Cuộc đấu trí trong chuyên án phản gián lịch sử ngành Công an

Phim Kế hoạch CM12 khai thác chuyên án phản gián tiêu biểu của lực lượng Công an nhân dân sau ngày đất nước thống nhất. Thay vì đặt trọng tâm vào những cuộc truy bắt, đối đầu bằng vũ lực, bộ phim đi vào hoạt động nghiệp vụ, những màn đấu trí và đời sống của các cán bộ an ninh hoạt động bí mật.

Cuộc đấu không tiếng súng

Kế hoạch CM12 do Điện ảnh Công an nhân dân sản xuất, Phạm Trung Hiếu và Trần Duy Linh đồng đạo diễn. Trung tướng Đỗ Triệu Phong - Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân - chỉ đạo nội dung.

Tác phẩm lấy cảm hứng từ cuốn CM12 - Phía sau kế hoạch phản gián của Thiếu tướng Nguyễn Khắc Đức - nguyên Cục trưởng Cục Kỹ thuật nghiệp vụ 1, Tổng cục An ninh (cũ), Bộ Công an. Sách xuất bản lần đầu năm 2020 và được Nhà xuất bản Công an nhân dân tái bản tháng 2.

Chuyên án CM12 là cuộc đấu tranh phản gián chống tổ chức phản động lưu vong “Mặt trận thống nhất các lực lượng yêu nước giải phóng Việt Nam” do Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh cầm đầu.

Chuyên án kéo dài từ năm 1980 đến 1988, trên địa bàn nhiều tỉnh miền Tây Nam Bộ, trong đó Cà Mau là địa bàn trọng điểm. Tên gọi CM12 gắn với Cà Mau và ngày 12/5/1981 - thời điểm toán gián điệp đầu tiên xâm nhập Việt Nam.

Tính chất đặc biệt của cuộc đấu phản gián tạo chất liệu kịch tính cho phim. Các kế hoạch nghiệp vụ, những màn đấu trí và nguy cơ thất bại chỉ từ một sơ suất nhỏ được đặt bên cạnh câu chuyện về những cán bộ an ninh phải ẩn mình trong thời gian dài, có người chấp nhận để gia đình, làng xóm, thậm chí đồng nghiệp nghi ngờ mà không thể giải thích.

Trung tá Trần Nam Chung - Giám đốc Điện ảnh Công an nhân dân, Giám đốc sản xuất phim - cho biết tác phẩm tập trung vào những cuộc đấu trí không tiếng súng và thế giới nội tâm của cán bộ an ninh hoạt động bí mật, nơi ranh giới giữa thành công và thất bại đôi khi chỉ nằm ở một sơ suất nhỏ.

Phim đồng thời khai thác quá trình cảm hóa những người từng tham gia các toán biệt kích. Sau khi bị bắt, một số người mang mật danh K27, K55, K64 đã hợp tác với lực lượng Công an, tham gia “trò chơi nghiệp vụ” nhằm dẫn dụ lực lượng của tổ chức phản động tiếp tục xâm nhập Việt Nam.

Từ đối đầu đến hợp tác, sự chuyển biến của những nhân vật này tạo thêm không gian để phim khai thác tâm lý và lựa chọn của con người trong chuyên án. Tinh thần ấy cũng được đưa vào ca khúc Chuyện của câu hò do nhạc sĩ Minh Đạo sáng tác cho phim, với câu chuyện về quê hương và cơ hội trở về của những người từng lầm đường.

Những người có thân phận đặc biệt

Nhiều nhân vật trong Kế hoạch CM12 được xây dựng từ những người trực tiếp tham gia chuyên án.

Linh Trung đảm nhận vai Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Chiến, Quốc Tân vào vai Thứ trưởng Cao Minh Chánh. Huỳnh Kiến An đóng Hai Phước. Ngô Thành Tá vào vai Hai Thế.

Huỳnh Kiến An chịu áp lực khi lần đầu hóa thân thành một nhân vật có thật, lại là người hoạt động trong lĩnh vực phản gián.

Với Ngô Thành Tá, nhân vật Hai Thế mang hoàn cảnh đặc biệt khi phải thâm nhập tổ chức phản động để thu thập thông tin nhưng không thể chia sẻ nhiệm vụ với những người xung quanh.

Ở tuyến đối lập, Huy Khánh hóa thân Lê Quốc Túy, người cầm đầu tổ chức phản động lưu vong trong chuyên án, còn Dương Hoàng Anh đảm nhận vai Mai Văn Hạnh.

Theo nhà điều hành sản xuất Nhân Sơn, ngoài nghiên cứu chuyên án và kịch bản, các diễn viên còn gặp những nhân chứng lịch sử từng giữ vai trò quan trọng trong CM12 để có thêm tư liệu xây dựng nhân vật.

Đạo diễn Phạm Trung Hiếu cho rằng một trong những khó khăn của ê-kíp là thể hiện diễn biến tâm lý của các nhân vật có thân phận đặc biệt.

Tái hiện không khí thập niên 1980

Đưa một chuyên án diễn ra hơn 40 năm trước lên màn ảnh đặt ra bài toán lớn về bối cảnh. Đoàn phim phải tìm kiếm, phục dựng từ địa điểm, phục trang đến phương tiện, vũ khí và đạo cụ phù hợp với thập niên 1980.

Theo nhà điều hành sản xuất Nhân Sơn, giai đoạn tiền kỳ kéo dài gần hai tháng. Trong thời gian này, ê-kíp đồng thời thành lập đoàn phim, chọn diễn viên, tìm bối cảnh và hoàn thiện kịch bản.

Với sự hỗ trợ của các đơn vị công an, quân đội và địa phương, đoàn được tác nghiệp tại trụ sở làm việc của Bộ Công an phía Nam, khu vực đài phát tín hiệu của cơ quan kỹ thuật nghiệp vụ, trại giam cũ, cửa sông Ông Đốc và Hòn Đá Bạc ở Cà Mau.

Đạo diễn Trần Duy Linh cho biết khi đoàn đến cửa sông Ông Đốc và Hòn Đá Bạc, người dân địa phương vẫn nhắc những câu chuyện về chuyên án và các nhân vật từng tham gia như Anh hùng LLVTND Nguyễn Phước Tân, Anh hùng LLVTND Trần Phương Thế, Anh hùng LLVTND Hồ Viết Lắm.

Những địa điểm không còn nguyên trạng được tái dựng ở nhiều nơi. Trại giam Cây Dừa được tái hiện tại Cà Mau, trại tị nạn ở Thái Lan, cảng xuất phát và mật khu của tổ chức phản động được phục dựng tại Cần Giờ, Long Hải, TPHCM.

Quá trình ghi hình cũng gặp trở ngại do thời tiết. Có thời điểm mưa lớn, gió mạnh làm phông bạt bị thổi tung, ê-kíp chuyển sang quay các cảnh trong cabin hoặc dưới hầm để giữ tiến độ.

Theo đạo diễn Phạm Trung Hiếu, việc ứng dụng AI cùng CGI và VFX giúp giảm thời gian và chi phí xử lý một số cảnh. Công nghệ được kết hợp với bối cảnh thực cùng hệ thống phương tiện, vũ khí, đạo cụ để tái hiện không gian thập niên 1980.