan trọng của loại khoáng sản này nằm ở chỗ, eudialyte chứa các nguyên tố đất hiếm có thể dùng để sản xuất nam châm vĩnh cửu - thành phần thiết yếu trong nhiều thiết bị công nghệ cao như xe điện, tua-bin gió, radar quân sự, vệ tinh và smartphone. Trung Quốc hiện vẫn đang giữ thế độc quyền gần như tuyệt đối, kiểm soát khoảng 90% sản lượng toàn cầu nhờ năng lực tinh luyện vượt trội.

Chính vì điều đó, áp lực đang ngày một tăng đối với Mỹ nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đặc biệt sau khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm.

Theo Nadrowski, Trung Quốc đã có bước đi “rất chiến lược” trong cách tiếp cận ngành đất hiếm. Còn phương Tây thì lại xem nhẹ vai trò của khoáng sản chiến lược, coi chúng là phần ngoại biên của thị trường tài chính. Hiện giờ, họ phải chật vật đuổi theo. Để đối phó, chính quyền Tổng thống Trump đã theo đuổi chiến lược kép, thiết lập quan hệ hợp tác song phương quốc tế và củng cố năng lực khai thác trong nước.

Trong một năm qua, Mỹ đã ký hàng loạt thỏa thuận hợp tác khoáng sản chiến lược với các quốc gia như Úc, Nhật Bản, Malaysia, Thái Lan, Ả Rập Xê Út, Ukraine và Cộng hòa Dân chủ Congo. Bên cạnh đó, chính phủ Mỹ cũng lên kế hoạch nắm 10% cổ phần của USA Rare Earth, một công ty khai khoáng nội địa, để hỗ trợ phát triển mỏ và nhà máy sản xuất nam châm vĩnh cửu. Công ty MP Materials cũng hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ để hình thành chuỗi cung ứng đất hiếm khép kín nhằm giảm phụ thuộc vào nước ngoài.

Dẫu vậy, xây dựng một ngành công nghiệp đất hiếm mới ở phương Tây không phải là chuyện ngày một ngày hai.

Nadrowski cảnh báo rằng thời gian để đưa một mỏ lớn vào hoạt động có thể kéo dài đến 15 năm, trong khi một số loại khoáng sản ở Greenland có thể mất nhiều thời gian hơn để khai thác hiệu quả. Theo ông, nếu kế hoạch của chính quyền Mỹ kéo dài 20 năm thì đó là một điều tuyệt vời.

Riêng Greenland, địa hình hiểm trở và khí hậu khắc nghiệt khiến mọi nỗ lực khai thác trở nên cực kỳ khó khăn.

Nadrowski cho biết: “Khai thác chủ yếu chỉ diễn ra ở các vùng ven biển, nơi có thể tiếp cận được. Hạ tầng gần như không có, mùa thi công ngắn chỉ kéo dài khoảng 3 tháng mỗi năm.”

Ông cũng cho rằng phương Tây nên khiêm tốn hơn khi bàn đến ngành đất hiếm, bởi ngay cả các tập đoàn Trung Quốc - vốn được đánh giá là đi đầu trong lĩnh vực này, cũng chưa thể giải mã được eudialyte tại Greenland.

Ngoài ra, yếu tố môi trường là một lý do khiến nhiều nước phương Tây e ngại phát triển ngành công nghiệp đất hiếm. Khai thác đất hiếm gây tác động môi trường nặng nề. Trong lòng đất, các nguyên tố đất hiếm thường đi kèm vật liệu phóng xạ.

Theo SCMP